Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 października 2024 r., sygn. akt III FZ 468/24

Uzasadnienie

1. Postanowieniem z 5 września 2024 r., I SA/Lu 516/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "skarżąca", "strona") na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Chełm z 7 maja 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

2. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, zaskarżona interpretacja została doręczona pełnomocnikowi strony, na zasadzie fikcji doręczenia, 27 maja 2024 r. Skarga została natomiast wniesiona 8 lipca 2024 r., a więc po upływie przewidzianego w przepisach terminu.

Sądu pierwszej instancji stwierdził, że zawiadomienie pełnomocnika o zmianie adresu do doręczeń nastąpiło już po wysłaniu zaskarżonej interpretacji. Ponowne wysłanie jej przez organ nie niweczyło natomiast skutków pierwszego prawidłowego doręczenia, a tym samym nie prowadziło do otwarcia na nowo terminu do wniesienia skargi.

1. 3. Skarżąca pismem z 17 września 2024 r. wniosła zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu, w którym wskazała, że wnosi o jego uwzględnienie.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. 1) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi wynikające z błędnego uznania, że interpretacja została spółce skutecznie doręczona w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2023 poz. 2383, ze zm., dalej: "o.p.") (w drodze fikcji doręczenia) dnia 27 maja 2024 r., podczas gdy spółka spełniła obowiązek przewidziany w art. 146 § 1 o.p. i zawiadomiła organ o zmianie adresu do doręczeń w dniu 13 maja 2024 r., czyli w dniu, w którym dokonano pierwszej próby doręczenia korespondencji zawierającej interpretację za pośrednictwem Poczty Polskiej,
2. 2) art. 146 § 2 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że interpretacja została doręczona w drodze fikcji doręczenia, podczas gdy takie doręczenie w dniu 27 maja 2024 r. było bezskuteczne, ponieważ spółka zrealizowała obowiązek przewidziany w przepisie art. 146 § 1 o.p. informując organ o zmianie adresu do doręczeń w okresie pomiędzy wysłaniem przesyłki zawierającej interpretację, a pierwszą bezskuteczną próbą jej doręczenia.
3. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4.1. W pierwszej kolejności należy wskazać że zgodnie z art. 146 o.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, jeżeli wniesiono o zastosowanie takiego sposobu doręczania albo wyrażono na to zgodę. Zaniedbanie tego obowiązku wywołuje skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy z jednoczesnym uznaniem, że pismo to zostało doręczone pod dotychczasowym adresem (art. 146 § 2 o.p.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że od momentu, w którym organ otrzyma informację o zmianie adresu, ma on obowiązek wysyłania wszelkich pism na adres nowy. Jednakże w interesie strony jest podać nowy adres w takim terminie, który pozwoli na uniknięcie sytuacji doręczania jej pism na nieaktualny już adres.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazuje, że o zmianie adresu powiadomiła organ pismem nadanym 13 maja 2024 r. Okoliczność ta, w jej ocenie, powinna była zostać uwzględniona przy doręczaniu interpretacji, gdyż wykluczała zastosowanie art. 150 o.p. Poglądu tego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela.

1. 4.2. Instytucję doręczenia zastępczego, która jako wyjątek od zasady doręczania pism adresatowi osobiście wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek w niej określonych, reguluje art. 150 o.p. Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2. 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa powyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

4.3. Ponieważ art. 146 o.p. i art. 150 o.p. nie normują skutków zawiadomienia o zmianie adresu w czasie biegu terminu, o którym mowa w art. 150 § 1 o.p. należy odwołać się do ugruntowanego na tle tej regulacji orzecznictwa sądów administracyjnych, albowiem w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już wielokrotnie. Mianowicie w wyroku z 25 maja 2015 r. I FSK 560/14 wyjaśniono, że doręczenie decyzji w trybie przewidzianym w art. 150 o.p. jest bezskuteczne w sytuacji, gdy strona realizując obowiązek przewidziany w art. 146 § 1 tej ustawy zawiadomiła organ podatkowy o zmianie adresu w okresie pomiędzy wyekspediowaniem przesyłki zawierającej decyzję a pierwszą bezskuteczną próbą jej doręczenia. Z kolei w wyrokach z 13 stycznia 2016 r. I FSK 1679/14, z 19 kwietnia 2013 r. II FSK 1657/11 oraz z 28 lipca 2016 r. II FSK 1735/14 (dostępnych na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślono, że ważna jest sekwencja czasowa zdarzeń związanych z doręczaniem.

W rozpoznawanej sprawie sekwencja czasowa wyglądała następująco. Organ podatkowy 7 maja 2024 r. wydał interpretację indywidualną. Przesyłka zawierająca tą interpretację została wysłana do strony 8 maja 2024 r. na znany organowi adres tj. ul. R. Pierwsze awizo miało miejsce 13 maja 2024 r., drugie 21 maja 2024 r. Pismo z informacja o zmianie adresu pełnomocnik strony nadał natomiast dopiero 13 maja 2024 r. w godzinach wieczornych. Pierwsze awizo nastąpiło więc przed powzięciem przez organ informacji o zmianie adresu do doręczeń na ul. S., co skutkowało uznaniem interpretacji za doręczoną 27 maja 2024 r. w trybie art. 150 o.p.

W tej sytuacji twierdzenie skarżącej, że pierwsza przesyłka nie została prawidłowo doręczona, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Na znajdującej się w aktach sprawy kopercie znajdują się adnotacje pracowników operatora pocztowego dotyczące awizowania przesyłki w dniu 13 maja 2024 r. i 21 maja 2024 r., co potwierdza również wydruk z elektronicznego systemu Poczty Polskie S.A. Powyższe oznacza, że skarżąca wnosząc skargę 8 lipca 2023 r. uchybiła terminowi do jej złożenia.

4.4. Wymaga zaznaczenia, że wykładnia przepisów art. 150 § 1 i § 2 oraz art. 146 § 1 o.p. powinna uwzględniać cel regulacji dotyczącej doręczenia zastępczego. Dlatego też nie sposób kwestionować prawidłowości ich zastosowania w niniejszej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomienie o nowym adresie ma wpływ na skuteczność doręczenia zastępczego jedynie wówczas, gdy organ otrzyma tę informację najpóźniej przed dniem podjęcia próby doręczenia pisma przez operatora pocztowego. W tej dacie bowiem adresat pisma może już powziąć wiadomość o jego nadejściu i ma możliwość jego odebrania i zapoznania się z jego treścią. Jego prawo do zapewnienia mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest w związku z tym w pełni zabezpieczone. Przyjęcie, że po tej dacie adresat może skutecznie zapobiec przyjęciu skutku doręczenia poprzez zaniechanie odbioru kierowanej do niego korespondencji i zawiadomienie organu o nowym adresie powodowałoby, że cel instytucji doręczenia zastępczego nie zostałby osiągnięty. Przeciwnie, taka wykładnia umożliwiałaby przedłużanie postępowania poprzez unikanie odbioru przesyłek po zawiadomieniu o ich nadejściu poprzez informowanie o zmianie adresu (tak m.in. w wyroku NSA z 21 stycznia 2020 r. I FSK 1782/17).

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona powiadomiła o nowym adresie po wysłaniu przez organ podatkowy decyzji organu pierwszej instancji na poprzedni adres i po podjęciu próby doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego, nie można mówić o wadliwości doręczenia zastępczego.

1. 4.5. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.