Uzasadnienie
W dniu 4 września 2020 r. (data prezentaty) R.S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem WSA w Gdańsku – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 43/20 z jego skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...]w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że ww. skarga R.S. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 20 maja 2020 r. Zarządzeniem z tego samego dnia akta przedstawiono referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Z kolei zarządzeniem z dnia 25 maja 2020 r. skargę skarżącego wraz z kopertą przesłano według właściwości Prezesowi Sądu Rejonowego w [...]. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 maja 2020 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Następnie, Sąd I instancji zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku o wyznaczenie dla skarżącego radcy prawnego. Skarga ponownie wpłynęła do Sądu wraz z odpowiedzią organu na skargę w dniu 16 czerwca 2020 r. W dniu 18 czerwca 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku informujące o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącego. Zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2020 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Gd 43/20, nadano jej symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę. Wezwano również pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie nr PESEL. Następnie, zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2020 r. termin posiedzenia wyznaczono na 30 września 2020 r.
W tych okolicznościach, skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo upływu trzydziestodniowego terminu na rozpoznanie sprawy z zakresu informacji publicznej, sprawa nie została zakończona. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, nakazanie niezwłocznego rozpoznania sprawy i zasądzenie na jego rzecz kwoty 2000 złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Sprawa, której dotyczy rozpoznawana skarga na przewlekłość postępowania należy do spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, skargę w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Przepis ten nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia skargi w określonym terminie. Należy jednak to rozumieć w ten sposób, że sąd rozpatruje skargę w powyższym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi. Sąd nie może bowiem przystąpić do rozpoznania sprawy dopóki nie będzie ona gotowa do wyznaczenia. Bezskuteczny upływ tego terminu nie rodzi materialnych skutków prawnych. Intencją ustawodawcy było bowiem skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. Przekroczenie terminu 30-dniowego, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie oznacza, że tym samym doszło do bezpośredniego naruszenia prawa strony do rozpoznania jej skargi bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie można mówić o przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 ustawy. Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podjął niezwłocznie niezbędne czynności mające na celu rozpoznanie sprawy. Przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie sposób również nie zauważyć, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu w dniu 30 września 2020 r. Wyrokiem zapadłym na tym posiedzeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę R.S.
Biorąc powyższe pod rozwagę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w toku tego postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu ustawy.
Podkreślić należy, że ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (16 czerwca 2020 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (4 września 2020 r.) upłynęło niewiele ponad 2 miesiące.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.