Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 734/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z.N. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 20 lipca 2022 r., nr SKO.418.19.2022, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podając art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W przedstawionym stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wskazane przez Skarżącego przyczyny nie usprawiedliwiają przekroczenia terminu do uiszczenia wpisu. Strona nie dołożyła należytej staranności przy zapoznawaniu się z treścią wezwania, skoro bowiem zainicjowała sądową kontrolę postanowienia organu odwoławczego winna ze szczególną uważnością podchodzić do otrzymywanej korespondencji sądowej lub zwrócić się o pomoc do osób trzecich.
W reakcji na powyższe pismem z 10 lipca 2023 r. Skarżący złożył zażalenie, wskazując, że ze starannością i dbałością odnosi się do pism sądowych. Jako osoba w podeszłym wieku i schorowana nie zauważył różnicy, uznając, że uprzednio dokonał czynności wnioskowanej przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z przepisem tym koresponduje przepis art. 87 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Podkreślić należy, iż tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody - w danych warunkach - nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie bowiem terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (post. NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, CBOSA). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (post. NSA z 18.12.2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. W zażaleniu skarżący nie podnosi argumentów, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Skarżący powołuje się na problemy zdrowotne o charakterze przewlekłym, związanych z podeszłym wiekiem, które były znane skarżącemu przed rozpoczęciem sprawy sądowej. Czynnik sytuacji nadzwyczajnej nie zaistniał w niniejszej sprawie. NSA oczywiście rozumie, że stan zdrowia Skarżącego mógł uniemożliwiać mu należyte prowadzenie sprawy lecz w takich okolicznościach istnieje możliwość posiłkowania się osobą pełnomocnika. W sytuacji gdzie Skarżący nie może liczyć na pomoc zaufanej osoby bądź sytuacja materialna nie pozwala mu na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, istnieje również możliwość wystąpienia do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Skarżący z takiej możliwości nie skorzystał, ograniczając pozytywnie dla siebie rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy (złożony już po rozpoznaniu niniejszego wniosku) do żądania zwolnienia od ponoszenia kosztów w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji