Postanowienie NSA z 16 sierpnia 2023 r., III OPP 22/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. V. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt III OSK 240/22 w sprawie ze skargi R. V. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 26 lutego 2021 r. nr 19/EU-O/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodnicząca, sprawozdawca
Sędzia NSA Jolanta Rudnicka
Sędzia NSA Iwona Bogucka

Uzasadnienie

Wyrokiem z 28 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 537/21) po rozpoznaniu skargi R. V. uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 26 lutego 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy (pkt I) oraz zasądził zwrot na rzecz skarżącego nienależnie opłaconego wpisu (pkt II).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył 5 listopada 2021 r. (data nadania – stempel pocztowy) Komendant Wojewódzki Policji w [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Alternatywnie organ wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20.

Po wykonaniu wstępnych czynności, zarządzeniem Sędziego WSA z 14 stycznia 2022 r. skarga kasacyjna została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zarządzeniem z 25 stycznia 2022 r. sprawa została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą III OSK 240/22.

8 maja 2023 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w sprawie prowadzonej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, Izbie Ogólnoadministracyjnej, sygn. akt III OSK 240/22 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kwoty 10.000 zł tytułem sumy pieniężnej przewidzianej w art. 12 ust. 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego – kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezczynność sądu trwa przeszło 18 miesięcy. Podczas tego czasu nie były podejmowane żadne czynności przez Sąd, które uzasadniałyby tak długie oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący wobec tak długiego oczekiwania na jej zakończenie uznaje, że zostało naruszone jego prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, bowiem postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych zagadnień faktycznych i prawnych podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarżący jednocześnie w żaden sposób nie przyczynił się do zaistniałej przewlekłości postępowania. Nadto zaistniała rażąca przewłoka postępowania jest wyjątkowo dotkliwa dla skarżącego, gdyż na wypłatę godziwego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy czeka nie jedynie 18 miesięcy, ale od momentu zwolnienia ze służby tj. od 26 stycznia 2016 roku, a zatem już prawie 7 lat Skarżący dotkliwie odczuwa konieczność tak długiego oczekiwania na świadczenie, które mu się należy, a złożenie skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie uważa za bezprzedmiotowe przedłużanie postępowania przez organ. Skarżący bardzo mocno przeżywa tę sprawę i nie może cieszyć się w pełni zasłużoną emeryturą. Skarżący był zasłużonym funkcjonariuszem Policji, który czuje się poszkodowany nie tylko postawą organu, który nie wypłacił mu należnego świadczenia w odpowiedniej wysokości, ale również bezczynnością sądu, gdyż od wielu miesięcy czeka na rozstrzygnięcie swojej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75 – zwanej dalej ustawą).

Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA z: 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r. sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11, 3 października 2014 r. sygn. akt I OPP 101/14). Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie NSA z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu 25 stycznia 2022 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu posiedzenia zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA upłynęło niewiele ponad 14 miesięcy. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Niniejsza sprawa nie należy do kategorii spraw podlegających rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 1202), w tym żadna ze stron nie składała wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu. Wręcz przeciwnie, w skardze kasacyjnej organ zawarł wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na pytanie prawne przedstawione do rozpoznania Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie pod sygnaturą P 7/21, co uzasadniało nie wyznaczanie sprawy do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Tym samym, z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed tym Sądem, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu, nawet pomimo upływu okresu 14 miesięcy od dnia przekazania skargi kasacyjnej Sądowi II instancji do dnia złożenia przedmiotowej skargi.

Zwrócić również należy uwagę, że w najnowszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę, że od wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt K 7/15 upłynęły już ponad 4 lata, a nadto mając na względzie stanowisko Sejmu RP i Prokuratora Generalnego przedstawione w sprawie o sygn. akt P 7/21, stanowisko przedstawione w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wyroku z 21 lipca 2022 r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce (skarga nr 48762/19) oraz brak terminu rozpoznania tej sprawy przez Trybunał Konstytucyjny, doszedł do przekonania, że zawieszenie postępowania z uwagi na ww. pytanie prawne byłoby nieuzasadnione i godziłoby w konstytucyjne gwarancje obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) – por. wyrok NSA z 2 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 5129/21 oraz postanowienie z 7 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 5203/21.

Z uwagi na powyższe stanowisko, niniejsza sprawa ze skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] została skierowana do rozpoznania – zgodnie z wnioskiem – na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2023 r.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.