Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., I SA/Lu 123/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r. nr SKO.41/2806/P/2019 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 lipca 2019 r. nr SKO.41/1678/P/2019. Za przedwczesne Sąd uznał ustalenie organu, że sprawa, w której skarżący wnosił o wznowienie postępowania, nie została zakończona decyzją ostateczną. Kolegium, wykonując wskazania WSA w Lublinie zawarte w uzasadnieniu wyroku z u z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 715/18 poprzestało bowiem na ustaleniu, że nie wydało decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z 12 marca 2007 r. a także na odnalezieniu swojej decyzji ostatecznej z 17 września 2007 r., która uchylając decyzję organu I instancji, nie kończyła sprawy.
Takie ustalenie, zdaniem Sądu, oznacza, że sprawa podatkowa skarżącego powinna być ponownie rozpatrywana przez organ I instancji. Kolegium zaniechało ustalenia w jaki sposób, po wydaniu przez Kolegium decyzji kasacyjnej, została zakończona sprawa, w której skarżący wnosił o wznowienie postępowania, w szczególności który organ i kiedy wydał decyzję kończącą sprawę. Sąd podkreślił, że jedynie w razie ustalenia, iż w sprawie nie wydano decyzji ostatecznej kończącej sprawę, a więc gdyby rzeczywiście ostatnią decyzją ostateczną w sprawie była decyzja kasacyjna Kolegium, wówczas organ będzie miał podstawę do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej jako: "O.p.") z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.
Natomiast, jeżeli okaże się, że decyzja ostateczna kończąca sprawę została wydana, to w pierwszej kolejności organ powinien rozstrzygnąć kwestię swojej właściwości, biorąc pod uwagę treść art. 244 O.p. i w razie potrzeby stosując przepis art. 170 § 1 tej ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 9, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2017 r., poz. 1257; dalej jako: "k.p.a.") przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo. że w sprawie jako oczywiste jawiło się to. iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została wydana z następującymi uchybieniami przepisom k.p.a.:
całkowite pominięcie przez WSA w procesie kontroli decyzji wydanych przez SKO faktu, że skarżący w postępowania działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem organ powinien udzielać skarżącemu niezbędnych pouczeń oraz kierować postępowaniem mając na uwadze słuszny interes strony, czego w tym postępowaniu organ nie zrobił;
naruszenie art 106 § 3 p.p.s.a. przez procedowanie przez WSA na niepełnym materiale dowodowym, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego przez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik;
całkowity brak skontrolowania przez WSA decyzji SKO w zakresie pochylenia się przez organ nad merytoryczną zawartością wniosku skarżącego podczas, gdy z argumentacji tam przytoczonej jaskrawo widać, że decyzja Prezydenta Miasta Lublin - nakazu płatniczego za 2006 rok została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa i jest oczywiście niesprawiedliwa;
wyrok WSA nie uwzględnił tego, że decyzja SKO została wydana z bezpodstawnym zaniechaniem sporządzenia uzasadnienia, które zawierałoby wszystkie niezbędne elementy. Zaniechano wykazania w uzasadnieniu z jakich powodów odmówiono relewantności tym wszystkim podnoszonym przez skarżącego okolicznościom; autorzy uzasadnień zarówno wyroku WSA jak i decyzji SKO zamiast wskazać dlaczego wg nich argumenty skarżącego nie uzasadniają uznania jego żądań pominęli w zupełności merytoryczną ich zawartość, a jedynie odnoszą się do uchybień proceduralnych, które de facto przy pogłębionej analizie nie zostały wykazane.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, żeby w sentencji orzec o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 lipca 2019 r. dotyczącą zobowiązania podatkowego J. A. w podatku od nieruchomości za 2006 r. zobowiązać organ do dokonania określonych czynności wnioskujących przez skarżącego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.
Strona skarżąca zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który nie miał zastosowania w sprawie zakończonej decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, która następnie została zaskarżona do Sądu I instancji. Postępowanie podatkowe zakończone wydaniem tej decyzji było prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały zastosowania w postępowaniu podatkowym i Kolegium nie rozpoznawało wniosku o wznowienie postępowania na ich podstawie, to podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów tej ustawy należało uznać za niezasadne.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. polegający, zdaniem autora skargi kasacyjnej na tym, że Sąd I instancji procedował w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik. Zgodnie z przywołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z cytowanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie cytowanego powyżej art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego.
Strona skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jaki dowód z dokumentu Sąd powinien był przeprowadzić i jakie istotne wątpliwości przy jego pomocy wyjaśnić. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.
- s. NSA Jacek Brolik s. NSA Stanisław Bogucki s. WSA Mirella Łent