Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Lu 3/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") oddalił skargę M.G. (dalej: "Skarżąca") na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie (dalej: "Naczelnik") w przedmiocie doręczenia decyzji w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w całości WSA, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Na zasadzie art. 174 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) mające istotny - podstawowy wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 134 p.p.s.a, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1, 1a i 1b pkt 1 - 3 p.p.s.a. i z art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy - niezbadanie kwestii faktycznego doręczenia lub niedoręczenia decyzji podatkowych i pominięcie, że organ w ogóle nie wydał Skarżącej decyzji w żadnej fizycznej formie (oryginału, odpisu, kopii, kserokopii, wydruku).
Skarżąca zrzekła się rozprawy.
Naczelnik nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 182 § 2 p.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna (Naczelnik) nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Należy jednak przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.
Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny, czy działające w sprawie organy podatkowe.
Niniejsza sprawa będzie więc rozpoznana w zakresie wyznaczonym przez zarzuty skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu jej uzasadnienia. Przywołanie przez autora skargi kasacyjnej w jej petitum, jedynie jednostek redakcyjnych w postaci "art. 134 p.p.s.a, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1, 1a i 1b pkt 1 - 3 p.p.s.a. i z art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a.", bez przywołania treści przepisów prawa, a co najważniejsze bez uzasadnienia na czym polegało ich naruszenie w kontekście stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, uchybia cytowanym wyżej art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Pomijając braki zawarte w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przechodząc do istoty sporu, nie podziela poglądu, że WSA nie rozpoznał istoty sprawy – nie zbadał kwestii faktycznego doręczenia lub niedoręczenia decyzji podatkowych i pominął, że organ w ogóle nie wydał Skarżącej decyzji w żadnej fizycznej formie (oryginału, odpisu, kopii, kserokopii, wydruku).
Na stronie 5 i 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA przypominał, że wobec Skarżącej – byłemu członkowi zarządu spółki H. najpierw wszczęto postanowieniami z dnia 16 grudnia 2015 r. i 13 stycznia 2016 r., a następnie przeprowadzono postępowanie w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w VAT i podatku dochodowym, zakończone wydaniem decyzji z dnia 4 marca 2016 r. i 31 marca 2016 r. W toku tych postępowań dokonywano doręczeń na adres wskazywany przez podatniczkę w corocznych deklaracjach w podatku dochodowym oraz w zgłoszeniu aktualizacyjnym ZAP-3, złożonym przez podatniczkę w dniu 22 kwietnia 2013 r. i następnie nie korygowanym. Adres ten został wskazany także w zeznaniu PIT-37 za 2014 r., które zostało złożone w dniu 28 kwietnia 2015 r. Skarżąca aż do daty złożenia zeznania podatkowego za 2015 r. (co miało miejsce daleko po dokonaniu doręczenia wskazanych decyzji), nie informowała o zmianie adresu zamieszkania.
Słusznie zatem wskazywał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania (art. 148 § 1 o.p.). Celem wprowadzonej przez ustawodawcę regulacji z art. 150 o.p., jest niewątpliwie zapobieżenie możliwości tzw. blokowania prowadzenia postępowania przez strony, poprzez unikanie odbioru korespondencji. Instytucja w art. 150 o.p. tzw. doręczenia zastępczego, jest równoważna z doręczeniem pisma stronie w sposób bezpośredni. Rację ma WSA stwierdzając, że w przypadku zastosowania fikcji prawnej doręczenia, późniejsze wydanie decyzji w formie kserokopii przez organ podatkowy stronie, nie może być uznane za doręczenie w znaczeniu prawnym. Do takiego doręczenia może dojść tylko raz, gdyż przepisy regulujące tryb doręczeń skutki prawne łączą z doręczeniem w przepisanej formie, a nie tylko i wyłącznie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę, czy jej pełnomocnika. Obowiązek udostępniania akt spraw podatkowych oraz wydawania z nich kopii i odpisów został uregulowany w art. 178 o.p. oraz 179 o.p.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Paweł Dąbek Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski