Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z 29.12.2022 r. o sygn. I SA/Łd 473/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 31.03.2022 r., nr KO.400.577.2021, wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.
- 2.1. Pismem z 20.05.2022 r. skarżąca, zaskarżyła decyzję SKO w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie określenia podatku od nieruchomości za 2021 r.
- 2.2. Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za spóźnioną i ją odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona w trybie art. 150 § 4 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.), po dwukrotnym awizowaniu, przy czym pierwsze awizo miało miejsce 5.04.2022 r. Zgodnie z art. 150 § 4 o.p., WSA w Łodzi przyjął, że czternasty dzień (liczony od dnia następnego po pierwszym awizo) na odebranie przesyłki upłynął w dniu 19.04.2022 r. (wtorek). W dniu 19.04.2022 r. doszło zatem do doręczenia zastępczego. Po upływie tego terminu korespondencja podlegała zwrotowi do nadawcy. Przesyłka nie została jednak zwrócona do organu, lecz 20.04.2022 r. wydana skarżącej.
W ocenie WSA w Łodzi, z uwagi na doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji w dniu 19.04.2022 r. termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg 20.04.2022 r. i upłynął z dniem 19.05.2022 r. (czwartek). Tymczasem – jak wskazuje pieczęć nadania placówki pocztowej na kopercie – skarga została wniesiona za pośrednictwem operatora pocztowego 20.05.2022 r., czyli z jednodniowym uchybieniem terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Termin na wniesienie skargi (liczony od dnia 20.04.2022 r.) upływał bowiem 19.05.2022 r., a bez znaczenia dla zachowania terminu do wniesienia skargi była okoliczność faktycznego wydania skarżącej zaskarżonej decyzji w urzędzie pocztowym 20.04.2022 r., gdyż skutki prawne wywołało już doręczenie przedmiotowej decyzji w trybie art. 150 § 4 o.p.
3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagała się jego uchylenia i zmiany bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, organ podatkowy nie zdołał wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że sporna przesyłka zawierająca decyzję SKO w Piotrkowie Trybunalskim z 31.03.2022 r. była prawidłowo awizowana, a jej adresat został powiadomiony w sposób zgodny z prawem.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 i 2 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, o czym stanowi § 3 ww. przepisu.
Stosownie do art. 150 § 4 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak stanowi art. 150a o.p., na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrzynki pocztowej. W tym przypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23.11.2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896) składa się w placówce pocztowej tego operatora. Artykuł 150 § 2-4 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru, umieszcza się w skrytce pocztowej adresata.
Przepisy o doręczeniach pism pełnią dwojaką rolę. Po pierwsze, mają zapewnić sprawne procedowanie przez organ administracji, a w konsekwencji zapobiegać próbom negatywnego wpływania przez strony na przebieg postępowania poprzez utrudnianie go w wyniku nieodebrania pism i próby blokowania jego przebiegu. Po drugie, mają zapewnić stronom postępowania możliwość zapoznania się z pismami, które są do nich kierowane, przede wszystkim przez zagwarantowanie procedury urzeczywistniającej możliwość odebrania i zapoznania się przez stronę z treścią pisma w odpowiednim terminie (zob. wyrok NSA z 14.01.2021 r., II FSK 2330/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wszelkie uchybienia przy zastosowaniu trybu doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. powodują jego bezskuteczność.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na konieczność zagwarantowania stronom postępowania administracyjnego prawa do sądu oraz gwarancji rzetelnej procedury, takie podejście znajduje również odzwierciedlenie na gruncie art. 150 o.p., a więc dla uznania czy decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa/pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać. Umieszczone na zwróconej przesyłce adnotacje, czy to na kopercie, czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone stosownymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w aktach sprawy widnieje informacja, że decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącej w trybie art. 150 o.p. (doręczenie przez awizo w postępowaniu podatkowym). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym wskazano, że decyzja była dwukrotnie awizowana: 5.04.2022 r. oraz 13.04.2022 r., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, wskazano również miejsce odbioru decyzji - [...]. Na awizo znajdują się również wymagane podpisy i stempel poczty. Spełnione zostały zatem przesłanki do przyjęcia, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, że doszło do jej doręczenia zastępczego w dniu 19.04.2022 r. (art. 150 § 4 o.p.). Od tego dnia rozpoczął bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi do WSA w Łodzi, który upływał w 19.05.2022 r. (art. 53 § 1 p.p.s.a.).
Odebranie decyzji po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 150 o.p. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać konsekwencji prawnych późniejszego doręczenia przesyłki. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 150 o.p.
W świetle powyższego jako prawidłowe ocenić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że wprawdzie przedmiotowa przesyłka została wydana skarżącej 20.04.2022 r., jednakże fakt ten nie uchyla skutków doręczenia wynikających z powołanych wyżej przepisów. Doręczenie pisma w toku postępowania może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. Przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu niewątpliwie stanowi uchybienie, jednakże nie modyfikuje zaistniałego już skutku prawnego doręczenia.
- 4.4. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki