Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 grudnia 2023 r. A. K. (dalej: skarżący) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy pod sygn. akt. II SO/Bd 10/22, żądając: 1) stwierdzenia, że w ww. postępowaniu nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, 2) zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy do niezwłocznego przekazania akt sprawy wraz wniesionym zażaleniem organu administracji do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, 3) przyznania na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł, ewentualnie w wysokości do uznania Sądu, 4) zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący wskazał, że od daty wpływu ww. zażalenia, tj. od 28 czerwca 2023 r., do chwili wniesienia niniejszej skargi nie wykonano żadnych czynności, a w szczególności nie nadano biegu zażaleniu przez przesłanie go do NSA. Skarżący wyjaśnił, że dopóki organowi nie zostanie prawomocnie wymierzona grzywna, on jako skarżący nie może skorzystać z rozpoznania sprawy w trybie art. 55 § 2 P.p.s.a., co oznacza, że nie może skutecznie zwalczyć bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt sprawy o sygn. II SO/Bd 10/22 wynika, że dniu w 3 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący złożył wniosek o wymierzenie K.-T. sp. z o.o. w P. (dalej jako: spółka) grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę o wymierzenie grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Bd 15/20, którym to wyrokiem Sąd zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku skarżącego datowanego na 19 marca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2022 r., wykonanym w dniu 19 sierpnia 2022 r., Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny. Jednocześnie wraz z pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Sąd przesłał spółce odpis wniosku o wymierzenie grzywny, zakreślając siedmiodniowy termin na udzielenie odpowiedzi na wniosek.
Po wpływie w dniu 31 sierpnia 2022 r. do WSA w Bydgoszczy pisma spółki stanowiącego odpowiedź na wniosek, zarządzeniem z dnia 14 września 2022 r. WSA w Bydgoszczy doręczył skarżącemu odpis ww. odpowiedzi. Następnie, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2022 r. wezwał spółkę do uzupełnienia braku formalnego odpowiedzi na wniosek poprzez przedłożenie dokumentu, z którego wynika umocowanie osoby podpisującej odpowiedź na wniosek do działania w imieniu spółki, zakreślając siedmiodniowy termin pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Ww. braki formalne spółka uzupełniła w dniu 24 listopada 2022 r., przesyłając odpis KRS.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. Sąd wymierzył spółce grzywnę, zasądzając jednocześnie od spółki na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Pismem z dnia 9 czerwca 2023 r. Sąd przesłał stronom odpis ww. postanowienia.
W dniu 28 czerwca 2023 r. wpłynęło do Sądu zażalenie spółki na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o zwolnienie spółki z wpisu. Wniosek spółki o zwolnienie z kosztów postępowania został zarejestrowany w dniu 18 lipca 2023 r. pod sygn. akt II SPP/Bd 115/23. Wezwaniem z dnia 14 września 2023 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 sierpnia 2023 r., przesłano spółce urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) w celu jego wypełnienia i przedłożenia w terminie 7 dni. Ww. wezwanie zostało doręczone spółce w dniu 25 września 2023 r., a braki formalne wniosku spółka uzupełniła w dniu 27 września 2023 r. Następnie, wezwaniem z dnia 17 października 2023 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 października 2023 r., spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów obrazujących stan majątkowy spółki. Wezwanie to zostało doręczone spółce w dniu 3 listopada 2023 r., jednak pozostało bez odpowiedzi, stąd też postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 r. referendarz sądowy oddalił wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt II SO/Bd 10/22 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: ustawa), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona.
W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem 12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, określonego w art. 12 ustawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy (zob.: postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r. sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt III OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OPP 12/22 – dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne są bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od daty wpływu wniosku do Sądu (3 sierpnia 2022 r.) do jego rozpoznania (19 maja 2023 r. upłynęło jedenaście miesięcy, przy czym Sąd podejmował działania zmierzające do rozpoznania wniosku (wezwanie skarżącego do wpisu sądowego od wniosku, wezwanie spółki do udzielenia odpowiedzi na wniosek). Zarzucana przez skarżącego przewlekłość postępowania odnosi się do braku nadania przez WSA w Warszawie biegu zażaleniu na postanowienie z dnia 19 maja 2023 r. poprzez nieprzekazanie ww. zażalenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Umknęło jednak skarżącemu, że przekazać sprawę ze środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji można dopiero po uzupełnieniu braków formalnych wniesionego środka odwoławczego.
W rozpoznawanej sprawie spółka nie uiściła wpisu sądowego od zażalenia, wnosząc w zażaleniu o zwolnienie z takiego wpisu, zatem koniecznym było rozpoznanie wniosku spółki w tym zakresie, co też WSA w Bydgoszczy uczynił (postępowanie o sygn. akt II SPP/Bd 115/23). Jednocześnie wskazać należy, że z uwagi na ww. postępowanie tzw. wpadkowe o zwolnienie od kosztów postępowania, a następnie z powodu wniesienia skargi na przewlekłość postępowania WSA w Bydgoszczy nie mógł wezwać spółki do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez wezwanie do uiszczenia wpisu, a w konsekwencji nie mógł przekazać zażalenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Wyjaśnić też należy, że zarówno w postępowaniu z wniosku o wymierzenie grzywny, jak też w postępowaniu o zwolnienie od kosztów postępowania, czynności zmierzające do rozpoznania sprawy podejmowane były prawidłowo i w rozsądnych terminach.
Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej przedstawione okoliczności sprawy nie można stwierdzić, aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.