Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 59/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone przez R.P. (dalej: skarżący) postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 7 listopada 2019 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego.
Skargę kasacyjną wywiódł Dyrektor IAS. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.):
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 107 § 3, art. 126, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie brak jest wyjaśnienia, czy zajęcie wierzytelności nie jest bardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym niż zajęcie nieruchomości;
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie brak jest wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co spowodowało niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a także niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne, co miało istotny wpływ na jej wynik;
- 3) Art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego, niespójnego uzasadnienia wyroku, co w konsekwencji uniemożliwia poddanie go kontroli instancyjnej, a w zakresie wskazań dla organów co do dalszego postępowania jego prawidłowe wykonanie.
Dyrektor IAS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wyraził zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku, iż organy naruszyły art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w związku z art. 107 § 3, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zajęcie wierzytelności nie jest bardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym niż zajęcie nieruchomości. Zgodził się też z Sądem pierwszej instancji, że skoro art. 7 ust. 2 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek stosowania środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, to organ prowadzący postępowanie powinien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni zarówno skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jak i będzie środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
W rozpoznanej sprawie organ zastosował wobec zobowiązanego środek zabezpieczający w postaci innej wierzytelności pieniężnej – wierzytelności z tytułu nadwyżki podatku VAT i określonych do zwrotu kosztów egzekucyjnych. Skarżący w ramach zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. stwierdził, że zastosowany środek jest zbyt uciążliwy i wniósł o ograniczenie zabezpieczenia do nieruchomości odpowiadającej wartości dochodzonych zobowiązań. Organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie nieruchomości, ale nie czekając na odpowiedź wydał postanowienie, którym ten zarzut i pozostałe uznał za nieuzasadnione.
Również w zażaleniu skarżący podniósł kwestię dotyczącą zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. Poinformował, że posiada kilka nieruchomości, a jedna z nich została wyceniona przez biegłego na 4 500 000 zł. Organ odwoławczy nie dość, że nie zwrócił uwagi, iż organ pierwszej instancji pomimo skierowania do skarżącego wezwania nie zaczekał na odpowiedź, ani nie wyjaśnił przyczyn takiego działania, to podobnie jak ten organ autorytatywnie stwierdził, że zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej nie zagraża płynności finansowej zobowiązanego. W ogóle nie wyjaśnił przyczyn, dla których przyjął takie założenie. Nie wyjaśnił też, dlaczego proponowany przez skarżącego środek zabezpieczający nie mógł być zastosowany, chociaż skarżący deklarował w tym zakresie współpracę i wyjaśniał, że zabezpieczone wierzytelności są mu potrzebne do finansowania działalności gospodarczej, a dla zabezpieczenia ewentualnych należności wystarczające jest zabezpieczenie na nieruchomości.
Zauważyć warto, że zabezpieczona kwota innej wierzytelności, to 1 014 443 zł, więc nie powinno budzić wątpliwości, że ma ona znaczenie w prowadzonej działalności. Tym bardziej więc organ zobowiązany był poczynić ustalenia co do możliwości zastosowania mniej uciążliwego w warunkach niniejszej sprawy środka zabezpieczającego, podobnie jak i mocą wskazanych przez Sąd pierwszej instancji przepisów zobowiązany był wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko. Ponieważ organ nie poczynił takich ustaleń i zignorował wniosek skarżącego bez żadnego wyjaśnienia, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone postanowienie narusza nie tylko art. 7-9 i art. 107 §3 w zw. art. 126 z K.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a., ale także art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. Z naruszeniem tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 502/17; publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wskazania co do dalszego postępowania. Wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
- s. M. Łent s. D. Gajewski s. J. Sokołowska