Uzasadnienie
Zarządzeniem z 5 stycznia 2024 r. Kierownik Sekcji Finansowej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał M. K. (dalej: "Skarżąca") do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Jako podstawę prawną wezwania podano art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1090; dalej: "rozporządzenie").
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie zaskarżając je w całości. Wskazała, że na posiedzeniu w dniu wydania wyroku (29 grudnia 2023 r.) została pouczona o prawie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Dodała, że na tym posiedzeniu została poinformowana, że została zwolniona z kosztów sądowych i tym samym przy składaniu kasacji napisanej przez adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego będzie zwolniona z opłaty kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 234 § 1-2 p.p.s.a., za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3. Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia.
Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten nie dotyczy jednak rozpoznawanej sprawy, gdyż wyrok Sądu I instancji, oddalający skargę strony, należy do kategorii orzeczeń wymienionych w art. 141 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 zdanie pierwsze, w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Skarżąca zgłaszając żądanie doręczenia odpisu orzeczenia oddalającego wniesioną przez nią skargę wraz z uzasadnieniem powinna była uiścić opłatę kancelaryjną przy zgłoszeniu wniosku w tym przedmiocie. W związku z nieuiszczeniem należnej opłaty, Przewodniczący powinien był zarządzić jej ściągnięcie, po uprzednim wezwaniu do jej wniesienia (art. 220 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się).
Przepis art. 234 § 2 p.p.s.a. zobowiązuje Przewodniczącego do wezwania strony do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. Przepis art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadza bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 9 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. Nr 78 poz. 483) - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej.
Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty.
Zatem zarządzenie Przewodniczącego z 5 stycznia 2024 r. zostało wydane prawidłowo.
Wskazać również należy, że Skarżąca, wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, została poinformowana, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Skarżąca w wezwaniu na rozprawę została pouczona, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Złożony wniosek podlega zaś opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Z protokołu rozprawy z 29 grudnia 2023 r. wynika natomiast, że Przewodniczący składu orzekającego poinformował Skarżącą, uczestniczącą w rozprawie osobiście, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w ciągu siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku.
Treść postanowienia referendarza sądowego WSA w Opolu z 31 października 2023 r. którym przyznał on Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi jest na tyle precyzyjna, że nieuzasadnionym wydaje się przekonanie Skarżącej o całkowitym zwolnieniu od kosztów przed WSA w Opolu.
Tym samym zarzut nieujawnienia przez Sąd wszystkich kosztów wiążących się z postępowaniem jest nieuzasadniony, a zaskarżone zarządzenie, wzywające Skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Op 271/23, było zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 i art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.