Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2022 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżącą N.B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 maja 2022 r. w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. 2021, poz. 535), w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca wskazała, że z uwagi na trudną sytuację majątkową nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie 500 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Natomiast zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.
Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie kwestia prawidłowego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz wysokość wpisu są okolicznościami niespornymi. Treść uzasadnienia zażalenia wskazuje, że skarżąca w istocie nie kwestionuje merytorycznych podstaw zarządzenia, tylko wnosi o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na uwadze treść pisma strony skarżącej należy zauważyć, że Przewodniczący Wydziału wydając zaskarżone zarządzenie prawidłowo ustalił podstawę i obliczył wysokość należnego wpisu. Natomiast zupełnie oddzielną od tego jest kwestia czy i w jakim zakresie strona jest w stanie ponieść koszty postępowania. Przepisy postępowania sądowoadministracyjnego nie przewidują w tym zakresie działania z urzędu – to zainteresowana strona powinna złożyć ewentualny wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości lub w części, zaś ocena jego zasadności odbywać się będzie w ramach oddzielnego postępowania wpadkowego. Przewodniczący Wydziału nie mógł na etapie wydawania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oceniać ewentualnie przesłanek przyznania prawa pomocy, gdyż stanowi to przedmiot oddzielnej procedury wszczynanej wyłącznie na wniosek zainteresowanej strony. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. W myśl zaś art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.