Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w z dnia 2 lipca 2021 r. skarżący J. F. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2020 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2014r. Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżący argumentował, że wykonanie decyzji podatkowej, stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zwrócił także uwagę, że egzekucja sparaliżuje jego możliwości zarobkowe i pozbawi go posiadania nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przytoczony przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 193 Ppsa.
Biorąc pod uwagę treść sformułowanego w skardze kasacyjnej żądania, na tle niniejszej sprawy powstaje pytanie o dopuszczalność objęcia żądaniem wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W judykaturze można bowiem spotkać wypowiedzi kwestionujące taką możliwość z uwagi na kwalifikowanie danego aktu jako nie posiadającego waloru wykonalności (zob. np. postanowienia NSA z: 9 czerwca 2017 r., I FZ 109/17; 29 września 2016 r., I FZ 244/16; 1 grudnia 2011 r., I FZ 403/11 - treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; dalej: CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszym postępowaniu podziela odmienne zapatrywanie obecne w orzecznictwie sądu odwoławczego, które wiąże przymiot wykonalności aktu nie tylko z możliwością jego realizacji w drodze egzekucji, ale analizuje je w szerszym kontekście aktów będących źródłem uprawnień, obowiązków czy zobowiązań bądź zakazów lub nakazów określonego zachowania (zob. np. postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., I FSK 1457/20 i powołane tam orzecznictwo; CBOSA).
Takie ujęcie pozwala przyjąć, że instytucja tymczasowej ochrony sądowej odnosi się również do postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Akty te skutkują bowiem obowiązkiem uiszczenia należności podatkowej wpływając na sytuację prawnopodatkową podatnika (jego prawa i obowiązki).
Przechodząc do oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku zwrócić uwagę należy na - ugruntowany w orzecznictwie i akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20; CBOSA). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej w danej sprawie. Hasłowe jedynie powoływanie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 Ppsa nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony.
Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może przy tym oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) wyklucza możliwość jego uwzględnienia.
W świetle powyższych uwag wniosek strony nie mógł odnieść zamierzonego przez nią rezultatu. Żądanie skarżącego nie zawierało w istocie jakiejkolwiek argumentacji (konkretnych danych, twierdzeń czy dokumentacji źródłowej) wskazującej na rzeczywiste ryzyko powstania znacznej szkody majątkowej w następstwie wykonania decyzji podatkowej. Zdawkowe i niczym nie poparte ogólne stwierdzenia, że wszczęcie egzekucji spowoduje niebezpieczeństwo uszczerbku w majątku w żaden sposób nie uprawdopodabniało zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa. Podstawy dla wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie mogły również stanowić polemiczne uwagi dotyczące rozstrzygnięcia podatkowego. Ocena prawidłowości decyzji podatkowej wykraczała bowiem poza granice postępowania wpadkowego i pozostawała bez wpływu na zasadność przyznania tymczasowej ochrony sądowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 Ppsa