Uzasadnienie
- 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 762/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. we W. (dalej: Skarżąca, Spółdzielnia) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 17 marca 2021 r., nr SKO4138/9/21 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległego zobowiązania z tytułu opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
- 2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła Skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości zarzucając:
- a. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- – art. 2 ust. 3, art. 6h, art. 6i, art. 6m, art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439; dalej: u.c.p.g.) poprzez błędną wykładnię przyjmując, że obowiązek złożenia deklaracji podatkowych obciążało Spółdzielnię w spornym okresie tj. VII 2013 – I 2015 r. podczas gdy przy prawidłowej wykładni należało przyjąć, iż obowiązek ten obciążał Spółdzielnię dopiero od 1 lutego 2015 r.
- – art. 62 § 1, § 1a i § 4 oraz art. 53 § 1 i § 3, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z poźn. zm.; dalej: o.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie przyjmując, iż Spółdzielnia w okresie VII 2013 - I 2015 r. była podatnikiem podczas gdy organ podatkowy przyjął w oparciu o istniejący stan prawny, iż podatnikami były osoby zamieszkałe w zasobach spółdzielni, w imieniu których to Spółdzielnia złożyła deklaracje podatkowe w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie i w jego siedzibie, które w całości i bez jakichkolwiek zastrzeżeń zostały przyjęte przez organ podatkowy i rozliczane na bieżąco w całym spornym okresie łącznie z egzekucją przez tenże organ podatkowy. Wtórne złożenie deklaracji przez spółdzielnię za sporny (VII 2013 – I 2015) okres dotyczyło jedynie zaległości podatkowych nie wyegzekwowanych dotychczas przez organ podatkowy i miało na celu w uzgodnieniu z organem podatkowym usprawnienie egzekucji tychże zaległości,
- – art. 121 i art. 124 o.p. poprzez świadome utwierdzanie spółdzielni przez organ podatkowy w spornym okresie (VII 2013 – I 2015 r.), iż podatnikiem nie jest Spółdzielnia a lokatorzy mieszkający w tychże zasobach Spółdzielni w imieniu, których to Spółdzielnia złożyła deklaracje podatkowe, które przyjęto bez zastrzeżeń (a nie zwrócono jako wadliwe) i ściągano podatki od lokatorów łącznie z egzekucją bezpośrednio przez organ podatkowy.
Podnosząc powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W piśmie z 21 czerwca 2022 r. pełnomocnik zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
SKO we Wrocławiu nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 15 lutego 2023 r. w trybie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w podobnych sprawach z udziałem skarżącej Spółdzielni. Spór dotyczący statusu Spółdzielni, jako podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami w okresie lipiec 2013 r. – styczeń 2015 r., został rozstrzygnięty w wyrokach NSA z 28 października 2022 r., III FSK 778/22-780/22, III FSK 823/22, III FSK 950-952/22, III FSK 997-998/22. Stanowisko wyrażone w tych wyrokach w całości podtrzymuje skład orzekający w niniejszej sprawie.
W ślad za tymi orzeczeniami należy zatem powtórzyć, że w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z 22 listopada 2018 r., I SA/Wr 941/18 przesądzona została kwestia daty początkowej obciążenia Spółdzielni obowiązkiem deklarowania i rozliczania opłat z tytułu gospodarowania odpadami. Sąd ten uznał, że taką datą początkową jest 1 lipca 2013 r. Wskazał, że z tym dniem na Spółdzielni spoczywał ww. obowiązek jako podmiotu sprawującego zarząd nieruchomością wspólną. Sąd podkreślił, że pogląd ten znajdował wówczas już potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych między innymi z tego powodu, że nie do zaakceptowania, w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby przyjęcie takiej interpretacji art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której uznaje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości - bo to jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali - podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, natomiast nie podlegają im osoby prawne, tj. spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych która odwołuje się w wielu kwestiach do ustawy o własności lokali.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie odwołał się do treści art. 170 -171 p.p.s.a., wskazując, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.
Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21).
W tej sprawie, podobnie jak w wyżej wymienionych, nie podniesiono zarzutu kwestionującego powyższe ustalenia Sądu pierwszej instancji, zatem za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 2 ust. 3, art. 6h, art. 6i, art. 6m i art. 6q u.c.p.g.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 62 § 1 § 1a i § 4 oraz art. 53 § 1 i § 3, art. 55 i art. 56 o.p. należy podkreślić, że Spółdzielnia nie kwestionuje sposobu naliczenia odsetek za zwłokę, ale podważa zasadę zaliczenia proporcjonalnego dokonanej przez nią wpłaty na poczet zarówno należności głównej, jak i odsetek za zwłokę argumentując, że we wskazanym okresie nie była ona obowiązana do składania deklaracji i dokonywania stosowanych wpłat. Innymi słowy, że przepisy te nie mają do niej zastosowania. Skoro jednak kwestia daty początkowej obciążenia Spółdzielni obowiązkiem deklarowania i rozliczania opłaty z tytułu gospodarowania odpadami została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem, zasadnie organ dokonał rozliczenia wpłat dokonanych przez Spółdzielnię według zasad wynikających z art. 62 § 1 § 1a i § 4 oraz art. 53 § 1 i § 3, art. 55 i art. 56 o.p. Z tych samych względów za nieskuteczne należało również uznać zarzuty naruszenia art. 121 i art. 124 o.p.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Wojciech Stachurski