Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 79/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie T. w B. na postanowienie tego Sądu z 18 listopada 2022 r., w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podając art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji wskazał, że odpis postanowienia będącego substratem zaskarżenia został doręczony 25 listopada 2022 r. pełnomocnikowi pocztowemu strony, co oznaczało, iż ustawowy termin do wniesienia zażalenia upływał 2 grudnia 2022 r. Pomimo prawidłowego pouczenia o trybie zaskarżenia orzeczenia zawartego w piśmie przewodnim z 21 listopada 2022 r., strona wniosła zażalenie 5 grudnia 2022 r., co w ocenie sądu pierwszej instancji wymagało sięgnięcia do sankcji zawartej w art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 28 grudnia 2022 r. skarżąca zaskarżyła kwestionowane postanowienie sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu pisma strona wskazała, że wniesiono zażalenie najszybciej, jak było to możliwe, mając na względzie okoliczność, iż wymagało to współdziałania osób uprawnionych do podpisania i wniesienia środka zaskarżenia. Skarżąca poniosła nadto, że nie posiada wystarczającej wiedzy umożliwiającej samodzielne podejmowanie czynności w postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu kwestionowanego postanowienia. Brzmienie przywołanego przepisu, jak również inne przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poza szczególną instytucją przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, nie przewidują rozwiązania proceduralnego umożliwiającego skuteczne wniesienie pisma po terminie tudzież uznaniową ocenę spełnienia przesłanek formalnych takiego działania.
Jak wynika z akt sprawy, niewątpliwym pozostaje, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis kwestionowanego przez skarżącego postanowienia sądu pierwszej instancji z 18 listopada 2022 r. została odebrana przez pełnomocnika pocztowego strony 25 listopada 2022 r. Tym samym za słuszną należy przyjąć ocenę dokonaną przez WSA w Bydgoszczy, że ustawowy 7-dniowy termin na wniesienie zażalenia upływał skarżącemu 2 grudnia 2022 r., co czyni prawidłową konstatację o konieczności sięgnięcia po sankcję zawartą w art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Przywołanej oceny nie mogła zmienić argumentacja powoływana przez skarżącego we wniesionym środku zaskarżenia, jakoby napotkał trudności w terminowym wywiązaniu się z obowiązku procesowego wobec konieczności współdziałania osób uprawnionych do jego reprezentacji i niemożności samodzielnego bronienia się w procesie bez profesjonalnej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że na dzień wydawania niniejszego orzeczenia w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnić wypada więc, że formalizm procesowy jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego procesu sądowego. Dzięki zachowaniu wymagań formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania, realizują postulat transparentności proceduralnej. Minimalne wymogi w zakresie rzetelnej procedury wyznacza z jednej strony nakaz podmiotowego (nie zaś przedmiotowego) traktowania uczestników postępowania, z drugiej zaś - zakaz arbitralnego działania sądu.
Z tego względu ilekroć przepisy proceduralne stawiają stronom postępowania określone wymogi konieczne do spełnienia celem przyjęcia oceny o skutecznym wniesieniu pisma procesowego – vide: w rozpoznawanej sprawie zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji z 18 listopada 2022 r. – nie może być miejsca na jakąkolwiek uznaniowość ze strony sądu administracyjnego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.