Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 31 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 628/21

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 7 listopada 2018 r. oddalił skargę T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 11 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła T. P., zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1) art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako: "O.p." i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej jako "K.p.a." poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia (a w konsekwencji i decyzji, od której wywiedzione zostało odwołanie), w sytuacji, gdy prawidłowo uwzględniony interes prawny skarżącej w pełni uzasadniał uchylenie zaskarżonego postanowienia;
2. 2) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego skarżącej o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej pod nr [...] przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym na okoliczność stwierdzenia ciężkiej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącej oraz faktu, iż skarżąca uczyniła zadość wymaganiom dotyczącym prawa wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, wobec wadliwego uznania, iż postępowania w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wystarczający i brak jest potrzeby wyjaśnienia istotnych wątpliwości;
3. 3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) – dalej jako: "P.u.s.a" w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i oddalenie skargi, pomimo iż w zaskarżonym postanowieniu dopuszczono się obrazy prawa procesowego, tj. przepisu art. 58 § 1 w zw. z art. 58 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieprzywróceniu skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji poprzez:
4. - uznanie, że przeszkoda w dokonaniu czynności była przez skarżącą zawiniona, podczas gdy skarżąca w swej prośbie o przywrócenie terminu w sposób wyczerpujący przedstawiła swoją sytuację rodzinną i zdrowotną, a także w sposób niepozostawiający wszelkich wątpliwości udowodniła, iż stan po przebytym udarze uniemożliwia jej w pełni prawidłowe funkcjonowanie, w szczególności poprzez fakt, iż nie jest ona w stanie kontrolować konieczności terminowego wykonywania jakichkolwiek obowiązków,
5. - uznanie, iż skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia;
6. 4) art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy prawidłowo uwzględniony interes prawny skarżącej w pełni uzasadniał uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów, w szczególności wobec trudnej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącej;
7. 5) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i oddalenie skargi, pomimo iż w zaskarżonym postanowieniu dopuszczono się obrazy prawa procesowego, tj. przepisu art. 7 w zw. z art. 58 K.p.a, poprzez załatwienie sprawy w sposób nieuwzględniający słusznego interesu skarżącego, tj. poprzez nieuwzględnienie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżąca jest schorowaną osobą w podeszłym wieku, a wobec przebytego udaru mózgu i związanych z tym problemów z pamięcią nie jest w pełni władna kontrolować, kiedy upłynął jej termin do wniesienia odwołania lub prośby o jego przywrócenie - podczas gdy skarżąca wskazała niejednokrotnie, iż odwołanie od wydanej w jej sprawie decyzji oraz prośba o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż odwołania zostały przez nią złożone w możliwie najkrótszym czasie po tym, jak dowiedziała się o fakcie uchybienia terminowi, a zatem nie można mówić o zawinionym działaniu skarżącej (które wywołane jest chorobą), jak również niezachowaniu terminu 7 dni do wniesienia prośby o przywrócenie terminu od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi - ponadto wskazać należy, iż wszelkie przesłanki zawarte w art. 58 K.p.a. zostały przez skarżącą spełnione;
8. 6) art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, tj. art. 162 § 1 i 2 O.p. polegające na uznaniu, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącej, a okoliczności przez nią wskazane (dotyczące stanu zdrowia nie stanowią przyczyny warunkującej przywrócenie terminu, a w konsekwencji oddalenie skargi, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej);
9. 7) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i oddalenie skargi, pomimo iż w zaskarżonym postanowieniu dopuszczono się obrazy prawa procesowego, tj. przepisu art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ uzasadnienia swojej decyzji w sposób przekonujący i odnoszący się do wszystkich zarzutów i okoliczności przedstawionych w odwołaniu oraz prośbie o przywrócenie terminu, a także poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności mając na względzie okoliczności związane ze stanem zdrowia oraz sytuacją życiową skarżącej, które w pełni uzasadniają przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania

Wobec powyżej przedstawionych zarzutów, skarżąca wniosła:

1. - na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania,
2. - przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wykonane na zasadzie prawa pomocy według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 P.p.s.a. - może być:

1. 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub
2. 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Zarówno art. 183 § 1, jak i art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. nakładają na stronę wnoszącą skargę kasacyjną obowiązek zredagowania tego środka odwoławczego w sposób, który umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Poczynienie powyższych uwag było niezbędne, wobec wystąpienia uchybień w konstrukcji rozpoznawanej skargi kasacyjnej, które przejawiły się w nieprawidłowym sformułowaniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, (...).

Zatem w postępowaniu, w którym wydane zostało kwestionowane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło więc naruszyć przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wymienionych w zarzucie kasacyjnym nr 1, 3, 4, 5, i 7., zaś Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie nie mógł stwierdzić naruszenia tych przepisów. Powiązanie wskazanych w tych zarzutach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi opisanej wadliwości nie konwaliduje. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazała natomiast, aby Sąd I instancji dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W zarzucie sformułowanym w pkt 1 przytoczony został przepis art. 121 O.p. niemniej jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono na czym konkretnie naruszenie tego przepisu miało polegać i jaki wpływ miało to naruszenie na wynik sprawy.

W pkt 7 sformułowano zarzut naruszenia art. 162 § 1 i 2 O.p., które stanowią odpowiednio: (1) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; (2) podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Rzecz jednak w tym, że przytoczone przepisy nie pozwalają na zakwestionowanie przyjętych przez organ i zaaprobowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych, w tym najistotniejszego dla rozstrzygnięcia tej sprawy, a mianowicie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Uchybienie terminowi, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., nie może być konwalidowane. Zatem w świetle treści art. 162 § 1-3 O.p. dopiero uznanie, że wniesienie podania o przywrócenie terminu nastąpiło w przewidzianym w ustawie siedmiodniowym terminie, czyni aktualnymi prowadzenie dalszych rozważań i ustaleń co do uprawdopodobnienia braku winy, natomiast przyjęcie stanowiska przeciwnego, a więc, że termin ów nie został dochowany, czyni te rozważania bezprzedmiotowymi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej. Skoro wniosek dowodowy strony miał na celu dokonanie ustaleń w obszarze sprawy administracyjnej Sąd I instancji prawidłowo wniosek oddalił.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Bogusław Woźniak (spr.) Paweł Borszowski Anna Dalkowska