Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 października 2023 r., sygn. akt III FSK 2927/21

Uzasadnienie

1. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 9 września 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 442/20, Wojewódzki

Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę złożoną przez – U. Spółka komandytowa z siedzibą w C. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 6 marca 2020 r., nr 3201-IEW.4050.2.2020.2 w przedmiocie wydania zaświadczenia. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

1. 2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. 1. naruszenie art. 306a § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1335 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 306a § 4 o.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny wyłącznie na podstawie zapisów widniejących na karcie kontowej podatnika,
2. 2. 306b § 1 o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że wydanie zaświadczenia jest uzależnione od tego co wynika z rejestrów czy ewidencji organu podatkowego, a nie na podstawie wiedzy organu.

Mając na względzie powyższe, autor skargi kasacyjnej wniósł o:

1. 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2. 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z 12 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy.

Zarządzeniem z 4 lipca 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

1. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego orzeczenia trzeba wskazać, że zgodnie z art. 306a o.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Zgodnie z art. 306b § 2 o.p. organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 306c o.p.).

W doktrynie przyjmuje się, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ podatkowy nie rozstrzyga co do istoty w całości, ani też w części żadnej sprawy administracyjnej, a zaświadczenie nie jest decyzją w rozumieniu art. 207 o.p. Jest ono jedynie pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom (por. J. Zubrzycki [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2012, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, s. 1233).

W postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ podatkowy, do którego skierowano stosowne żądanie dokonuje zatem jedynie porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ ten nie rozstrzyga o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Zamieszczona w zaświadczeniu treść stanowi odzwierciedlenie danych, które posiada ten organ w swoich zasobach na dzień wydania zaświadczenia.

Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej wniósł o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zastawu rejestrowego ustanowionego na urządzeniu spawalniczym typu [...] oraz wygaśnięciu zastawu rejestrowego ustanowionego na urządzeniu spawalniczym typu [...], wskazując na przedawnienie zabezpieczonych zobowiązań podatkowych. Organ odmawiając wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę wskazał, że z zapisów widniejących na karcie kontowej podatnika wynika, że na dzień wydania postanowienia na podatniku ciążyły zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2011 r. zabezpieczone zastawem, które nie wygasły w całości.

Jak zauważył sąd pierwszej instancji, strona żąda od organu, aby samodzielnie stwierdził okoliczność przedawnienia zobowiązań podatkowych spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 2011 r., chociaż we wniosku o wydanie przedmiotowego zaświadczenia sama wskazywała na przedawnienie tych zobowiązań z wyłączeniem grudnia 2011 r. Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Szczecinie z 21 lutego 2018 r. (sygn. I SA/Sz 473/17). Poza sporem pozostawało zatem, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone zastawem nie wygasły w całości na skutek przedawnienia. Stąd w stanie faktycznym sprawy organ podatkowy nie miał podstaw do wydania zaświadczenia odpowiadającego treści żądania skarżącej, gdyż z zapisów widniejących na karcie kontowej podatnika i dokumentów wynika, że istnieje zaległość podatkowa podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za 2011 r. Ponadto wydający zaświadczenie organ jest związany treścią żądania strony (art. 306a § 1 o.p.), która wnioskowała o potwierdzenie wygaśnięcia i wykreślenie całego zabezpieczenia prawnego ustanowionego w formie zastawu rejestrowego.

W tych okolicznościach wojewódzki sąd administracyjny zasadnie stwierdził, że organ nie mógł wydać zaświadczenia o treści żądanej przez stronę bez istotnego naruszenia przepisów regulujących zasady wydawania zaświadczeń, w tym zignorowania zapisów wynikających z prowadzonych ewidencji oraz wyroku sądu administracyjnego dotyczących należności zabezpieczonych spornymi zastawami. Skarżący występował o przeprowadzenie przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza ramy określone w art. 306b § 2 o.p.

Biorąc pod uwagę charakterystykę postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia oraz ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie, za niezasadne należy uznać zarzuty błędnej wykładni art. 306a § 3 o.p. w zw. z art. 306a § 4 o.p. oraz art. 306b § 1 o.p. Autor skargi kasacyjnej w istocie domaga się przeprowadzenia analizy, która doprowadzić ma do ustalenia stanu faktycznego, w którym organ powinien wydać zaświadczenie o wygaśnięciu zastawu rejestrowego przesądzające, że nie istnieje zaległość podatkowa spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 2011 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie organ podatkowy nie mógł wydać wnioskowanego zaświadczenia, bowiem nie jest uprawniony do rozstrzygania, czy nastąpiło wygaśnięcie przedmiotowej zaległości podatkowej na skutek przedawnienia. Zaświadczenie wydawane w oparciu o art. 306a o.p. stanowi jedynie odzwierciedlenie danych wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów oraz dokumentów i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej.

W razie stwierdzenia braku zgodności między treścią żądania, a stanem rzeczy wynikającym z informacji pozostających w zasobach organu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organ ten prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

SWSA (del.) Bogusław Woźniak SNSA Jacek Pruszyński SNSA Sławomir Presnarowicz [pic]