Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 2 października 2023 r., III SA/Wa 408/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. B. (dalej: "skarżący", "strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 14 września 2022 r., III SA/Wa 408/22. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wyrokiem z 14 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 408/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 25 listopada 2021 r. w przedmiocie udzielenia ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym.
Od powyższego wyroku wyznaczona z urzędu pełnomocnik skarżącego wniosła skargę kasacyjną. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 30 stycznia 2023 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Ponadto na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 30 stycznia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
Powyższe wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej wraz z odpisem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 10 lutego 2023 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący w zakreślonym terminie uiścił wpis od skargi kasacyjnej, nie nadesłał jednak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 15 marca 2023 r., III SA/Wa 408/22, odrzucił ww. skargę kasacyjną, z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym terminie braku formalnego.
Pismem z 7 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożyła zażalenie na ww. postanowienie z 15 marca 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 21 sierpnia 2023 r., III FZ 297/23, oddalił to zażalenie, stwierdzając, że prawidłowo wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, który braku tego nie uzupełnił w zakreślonym terminie.
Pismem z 6 września 2023 r., pełnomocnik skarżącego zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, załączając do niego m.in. wniosek o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonym postanowieniem sąd odmówił przywrócenia terminu wskazując, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w niniejszej sprawie. Skierowane do pełnomocnika strony wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było prawidłowe, co potwierdził NSA w postanowieniu z 21 sierpnia 2023 r. a w argumentacji przedstawionej we wniosku nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym usunięciu braku formalnego skargi kasacyjnej, której nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
3. Strona pismem z 23 października 2023 r. wniosła zażalenie na wskazane wcześniej postanowienie sądu z 2 października 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zrzucono naruszenie: (i) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 września 2022 r., III SA/Wa 408/22, pomimo iż strona uchybiła terminowi bez swojej winy; (ii) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, poprzez uznanie, że Strona uchybiła terminowi z własnej winy.
W uzasadnieniu zażalenia strona wskazał, że doręczone jej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z zarządzeniem dotyczącym wpisu sprawiło że, w ocenie pełnomocnika, zgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego było założenie, że wezwanie jest wynikiem pomyłki na etapie doręczenia.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy o czym stanowi art. 176 § 2 p.p.s.a. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 p.p.s.a., innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a p.p.s.a.).
Stosownie natomiast do art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Powyższe powoduje, że kontrola przeprowadzonego przez sąd pierwszej instancji postępowania, które zakończone zostało zakwestionowanym rozstrzygnięciem, sprowadza się w istocie do oceny przyjętego przez ten sąd kryterium należytej staranności w okolicznościach faktycznych sprawy.
Mając to na uwadze w punkcie wyjścia odnotować należy, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podwyższone kryteria oceny tej kwestii obowiązują natomiast przy ocenie czynności procesowych podejmowanych przez profesjonalnych pełnomocników. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie skarżącemu terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy.
Argumentacja strony sprowadzała się do kwestionowania prawidłowości wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, co jednak, jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, zostało prawomocnie przesądzone w postanowieniu NSA z 21 sierpnia 2023 r., III FZ 297/23, gdzie wskazano, że za niezasadną i pozbawioną podstawy należy uznać argumentację zaprezentowaną przez stronę, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej było wadliwe. NSA, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, uznał w tym orzeczeniu, że prawidłowo wezwano stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, a rozpoznający niniejszą sprawę sąd, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., jest tą ocena związany i w całości ją podziela.
Jednocześnie należy zauważyć, że całkowicie chybione są twierdzenia strony jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy zgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego było założenie, że otrzymane wezwanie do uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej jest wynikiem pomyłki na etapie doręczenia. Strona nie kwestionuje, że takie wezwanie dostała i że zawarto w nim wprost wskazanie o jakie braki formalne skargi kasacyjnej chodzi. Profesjonalny pełnomocnik w przypadku otrzymania korespondencji dotyczącej braków formalnych złożonego środka odwoławczego, winien co najmniej zweryfikować jego treść z otrzymaną z sądu korespondencją, a nie poprzestać na stwierdzeniu pomyłki sądu.
Jak zostało wskazane wcześniej, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wobec tego należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały okoliczności braku winy strony w uchybieniu terminowi do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy.
Na zakończenie, mając na uwadze treść zażalenia, należy wskazać, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (vide wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 502/17; CBOSA). Uwzględnienie zatem zarzutu naruszenia komentowanego przepisu może mieć miejsce wówczas, gdy wskazywana wada uzasadnienia jest na tyle poważna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (vide wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1741/15; CBOSA).
Nadto przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Wbrew sformułowanemu w zażleniu zarzutowi zaskarżone orzeczenie nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji