Postanowienie NSA z 19 czerwca 2024 r., III OPP 23/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. D. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt III OSK 2292/22 w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia WSA del. Sławomir Pauter

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 542/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. D., zobowiązał Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej do rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku skarżącego z dnia 16 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3), zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4).

Skargę kasacyjną od pkt. 1 i 4 powyższego wyroku złożył organ.

Po wykonaniu wstępnych czynności, zarządzeniem z 14 września 2022 r. skarga kasacyjna została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zarządzeniem z 16 września 2022 r. sprawa została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą III OSK 2292/22.

Zarządzeniem z 2 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył termin rozprawy na dzień 27 czerwca 2024 r., o czym zawiadomiono strony i uczestnika postępowania.

Pismem z 8 maja 2024 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego "wniosek w związku ze sprawą II SAB/Wa 542/21 i okresem jaki zajmuje administracji i urzędom [rozpoznanie] sprawy" i zawnioskował o "naturalne stwierdzenie przewlekłości dla prowadzonych postępowań i przyznanie odszkodowania".

Zarządzeniem z 14 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do wskazania podstawy prawnej zgłoszonego wniosku o odszkodowanie.

Pismem z 18 maja 2024 r. skarżący wskazał, że podstawą jego żądania jest ustawa z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Ponadto w treści pisma skarżący m.in. wskazał, że 4 stycznia 2022 r. został bezzasadnie wezwany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do przesłania skargi, a 2 lutego 2022 r. do jej podpisania, a ponadto do 2 kwietnia 2024 r. w Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie podjęto decyzji o wyznaczeniu terminu posiedzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75 – zwanej dalej ustawą).

Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA z: 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r. sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11, 3 października 2014 r. sygn. akt I OPP 101/14). Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie NSA z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu 16 września 2022 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu posiedzenia zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wyznaczenia terminu rozprawy upłynęło około 19 miesięcy i około 21 miesięcy do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Z akt sprawy nie wynika również, aby którakolwiek ze stron, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.