Wyrok NSA z 26 marca 1998 r., II SA 137/98

Sąd

Dnia 26 marca 2998 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 marca 1998 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody Warszawskiego z dnia 17 grudnia 1977 r., nr G.2.3.rw 4511/16/97 w przedmiocie sprostowania omyłek w wydanych aktach własności ziemi 1.uchyla zaskarżoną decyzję,2.zasądza od Wojewody Warszawskiego na. rzecz, Z. S. 10 złotych (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA B. Zdziennicki (spr.) Sędziowie NSA: I. Góraj, A. Kisielewicz
A. Pętkowski protokolant

Uzasadnienie

J. G. i Z. S. złożyły na prze¬łomie listopada i grudnia 1996 r. do Urzędu Rejonowego w Piasecznie wniosek o sprostowanie pomyłek w decyzjach - aktach własności ziemi Naczelnika Gminy K. z 15 października 1975 r.:

1. nr PBG.on.4511/gm.KJ/23/79/75 stwierdzającej, że Z. S. stała się z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26.X.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych właściciel¬kę działek nr 191 i 386 o powierzchni 0,22 ha położonych we wsi S. gmina K.,
2. nr PBG.on.4511/gm.KJ/23/1/75 stwierdzającej, że J. G. stała się z mocy prawa na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych właściciel¬kę działek nr [...] i [...] o powierzchni 0,23 ha położonych we wsi S. gmina K. Obie zainteresowane podały, że w październiku 1996 r. działający na zlecenie Z. S. uprawniony geodeta (inż. Z. C.) stwierdził błędy w numeracji działek w aktach włas¬ności ziemi. Błędnie wpisano numery dawnej ewidencji gruntów wsi S. (obecnie te działki maję nową, inną numerację).

Według badań uprawnionego geodety w decyzji - akcie własności ziemi Z. S. z dnia 15 października 1975 r. nr PBG. on.4511/gm.KJ/23/79/75 zamiast działek o numerach [...] i [...] po¬winny być działki nr [...] i nr [...] powierzchnia bez zmiany a w decyzji - akcie własności - ziemi J. G. z 15 października 1975 r. nr PBG.on.4511/gm.KJ/23/1/75 zamiast działek nr [...] i nr [...] powinny być działki nr [...] i nr [...].

Kierownik Urzędu Rejonowego w Piasecznie postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1997 r. nr Rp; - G/6013/RW/16/96/97 odmówił sprostowania na żądanie J. G. i Z. S. za¬mieszkałych w Konstancinie-Jeziornie ich aktów własności ziemi z dnia 15.X.1975 r. pod właściwymi numerami.

W uzasadnieniu wskazano, że żądane wykreślenie w akcie własności ziemi nr PBG.on.4511/gm.KJ/21/1/75 działki nr [...] i wpisanie dział¬ki nr [...] i wykreślenie powierzchni 0,23 ha a wpisanie powierzchni 0,22 ha, a z kolei w akcie własności ziemi nr PBG on.4511/gm.KJ/ 23/79/75 wykreślenie działki nr [...] i wpisanie działki nr [...] i wykreślenie powierzchni. 0,22 ha a wpisanie powierzchni 0,23 ha nie stanowi błędu pisarskiego, rachunkowego oraz innej, oczywistej omyłki (por. art. 113 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego) lecz wymaga - zmiany decyzji ostatecznych wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Tymczasem stosownie do przepisu art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.X.1991 r. o gospodarowaniu nieru¬chomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26.X.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Z. S. złożyła zażalenie na postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w Piasecznie do Wojewody Warszawskie¬go. Wnosząca zażalenia wskazała, że o fakcie popełnienia oczywis¬tej omyłki w wydanych w 1975 r. aktach własności ziemi świadczy szereg dokumentów znajdujących się w posiadaniu Urzędu Rejono-wego w Piasecznie (między innymi wydany jej akt własności ziemi dotyczy nieruchomości zabudowanej podczas gdy na wymienionych w tym akcie działkach nr [...] i [...] żadne zabudowania nigdy nie istniały, natomiast istnieją stanowiące jej własność zabudo¬wania na działce nr 387, na którą uzyskała akt własności J. G.).

Z. S. podała, że została poinformowana, iż jedyna możliwość przywrócenia stanu zgodnego z prawem istnieje tylko na drodze stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości w postępowaniu sądowym. W takiej sytuacji jednak zastrzega, aby całkowite koszty tego postępowania (obejmujące także podatek od nabycia praw ma-jątkowych) poniósł odpowiedni organ administracji, który taką sytuację stworzył.

Wojewoda Warszawski decyzją z dnia 17 grudnia 1997 r. nr G.2.3.rw.4511/16/97 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wydanej po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie stwierdził, że jego zdaniem “organ I instancji zaskarżonym postanowieniem nie odmówił stronom w trybie (...) art.113 § 1 k.p.a. - sprostowania błędów pisarskich z wniosku, którym był związany, ale odmówił zmiany wydanych aktów własności ziemi objętej zakazem jej wprowadzenia na podstawie przepisów art. 63 ust. 2 ustawy z 19.X.1991 r.(...)".

Przy takiej konstatacji “organ I instancji winien rozważyć sprawę stosownie do żądania stron w trybie przepisów formalnych i w tym trybie ustalić, czy wniosek podlega lub nie podlega uwzględnieniu w przedmiocie sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek (...)".

Z. S. zaskarżyła decyzję Wojewody Warszawskiego z dnia 17 grudnia 1997 r. nr G.2.3.rw 4511/16/97 do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga zarzuca naruszenie przez decyzję art. 12 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a.

Postępowanie nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego w całości ani też w części. Stąd decyzja Wojewody powoduje tylko przedłużenie sprawy i podważa zaufanie do działalności organów administracji państwowej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Warszawski podtrzymał swoje stanowisko twierdząc, że postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w Piasecznie z 26.VIII.97 r. odmawia “na podstawie przepisów art. 113 § 1 k.p.a. sprostowania aktów własności ziemi (...) a nie sprostowania w wydanych j/w. decyzjach (aktach własności ziemi) błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek wskazanych przepisami art.113 § 1 k.p.a. z wniosku stron z dnia 29.XI.1996 r. o sprostowanie omyłki, którym był związany“. Dalej Wojewoda twierdzi, że postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego mimo powołania cyt. przepisów art. 113 k.p.a. umarza postępowanie o zmianę ostatecznych aktów własności ziemi na podstawie art. 105 k.p.a. w związku z art.63 ust.2 i 3 ustawy z 19.X.1991 r. (...)”.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego, z dnia 16 stycznia 1997 r. III ZP 5/96 na podstawie art. 34 ust. l ustawy z maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie. Administracyjnym można wnieść do NSA skargę na rozstrzygnięcie organu, odwoławczego uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia (art.138 § 2 k.p.a.).

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnej. Strona skarżąca złożyła wniosek o sprostowanie -jej zdaniem - oczywistych omyłek w dwóch określonych decyzjach aktach własności ziemi Naczelnika Gminy Konstancin-Jeziorna z 15 października 1975 r. W takich sprawach wydaje się, zgodnie z art. 113 § 3 k.p.a. postanowienie ustosunkowujące się pozytywnie lub negatywnie do wniosku strony, na które służy zażalenie.

Organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje także postanowienie (nie decyzję!), w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ I instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, bądź też uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania na nowo, co do istoty tej kwestii.

Organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia może także uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać kwestię będącą przedmiotem postanowienia do ponownego, rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacz¬nej części. Możliwość czysto kasacyjnego załatwienia kwestii bę¬dącej przedmiotem zaskarżonego postanowienia należy traktować zupełnie wyjątkowo.

Wojewoda Warszawski po rozpatrzeniu zażalenia zamiast postanowienia wydał decyzję. Uchylił też zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, mimo, że rozstrzygnięcie kwestii będącej przedmiotem postanowienia nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wbrew także twierdzeniom w uzasadnie¬niu rozstrzygnięcia Wojewody organ I instancji odmówił stronom sprostowania wnioskowanych "omyłek” w trybie art. 113 § 1 k.p.a., gdyż jego zdaniem zmiana w aktach własności ziemi numerów i po¬wierzchni uwłaszczonych działek nie stanowi ani błędu pisarskiego czy rachunkowego, albo innej oczywistej omyłki a wymaga zmiany decyzji ostatecznych - aktów własności ziemi wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26.X.1971 r. o uregulowaniu własności gospo¬darstw rolnych (w tej ostatniej materii organ I instancji tylko informacyjnie przypomniał stronie o treści art. 63 ust. 2 ustawy z 19.X.1991 r.).

Sąd stwierdził więc naruszenie przez zaskarżone rozstrzyg¬nięcie organu II instancji art. 144 w związku z art. 138 § 2, art. 113 § 1 i art. 123 § 1 i § 2 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Stąd na podstawie art. 22 ust. l i ust. 2 pkt 3 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSĄ należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody.