Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 maja 2023 r., sygn. akt III FZ 222/23

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022 r., I SA/Gd 374/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie W. P. (dalej: "skarżący") na postanowienie sądu z dnia 14 września 2022 r. o odrzuceniu skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2022 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2021 r. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 178 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
2. 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżący pismem złożonym w dniu 11 października 2022 r. (data stempla pocztowego) wniósł zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu z dnia 14 września 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2022 r., skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie jednego egzemplarza własnoręcznie podpisanego zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 listopada 2022 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił tego braku formalnego, bowiem w odpowiedzi na wspominane wezwanie sądu, w dniu 17 listopada 2022 r. (data stempla nadania przesyłki), przedłożył sądowi odpis zażalenia z dnia 5 września 2022 r. a nie z dnia 11 października 2022 r. (data stempla pocztowego).
3. 3. Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 5 grudnia 2022 r. o odrzuceniu zażalenia skarżącego, w którym wskazał, że jego zdaniem nie uchybił on żadnym wymogom formalnym i w terminach ustawowych złożył środki i inne pisma. Skarżący podniósł, że w tutejszym sądzie toczą się liczne postępowania z jego udziałem i każdorazowo, gdy zachodziła taka konieczność, w odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący składał wniosek o zwolnienie oraz wypełniał formularz.
4. 4. Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. również M. P. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 5 grudnia 2022 r. o odrzuceniu zażalenia skarżącego. Zażalenie to w swojej treści było tożsame z przywołanym wcześniej zażaleniem skarżącego.
5. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.

Wymogi formalne pism składanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w tym na mocy art. 194 § 3 p.p.s.a. również zażalenia) zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., należy traktować wymogi określone w art. 47 p.p.s.a.

Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest elementu pisma określonego w art. 47 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., stanowiący, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na fakt istnienia rozbieżności w stosowaniu ww. przepisów w sytuacji, gdy strona w wymaganym terminie nie wykona wezwania sądu i nie nadeśle odpisów skargi. Istniały także rozbieżne stanowiska co do możliwości samodzielnego wykonania przez sąd kserokopii takich pism. Rozbieżności te usunęła jednak uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której stwierdzono, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wskazano również, iż złożenie przez stronę skarżącą wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stanowisko to należy odnosić również do braków formalnych zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2022 r., III OZ 423/22, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.04.2020 r., I GZ 73/20, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego z uwagi na niewykonanie przez niego wezwania do nadesłania odpisu zażalenia we wskazanym przez sąd terminie. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 14 listopada 2022 r. (data stempla nadania przesyłki – 17 listopada 2022 r.), przedłożył sądowi odpis zażalenia z dnia 5 września 2022 r. a nie z dnia 11 października 2022 r. (data stempla pocztowego). Powyższe wynika również wprost z treści pisma skarżącego, w którym wskazano "załączam odpis zażalenia z dnia 5.09.2022r."

Brak odpowiedniej liczby odpisów zażalenia uniemożliwiał nadanie mu prawidłowego biegu, gdyż obowiązkiem sądu było doręczenie odpisów zażalenia wszystkim występującym w sprawie uczestnikom postępowania. Skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy wymaga od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych składanych środków zaskarżenia oraz wykonywania w terminie wezwań sądu do usunięcia ich braków.

Mając na uwadze powyższe, w okolicznościach niniejszej sprawy, ogólna argumentacja skarżącego oraz M. P., że zawsze wykonują oni wezwania sądu i składają wnioski o zwolnienie od kosztów nie pozwalała na uwzględnienie złożonych zażaleń.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.