Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 720/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K., zwanej dalej "Skarżącą", uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oraz zasądził na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 19 listopada 2021 r. pełnomocnik Skarżącej poinformował m.in., że 15 stycznia 2021 r., Sąd Rejonowy dla W. w W. (sygn. akt [...]) ogłosił upadłość Skarżącej jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej i wyznaczył syndyka w osobie M. K. Pismem z 2 marca 2022 r. syndyk wyznaczony przez Sąd Rejonowy poinformował, że wstępuje do niniejszego postępowania i wniósł o jego zawieszenie na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a." do czasu zakończenia postępowania upadłościowego.
Natomiast pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. syndyk masy upadłości Skarżącej wskazał, że art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz 1228 ze zm.), zwana dalej "p.u." normujący wpływ ogłoszenia upadłości na toczące się przeciwko upadłej postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy wszelkich postępowań, niezależnie od pozycji procesowej upadłej. Argumentował, że postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej w zakresie zaległości podatkowej (wierzytelności), która jako powstała przed dniem ogłoszenia upadłości może być dochodzona jedynie przez zgłoszenie wierzytelności syndykowi i choć ma charakter wpadkowy, wywiera skutek dla majątku upadłej.
Tym samym postępowanie to, w ocenie syndyka, jako integralnie związane z wierzytelnością podlegającą zaspokojeniu w ramach postępowania upadłościowego powinno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania upadłościowego a następnie umorzone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w warunkach określonych tym przepisem wiąże się z łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek, a mianowicie podmiotowej (wszczęcie postępowania upadłościowego wobec strony) oraz przedmiotowej (zaskarżony akt lub czynność dotyczą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości).
Odnotować też należy, że art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112), zwana dalej "p.u.i.n.", stanowi, że postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Użycie w przepisie wyrażenia "podjęcie postępowania" jest skorelowane z tymi regulacjami, które przewidują w razie ogłoszenia upadłości strony zawieszenie postępowania. Obecnie dotyczy to w szczególności postępowania sądowo-administracyjnego oraz administracyjnego (por. A. Jakubecki, Komentarz do art. 145 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, 2010, LEX).
Zwrócenia uwagi wymaga jednak, że ze względu na rozgraniczenie kompetencji sądów powszechnych i administracyjnych (art. 175 i 177 Konstytucji RP) zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie przepisów ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (por. też J. Jaśkiewicz "O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym"; Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2 (29)/2010; str. 36 i nast.). Kontrola działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), w tym kontrola legalności decyzji organów podatkowych, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądów administracyjnych. Z tych względów zaaprobować należy pogląd, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego.
Istotne w tym miejscu pozostaje zatem wyjaśnienie co należy rozumieć przez przedmiot procesu. Znaczenie ma tutaj stwierdzenie, czy przedmiotem powództwa jest wierzytelność, czy też inne roszczenie mające swoje źródło w prawie podmiotowym bezwzględnym. Jeżeli przedmiotem procesu jest roszczenie niebędące wierzytelnością podlegającą zgłoszeniu, wtedy proces dalej może się dalej toczyć przeciwko syndykowi (por. P. Janada, Komentarz do art.145 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, 2020, LEX).
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zakresie przytoczonej regulacji art. 145 p.u.i.n. nie mieszczą się postępowania obejmujące inny przedmiot aniżeli wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości, m.in. sprawy wpadkowe będące pochodną postępowań wymiarowych o takie wierzytelności, np. w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej w zakresie wierzytelności (zaległości podatkowej), jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Innymi słowy, sprawa z zakresu odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie może być uznana za przedmiot wchodzący w skład masy upadłości.
Przy uwzględnieniu powyższego oraz bezspornego faktu upadłości strony toczącego się postępowania, co jednoznacznie wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W.w W., dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia 15 stycznia 2021 r., sygn. [...] stwierdzić należy, że nie istnieją prawne przeszkody w prowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.