Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 237/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") odmówił I. sp. z o.o. z siedzibą w B.(dalej: "skarżąca spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej (dalej: "SKO") z 2 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W ocenie WSA, wniosek skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Analiza złożonego wniosku doprowadziła WSA do przekonania, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, że wykonanie kwestionowanej decyzji może wywołać po jej stronie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca spółka nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów i materiałów istotnych z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. W szczególności dokumentami takimi mogły być np.: wyciągi z rachunków bankowych, sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy, rachunek zysków i strat, wykaz środków trwałych, inna dokumentacja księgowa dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej, wykaz osób zatrudnionych w skarżącej spółce, w tym pracowników niepełnosprawnych. Nie udokumentowała również, jak zaznaczył WSA, że faktycznie w stosunku do jej majątku zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i doszło do zajęcia środków na jej rachunku bankowym.
Powyższe uniemożliwiło WSA kompleksową analizę sytuacji finansowej skarżącej spółki, a tym samym odpowiedź na pytanie, na ile ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na bieżącą jej działalność. W świetle przedstawionej przez skarżącą spółkę argumentacji WSA podkreślił, że nie był w stanie stwierdzić czy istotnie wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji za pozostałe lata podatkowe może doprowadzić do likwidacji skarżącej spółki, konieczności redukcji etatów czy sprzedaży przez nią środków trwałych. Nie było również możliwe ustalenie na ile zapłata oznaczonej w decyzji należności pieniężnej wpłynie na jej bieżącą działalność operacyjną, w tym zdolność do regulowania zobowiązań. Brak dokumentów umożliwiających ocenę ogólnej kondycji finansowej skarżącej spółki, w tym wysokości środków pozostających do jej bieżącej dyspozycji spowodował, że złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła zażalenie na postanowienie domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji SKO. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), poprzez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania decyzji SKO, podczas gdy natychmiastowe wykonanie decyzji, a co za tym idzie prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji powoduje dla skarżącej spółki wysoce negatywne skutki., m.in w postaci poważnego zagrożenia dla funkcjonowania i bardzo dużych trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań o charakterze majątkowym.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: wydruku potwierdzenia zajęcia środków na rachunku bankowym - na fakt dokonanego w dniu 12 maja 2023 r zajęcia środków na rachunku bankowym skarżącej spółki w kwocie 267.102,31 zł w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie wykonalnej decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA - obowiązek uzasadnienia wniosku w oparciu o konkretne okoliczności faktyczne i prawne. Obowiązkiem sądu jest ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również znajdujących się w aktach sprawy.
W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA przyjął, że skarżąca spółka nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło sprowadzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co istotne, w sprawie nie udowodniono, aby okoliczności, na które we wniosku powołuje się skarżąca spółka miały charakter realny i ich nadejście w rzeczywistości było faktycznie możliwe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to podmiot wnoszący o przyznanie ochrony tymczasowej powinien wykazać, iż przysługuje mu ochrona, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Twierdzenia przedstawione przez skarżącą spółkę nie dają pełnego obrazu jej sytuacji w świetle regulacji ww. przepisu. Ocena w tym zakresie nie była możliwa ze względu na brak stosownych informacji przekazanych przez skarżącą spółkę. Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na to, że obowiązki te spoczywają po stronie wnioskodawcy, że sąd administracyjny nie wzywa w takiej sytuacji o przedstawienie dokumentacji, wreszcie, że egzekucja administracyjna z natury rzeczy jest dla strony uciążliwa a brak dostatecznej wnikliwości w skonstruowaniu wniosku powoduje, iż wniosek nie może zostać uwzględniony.
Odnosząc się do twierdzeń zawartych w zażaleniu jakoby sama wysokość należności wynikających ze spornych decyzji świadczy o tym, że okoliczności uzasadniające wniosek mając charakter realny, trzeba podkreślić, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może przemawiać sama wysokość zobowiązania podatkowego nałożonego zaskarżoną decyzją. Analizą tego rodzaju argumentacji na tle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wielokrotnie zajmowały się sądy administracyjne wyrażając pogląd, że sama tylko wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Na ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie prawidłowości zaskarżonego postanowienia WSA, nie mają przy tym wpływu nadesłane z zażaleniem dokumenty. Podkreślić należy, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści, nie może być uwzględniony.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.