Uzasadnienie
- 1.1. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 658/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi złożonej przez L. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 1 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za I kwartał 2020 r
- 1.2. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a").
- 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
- 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.
Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS)
2.3. Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przy czym, z uwagi na charakter działania sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji.
2.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych gdyż adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zawodowy charakter działalności adwokata powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadnia przyjęcia, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony, gdyż nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym uiszczeniu uzupełniającego wpisu od skargi, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu, profesjonalny pełnomocnik powinien mieć wiedzę na temat wysokości wpisu od skargi i już w momencie wniesienia skargi uiścić wymagany wpis w prawidłowej wysokości. Sąd zaznaczył ponadto, że strona została poinformowana o wysokości uzupełniającego wpisu od skargi i z wyjątkową starannością powinna zadbać, aby wpłacono uzupełniający wpis sądowy w wymaganej wysokości w wyznaczonym terminie.
2.5. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie również zauważyć, że pierwszy akapit uzasadnienia zażalenia nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Pełnomocnik skarżącego błędnie przywołuje postanowienie z dnia 5 września 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i swój brak winy w uchybieniu terminowi upatruje w zwolnieniu lekarskim. Powyższe fakty nie mają związku z niniejszą sprawą, bowiem została ona rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i pełnomocnik na żadnym etapie postępowania nie przedstawił zwolnienia lekarskiego, które uprawdopodobniałoby brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi. Powyższa argumentacja jest zatem bezzasadna.
W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik, prawidłowo już, przywołuje postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2022 r. i argumentuje, że ze względu na liczne godziny spędzone w pracy przed komputerem i pomimo podwójnej weryfikacji dokumentacji nie był on w stanie uniknąć pomyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pełnomocnik skarżącego w dniu 5 sierpnia 2022 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 1 lipca 2022 r. i jednocześnie uiścił wpis w, zaniżonej, kwocie 100 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z dnia 12 września 2022 r., wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 400 zł. Odpis powyższego zarządzenia, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (k. 30 akt sądowych), został odebrany 16 września 2022 r. Pełnomocnik skarżącego nie dokonał dalszych czynności związanych z uzupełnieniem wpisu od skargi.
Powyższe fakty świadczą o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw oraz o braku należytej organizacji pracy - zatem o niedbalstwie, nie zaś o braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącego miał bowiem świadomość, że zainicjowane zostało postępowanie sądowe i mógł spodziewać się ewentualnych pism związanych z tym postępowaniem. Winien zatem tak zorganizować swoją pracę aby umożliwić sobie sprawne i terminowe reagowanie na pisma sądowe. Pełnomocnik nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego klienta (nieprawidłowości organizacyjne), co wyklucza uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji należy uznać, że słusznie Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu.
- 2.6. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił je na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.