Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z 28.01.2021 r., sygn. I SA/Ol 783/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skargi D P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z 17.10.2019 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w punkcie 1. odrzucił skargę skarżącego, natomiast w punkcie 2. umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym.
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.
- 2.1. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 17.12.2020 r. skarżący został wezwany do uiszczenia należnego w sprawie wpisu sądowego w kwocie 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skierowane do skarżącego w tej sprawie po raz trzeci, gdyż po doręczeniu skarżącemu wcześniejszych wezwań w tym przedmiocie, skarżący zwracał się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Po rozpoznaniu wniosków referendarz sądowy WSA w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie z 25.02.2020 r., sygn. I SPP/Ol 1/20), a następnie umorzył postępowanie z ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie z 8.10.2020 r., sygn. I SPP/Ol 78/20). Oba wymienione postanowienia stały się przedmiotem sprzeciwów skarżącego, po rozpoznaniu których zostały utrzymane w mocy przez WSA w Olsztynie (odpowiednio postanowienie z 20.04.2020 r., sygn. I SPP/Ol 1/20 oraz postanowieniem z 17.11.2020 r., sygn. I SPP/Ol 78/20).
W dniu 23.12.2020 r. do WSA w Olsztynie wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, tym razem obejmujący częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podał, że ogólna sytuacja wynikająca z panującej epidemii COVID-19 spowodowała drastyczny spadek jego dochodów oraz możliwości ich uzyskania. Wskazał na zawieszenie pomocy finansowej otrzymywanej dotychczas od członków rodziny, gdyż także te osoby zostały dotknięte skutkami panującej epidemii. Podniósł, że złożył do WSA w Olsztynie skargi w czterech odrębnych sprawach, przy czym w każdej z nich należny wpis to 500 zł, co w sumie stanowi znaczną kwotę, której nie jest w stanie zapłacić. Ocenił, że w sytuacji zmniejszenia wysokości każdej z opłat do 200 zł (w sumie 800 zł) będzie w stanie je ponieść.
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
- 3.1. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę wyjaśnił, że wezwanie do uiszczenia należnego w sprawie wpisu w kwocie 500 zł zostało doręczone skarżącemu 12.01.2021 r. Pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach prawnych zaniedbania nałożonemu obowiązkowi, w zakreślonym terminie nie został uiszczony należny w sprawie wpis, co na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skutkuje odrzuceniem skargi.
Odnosząc się zaś do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym WSA w Olsztynie wskazał, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzi zmiana okoliczności sprawy, gdyż skarżący nie wskazuje takich okoliczności, które nie byłyby przedmiotem oceny w dotychczasowych orzeczeniach wydanych na skutek jego wniosków o przyznanie prawa pomocy, a świadczyłyby o zmianie sytuacji materialnej skarżącego względem tej już ocenionej. Z tych względów WSA w Olsztynie na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 258 § 4 p.p.s.a., w pkt 2 sentencji umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy.
4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: a) naruszenie art. 165 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, zgodnie z tym przepisem wojewódzki sąd administracyjny powinien rozpoznać wniosek o częściowe zwolnienie z kosztów postępowania jako zmianę okoliczności dotyczących wnioskodawcy, a nie na tej podstawie umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie częściowe od kosztów i w konsekwencji odrzucić skargę; b) sprzeczność ustaleń Sądu będących podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia ze stanem faktycznym, w szczególności przez uznanie, że skarżący nie wykonał wezwania WSA w Lublinie do wniesienia wpisu od skargi.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma (w tym przypadku skargi), od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (w tym przypadku wpis). W razie nieopłacenia skargi wzywa się wnoszącego, aby uiścił należny wpis, a niewykonanie tego wezwania w terminie skutkuje odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem Sądu pierwszej instancji z 20.04.2020 r., sygn. I SPP/Ol 1/20 (odmowa przyznania prawa pomocy). Skarżący ponownie wnosił o przyznanie prawa pomocy, lecz postanowieniem z 8.10.2020 r. (utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z 17.11.2020 r., sygn. I SPP/Ol 78/20) umorzono postępowanie w tym przedmiocie ze względu na niewykazanie zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego.
W związku z powyższym, prawidłowo wezwano skarżącego (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 17.12.2020 r.) do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12.12.2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, z pouczeniem o terminie jego wykonania oraz rygorze nieziszczenia wpisu. Skarżący nie uiścił w terminie wpisu sadowego i złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy wniesiony on został po merytorycznie i prawomocnie rozstrzygniętym uprzednim wniosku w tym przedmiocie. Ponowne złożenie wniosku nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Dlatego skoro wpis od skargi nie został uiszczony w terminie zakreślonym w wezwaniu, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
- 5.2. Wobec odrzucenia skargi Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w tej sytuacji rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu.
- 5.3. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki