Postanowienie NSA z 14 lutego 2024 r., III OPP 34/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 670/22 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 6 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodnicząca, sprawozdawca
Sędzia NSA Tamara Dziełakowska
Sędzia NSA Mirosław Wincenciak

Uzasadnienie

Pismem z dnia 25 listopada 2023 r. M. S. (dalej: skarżąca) wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 670/22. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że dnia 21 września 2022 r. złożyła w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie (dalej: organ) skargę na bezczynność w sprawie rozpoznania jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wniosek został przesłany przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę dnia 14 października 2022 r., została błędnie wezwana przez Sąd do ponownego opłacenia skargi oraz do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 2,50 zł, a do dnia złożenia przez nią skargi na przewlekłość postępowania Sąd nie rozpoznał sprawy. W konkluzji skargi na przewlekłość wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego oraz przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł, a także orzeczenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm., dalej: ustawa).

Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie wpłynęła na elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 14 października 2022 r., a zarządzeniem z tej samej daty skarga została zarejestrowana i nadano jej sygnaturę II SAB/Wa 670/19. Pismem z dnia 4 listopada 2022 r. wezwano organ do nadesłania skargi w takiej formie, w jakiej została wniesiona do organu, celem umożliwienia Sądowi weryfikacji złożonego podpisu wraz z urzędowym poświadczeniem przedłożenia skargi oraz do podpisania odpowiedzi na skargę własnoręcznie albo podpisem kwalifikowanym lub zaufanym, w terminie 7 dni. Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2022 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi; tego samego dnia swój udział do sprawy zgłosiła organizacja społeczna.

Dnia 4 listopada 2022 r. do przedmiotowego postępowania zgłosiła się organizacja społeczna S. S. O. W. P. z siedzibą w W. Dnia 9 listopada 2022 r. (data stempla pocztowego) organ złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podpisaną odpowiedź na skargę na bezczynność. Dnia 21 listopada 2022 r. skarżąca przekazała informację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o uiszczeniu przez nią wpisu od skargi wraz z jej wniesieniem oraz z potwierdzeniem wykonania przelewu.

Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2022 r. m.in. ponownie wezwano organ do nadesłania dokumentu elektronicznego skargi z dnia 21 września 2022 r., w terminie 7 dni, w takiej formie w jakiej została ona nadesłana do organu, a także poinformowano skarżącą m.in. o tym, że organ przekazał jej skargę do Sądu w dniu 14 października 2022 r., jednakże w sposób uniemożliwiający weryfikację wszystkich braków formalnych, wobec czego ponownie wezwano go do przekazania skargi w sposób prawidłowy. Ponadto poinformowano skarżącą, że potwierdzenie uiszczenia przez nią wpisu od skargi zostało przeoczone, a po przekazaniu przez organ skargi w sposób prawidłowy, jej skarga będzie dalej procedowana.

Dnia 19 grudnia 2022 r. (data stempla pocztowego) organ przekazał do Sądu wydruki obejmujące skargę skarżącej wraz z notatką pracownika Oddziału Administracyjnego organu odnośnie ich formy.

Dnia 21 grudnia 2022 r. skarżąca przesłała do Sądu replikę na odpowiedź organu na skargę.

Zarządzeniem z dnia 28 lutego 2022 r. m.in. ponownie wezwano organ do nadesłania dokumentu elektronicznego skargi, w terminie 7 dni, w formie elektronicznej wraz ze stosownym pouczeniem co do tej formy oraz doręczono organowi odpis pisma skarżącej. Ponadto wobec wniosku skarżącej z dnia 23 lutego 2023 r. o udostępnienie jej akt sądowych w systemie teleinformatycznym sądu, zarządzeniem z dnia 28 lutego 2023 r. m.in. polecono udostępnić skarżącej akta sprawy celem możliwości zapoznania się z nimi w portalu PASSA.

Zarządzeniem z dnia 10 marca 2023 r. dokonano zmiany sygnatury sprawy na skutek omyłkowej rejestracji, o czym polecono poinformować stronę skarżącą i organ.

Zarządzeniem z dnia 12 września 2023 r. ponownie wezwano organ do nadesłania dokumentu elektronicznego skargi, w terminie 7 dni, w formie elektronicznej wraz ze stosownym pouczeniem co do tej formy. Jednocześnie poinformowano organ, że ponowny brak odpowiedzi na powyższe wezwanie, a także jego niewykonanie skutkować będzie uruchomieniem procedury w przedmiocie wymierzenia grzywny określonej w art. 112 w zw. z 55 § 1 p.p.s.a.

Zarządzeniem z dnia 14 września 2023 r. uchylono ww. zarządzenie z dnia 12 września 2023 r. i polecono przekazać tą informację organowi z uwagi na fakt, iż skarga znajdowała się w aktach o zakreślonej wcześniej omyłkowej sygnaturze i będzie obecnie rozpatrywana pod sygn. akt II SAB/670/22. Ponadto wezwano organ do nadesłania, w terminie 7 dni, kompletnych i uporządkowanych akt administracyjnych, zawierających wszystkie wytworzone w postępowaniu dokumenty, w szczególności oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej.

Postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił do udziału w postępowaniu S. S. O. W. P. z siedzibą w W. jako uczestnika postępowania. Zarządzeniami z dnia 14 września 2023 r. polecono doręczyć odpisy tego postanowienia skarżącej, organowi i uczestnikowi oraz wezwano organ do nadesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 7 dni, odpisu odpowiedzi na skargę celem jej doręczenia uczestnikowi postępowania.

Zarządzeniem z dnia 14 września 2023 r., na podstawie art. 220 § 1 (§3a) w zw. z art. 235a p.p.s.a. wezwano skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki odpisów skargi wniesionej w formie dokumentu elektronicznego z dnia 21 października 2022 r. w kwocie 2,50 zł, stosownie do § 1 ust. 3 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 26 września 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wyjaśnienie powodu wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (k. 160 akt).

Pismem z dnia 25 września 2023 r. organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpis odpowiedzi na skargę.

Zarządzeniem z dnia 2 października 2023 r. określono sprawę jako gotową do rozpoznania oraz polecono poinformować o składzie orzekającym wyznaczonym do rozpoznania sprawy strony postępowania.

Pismem z dnia 9 października 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o udzielenie poszczególnych informacji w jej sprawie.

Zarządzeniem z dnia 28 września 2023 r. m.in. polecono doręczyć odpis postanowienia z dnia 14 września 2023 r. uczestnikowi postępowania oraz uchylono ww. zarządzenie z dnia 14 września 2023 r. i polecono poinformować o tym skarżącą (k. 198).

Zarządzeniem z dnia 25 października 2023 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne na termin dnia 25 października 2023 r. i polecono zawiadomić o składzie orzekającym skarżącą, organ i uczestnika.

Pismem z dnia 31 października 2023 r. skarżąca zwróciła się o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty kancelaryjnej, wobec czego zarządzeniami z dnia 6 listopada 2023 r. i 8 listopada 2023 r. polecono sprawdzić w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czy została uiszczona opłata kancelaryjna, a następnie polecono, zwrócić skarżącej tą opłatę.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę skarżącej.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca opłaciła skargę na bezczynność organu, a zaniechaniem Sądu było jej przeoczenie, a następnie wobec skarżącej została błędnie naliczona opłata kancelaryjna niemniej czynności te, w zestawieniu z pozostałymi czynnościami dokonanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wpłynęły na przewlekłość prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Czas trwania postępowania w niniejszej sprawie co prawda przekroczył dwanaście miesięcy, niemniej odnotowania wymaga fakt, że przez ten czas Sąd kilkukrotnie wzywał organ do przesłania w odpowiedniej formie skargi skarżącej celem zbadania czy skarga nie jest obarczona brakami formalnymi, rozpoznał wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu uczestnika, zobowiązał organ do doręczenia odpowiedzi na skargę i doręczył ją uczestnikowi, a także prowadził bieżącą korespondencję w sprawie ze skarżącą. Wszystkie czynności, poza ww. omyłkowo podjętymi przez Sąd, były dokonywane na przestrzeni około 14 miesięcy licząc od dnia wniesienia skargi, niemniej zaskutkowały wydaniem przez Sąd wyroku dnia 27 listopada 2023 r. Wszystkie czynności te nie mogą stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skoro Sąd ten przedsięwziął w tym czasie wszystkie niezbędne czynności do właściwego rozpoznania skargi skarżącej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.