Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1041/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę A.s.c. zwanej dalej jako "Skarżące", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 25 lipca 2018 r., w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżące działając przez pełnomocnika – radcę prawnego – zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zw. z art. 7 § 3 oraz 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), zwana dalej "u.p.e.a.". Brak zastosowania tych przepisów spowodował, iż organy egzekucyjne wbrew przepisom prawa stosowały środki egzekucyjne w sytuacji, gdy obowiązek o charakterze pieniężnym był bezprzedmiotowy z uwagi na jego przedawnienie oraz gdy zobowiązane były do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a nie ograniczenia się jedynie do przesłanek formalnych, bez rozważenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego i egzekucyjnego.
W oparciu o tak postawione zarzuty, pełnomocnik Skarżących, wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niniejsza sprawa, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na wyrażenie przez Prezesa Izby Finansowej NSA zgody na rozpoznanie sprawy poza kolejnością, wydłużenie w czasie okresu rozpoznania sprawy spowodowane ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną, a także brak możliwości technicznych przeprowadzenia w przyśpieszonym terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na jednej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na czynności egzekucyjne. Skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem zaskarżenia, który przysługuje zobowiązanemu. Trzeba jednocześnie zauważyć, co podkreślił Sąd pierwszej instancji, że wskazany środek prawny stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, przy czym ma charakter komplementarny wobec innych środków zaskarżenia i nie może mieć zastosowania w tych sytuacjach, gdy przewidziano inne instytucje, jak choćby zarzuty, gdzie doprecyzowano co może być ich podstawą (wyrok NSA z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 729/21).
Należy bowiem zauważyć, że środek zaskarżenia w postaci skargi na czynności egzekucyjne dotyczy tych działań, które zostały objęte ustawową definicją z art.1a pkt 2 u.p.e.a. Trafnie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że w ramach postępowania skargowego prowadzonego w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie czynności, które pozostają w kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte innym środkiem zaskarżenia, jak choćby zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 322/21, gdzie uznano,,,(...)że sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych(...)’’.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając art. 54 § 1 u.p.e.a., że zaskarżona czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego była zgodna z przepisami prawa i prawidłowo dokonana. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. ustawodawca określił sposób dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia tych wierzytelności poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Normodawca określił kolejny obowiązek polegający na tym, że organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.
Wyrażenie sposobu dokonania czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zostało doprecyzowane w art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie momentu dokonania tej czynności egzekucyjnej. Stosownie do tego unormowania zajęcie to jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a. Ustawowo określony moment dokonania tej czynności egzekucyjnej normodawca wskazał jako chwilę doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Regulacje z art. 80 §1 i 2 u.p.e.a. nie powodują wątpliwości interpretacyjnych co do sposobu dokonania tej czynności egzekucyjnej, jak również momentu jej dokonania, co wskazał również trafnie Sąd pierwszej instancji.
Stąd też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przedmiocie charakteru prawnego art. 80 § 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny jednocześnie wraz z przesłaniem zawiadomienia ma obowiązek zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo uznał zatem Sąd pierwszej instancji, że czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest zgodna z przepisami prawa i prawidłowo dokonana, gdyż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało prawidłowo doręczone bankowi w dniu 11 kwietnia 2018 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a oceny tej nie zmienia późniejsze doręczenie Spółce zawiadomienia o zajęciu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 7 § 3 oraz 29 § 1 u.p.e.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 §1 i art. 209 p.p.s.a.
Paweł Dąbek Paweł Borszowski (spr) Jolanta Sokołowska