Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r., III SA/Wa 1698/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 3 lipca 2020 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca spółka zarzuciła:
- 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 153 p.p.s.a. - poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2019 r., III SA/Wa 158/18;
- 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj.:
- a) art. 83 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy – poprzez błędne przyjęcie, iż umowa o pracę zawarta pomiędzy skarżącą a I.J. jest pozorna pomimo tego, iż pracownik wykonywał pracę, a pracodawca wypłacał pracownikowi umówione wynagrodzenie;
- b) art. 21 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 roku w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania - poprzez niezastosowania tych przepisów w stanie faktycznym niniejszej sprawy i wobec tego błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest podmiotem, do którego miałby zastosowanie obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych a w konsekwencji również nieprawidłowe ustalenie wysokości zobowiązań skarżącego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez:
- a) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 3 lipca 2020 r.
- b) uchylenie w całości decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 30 października 2019 roku;
ewentualnie
c) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, a także o zasądzenie od skarżącej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nie ma uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., który Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie to oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, sąd pierwszej instancji nie zignorował oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, w zakresie w jakim wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 24 października 2019 r., III SA/Wa 158/18, bowiem przepis art. 153 p.p.s.a., jak się w judykaturze i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje, nie dotyczy sytuacji, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny jest inny (uległ zasadniczej zmianie) i jest odmienny od przyjętego przez sąd w poprzednim orzeczeniu.
W takiej sytuacji ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy (zob. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r., II OSK 567/20). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zweryfikowały zgromadzone dowody i na ich podstawie oceniły stan zatrudnienia, od którego uzależnione jest dokonywanie wpłat na rzecz PFRON. Zasadnie w związku z tym podniósł sąd pierwszej instancji, że w ponownie przeprowadzonym postepowaniu organy mogły, a nawet miały obowiązek ustalić okoliczność faktyczną, która w świetle tego wyroku stała się prawnie istotna, tj. okoliczność, czy wskazana osoba rzeczywiście była pracownikiem spółki w okresie objętym postępowaniem. Poza wyżej przytoczonymi argumentami za takim stanowiskiem przemawia i to, że poprzednio orzekający sąd nie umorzył postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., lecz jedynie uchylił obydwie decyzje pozostawiając najwyraźniej organom do ustalenia wszystkie kwestie faktyczne, które stały się istotne wobec wyrażonego stanowiska sądu, co do istnienia u wymienionej osoby wskazanego schorzenia, ale jednocześnie ustaliły zasadniczą okoliczność faktyczną, że I.J. nie był pracownikiem spółki w okresie objętym postępowaniem.
Przedmiotowa umowa o pracę miała charakter pozorny. Zawarto ją tylko formalnie, a to w celu osiągnięcia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zwalniającego pracodawcę z obowiązku wpłat na PFRON, tj. dla osiągnięcia poziomu co najmniej 6% (art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych). Swoje stanowisko w tym zakresie sąd pierwszej instancji szczegółowo uzasadnił.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 83 k.c. w zw. z art. 22 § 1 k.p. Po pierwsze strona skarżąca tego zarzutu nie uzasadniła, a po wtóre, co najistotniejsze, kwestionowanie ustaleń faktycznych może być skuteczne tylko w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (zob. wyroki NSA z: 6 lipca 2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004/3/68 i 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005/5/96), albowiem nie można skutecznie powoływać się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego, w sytuacji gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń faktycznych, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyroki NSA z: 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09 i 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12).
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 i 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 roku w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania poprzez niezastosowania tych przepisów w stanie faktycznym sprawy. Okoliczności objęte tym zarzutem pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Skoro niezakwestionowane przez stronę skarżącą ustalenia faktyczne wskazują, że I.J. nie był pracownikiem spółki w okresie objętym postępowaniem, a przedmiotowa umowa o pracę miała charakter pozorny, to oczywistym jest że spółka nie osiągnęła wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zwalniającego pracodawcę z obowiązku wpłat na PFRON. Innymi słowy skarżący nie jest podmiotem, do którego miałby zastosowanie obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 6 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).
sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Sławomir Presnarowicz sędzia del. WSA Adam Nita