Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 6 marca 2023 r., I SPP/Gl 12/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie J. L. (dalej "skarżący", "strona") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2023 r. utrzymujące w mocy orzeczenie referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2022 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
- 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że rozpoznając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. I SPP/Gl 12/22 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy przywołane wcześniej postanowienie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, iż jest ono niezaskarżalne został doręczony stronie w dniu 6 lutego 2023 r.
- 3. W dniu 3 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia, w którym wskazał, że nie zgadza się w całości z zapadłym rozstrzygnięciem i zarzuca mu naruszenie prawa materialnego, procesowego, ustawowego, błędną interpretację. W jego ocenie sąd nie przeanalizował treści złożonych przez niego dowodów i dokumentów przy ustalaniu wysokości uzyskiwanego przez skarżącego wynagrodzenia. Ponadto, jeżeli sąd uznał, że załączone dokumenty nie były wystarczające do zwolnienia od kosztów, w jego ocenie, winien on ponownie, w sposób nieograniczony wzywać stronę do ich uzupełnienia. Skarżący w zażaleniu opisał również swoją sytuacje materialną, która w jego ocenie świadczy o tym, że strony nie stać na ponoszenie kosztów sądowych.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. W związku z tym, zaskarżenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w całości lub w części będzie skutkowało odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia.
Z uwagi na to, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.), prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, iż zażalenie skarżącej w tej sprawie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Należy wskazać, że działanie sądu, wbrew stanowisku strony, nie narusza przepisów prawa. Podnoszona natomiast przez skarżącego argumentacja dotycząca jego sytuacji majątkowej nie ma znaczenia na tym etapie postępowania, gdyż była ona analizowana w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, które to postępowanie zostało prawomocnie zakończone. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności przyznania jej prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.