Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 334/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane skargą H.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 listopada 2023 r., nr 1401-IEW4.4125.13.2023.6.AK, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W ocenie Sądu pierwszej instancji zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. I SA/Wr 966/22 i przedstawiona tamże kwestia sporna może mieć wpływ na wynik sprawy Skarżącej, albowiem niewypłacalność spółki, za której zaległości podatkowe odpowiada, została przez organ podatkowy powiązana z niewykonanymi zobowiązaniami wobec jednego wierzyciela – Skarbu Państwa.
W reakcji na powyższe pismem z 15 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie złożył zażalenie, wskazując, że uznanie sądu, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie może mieć dowolnego charakteru i winno ważyć przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania nie tylko z zasadą szybkości postępowania, ale również z uwzględnieniem celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej. Organ zauważył, że w zależności od odpowiedzi udzielonej przez Trybunał Skarżąca będzie mogła żądać powrotu sprawy w trybie nadzwyczajnym, zaś zawieszenie postępowania na obecnym etapie postępowania godzi w zasadę szybkości postępowania i utrzymuje stan niepewności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Dopuszczalność fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została przez ustawodawcę powiązana z koniecznością występowania związku sprawy wiodącej z postępowaniem unijnym zainicjowanym postanowieniem sądu pytającego, rozumianego spójnie w orzecznictwie tutejszego Sądu jako możliwość przypisania orzeczeniu Trybunału przymiotu prejudykatu dla sprawy mającej podlegać zawieszeniu.
Jakkolwiek przywołany przepis posiłkuje się zwrotem "sąd może", nie pozostawia sądowi orzekającemu nieograniczonej swobody decyzyjnej, wymuszając ocenę występowania w konkretnym przypadku stopnia zależności obu postępowań. Należy podzielić argument podnoszony przez Dyrektora, że przepisy proceduralne regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi przewidują uprawnienie strony postępowania do reakcji procesowej na wejście do obrotu prawnego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mającego wpływ na treść orzeczenia sądu krajowego. Zainteresowane strony są wyposażone w uprawnienie do domagania się wzruszenia postępowania krajowego w trybie nadzwyczajnym w ramach odrębnie inicjowanego postępowania, toteż automatyczne sięganie po dyspozycję art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bez należytego zbadania przez sąd administracyjny występowania związku pomiędzy potencjalnym prejudykatem unijnym i postępowaniem krajowym, stanowi nieuzasadnione wstrzymywanie biegu sprawy. Uwagi te należy odnosić w równej mierze do postępowań z zakresu odpowiedzialności podatkowej podmiotów trzecich, jak również spraw wymiarowych wobec spółek kapitałowych.
Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak w przywołanych przez organ orzeczeniach, doszedł do przekonania, że wstrzymywanie biegu postępowania sądowego w przywołanych okolicznościach było nieuzasadnione. Niezależnie od krótkiego czasu trwania stanu zawisłości sprawy – wniesienie skargi do Sądu pierwszej instancji 3 stycznia 2024 r. – nie można uznać, jakoby samo skierowanie pytania prejudycjalnego przez sąd krajowy, zwłaszcza odnoszącego się do przepisów materialnoprawnych dotyczących podatku od towarów i usług oraz jedynie pośrednio do zagadnienia odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółek kapitałowych, winno determinować brak możliwości kontynuowania sądowej kontroli instancyjnej decyzji wydanych na podstawie art. 116 § 1 i n. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.