Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 384/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę A.s.c., zwanej dalej jako "Skarżące", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 stycznia 2018 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżące działając przez pełnomocnika – radcę prawnego – zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. z dnia 7 czerwca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwana dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599), zwanej dalej "u.p.e.a.", art. 80 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) i art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej "k.p.a.", polegające na pozbawieniu Skarżących możliwości zaskarżenia w rozsądnym ustawowym terminie dokonanych czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem rachunku bankowego wobec przesłania do spółki informacji o zajęciu tego rachunku i tytułów wykonawczych dopiero po 9 miesiącach od dokonania zajęcia rachunku bankowego.
Spowodowało to również naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa i pozbawiło w ogóle skarżące obrony przed zastosowanymi środkami egzekucyjnymi.
W oparciu o tak postawione zarzuty, pełnomocnik Skarżących, wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niniejsza sprawa, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na wyrażenie przez Prezesa Izby Finansowej NSA zgody na rozpoznanie sprawy poza kolejnością, wydłużenie w czasie okresu rozpoznania sprawy spowodowane ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną, a także brak możliwości technicznych przeprowadzenia w przyśpieszonym terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przed rozpoznaniem zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Skarżące formułując zarzuty skargi kasacyjnej wskazały na art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., jednakże nie określiły, czy chodzi o zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, czy też przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych oznacza także konieczność ich precyzyjnego określenia ze wskazaniem, czy chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też obie te podstawy.
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w pierwszej kolejności konieczne staje się wskazanie sposobu rozumienia art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. ustawodawca określił sposób dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia tych wierzytelności poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Normodawca określił kolejny obowiązek polegający na tym, że organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.
Zajęcie wierzytelności zostaje dokonane zatem poprzez przesłanie do banku wskazanego zawiadomienia, przy czym wraz z tym prawodawca wprowadził obowiązek dla organu egzekucyjnego jednoczesnego wezwania banku, którego treść została określona w art. 80 § 1 u.p.e.a. zd. drugie.
Określenie sposobu dokonania czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zostało doprecyzowane w art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie momentu dokonania tej czynności egzekucyjnej. Stosownie do tego unormowania zajęcie to jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a. Ustawowo wyrażony moment dokonania tej czynności egzekucyjnej normodawca wskazał jako chwilę doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Regulacje z art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. nie powodują wątpliwości interpretacyjnych co do sposobu dokonania tej czynności egzekucyjnej, jak również momentu jej dokonania, co wskazał również trafnie Sąd pierwszej instancji odwołując się także do wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2184/15.
Stąd też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowy jest pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przedmiocie charakteru prawnego art. 80 § 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny jednocześnie wraz z przesłaniem zawiadomienia ma obowiązek zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zarówno zatem wykładnia językowa wskazanych unormowań, jak również umiejscowienie art. 80 § 3 u.p.e.a. w konstrukcji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest potwierdzeniem słuszności poglądu przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach co do charteru prawnego tej regulacji i braku konsekwencji prawnych w zakresie skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo uznał zatem Sąd pierwszej instancji, że czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest zgodna z przepisami prawa i prawidłowo dokonana, gdyż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 13 stycznia 2017 r. zostało prawidłowo doręczone bankowi w dniu 19 stycznia 2017, a oceny tej nie zmienia późniejsze doręczenie Spółce zawiadomienia o zajęciu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a., art. 80 § 3 u.p.e.a. i art. 6 i art. 8 k.p.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 §1 i art. 209 p.p.s.a.
Paweł Dąbek Paweł Borszowski (spr) Jolanta Sokołowska