Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Op 435/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...]na czynność Burmistrza Miasta [...]w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej - stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie, w jakim przewyższa kwotę 2971,07 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt jeden 07/100) złotych (pkt 1), dalej idącą skargę oddalił (pkt 2), oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz Stowarzyszenia [...]w całości (pkt 3).
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: Stowarzyszenie [...], Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Stowarzyszenie [...].
Powyższe skargi kasacyjne wraz z aktami sprawy wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 14 sierpnia 2018 r. Skargi kasacyjne zostały zarejestrowane zgodnie z zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2018 r., nadano sprawie sygnaturę akt, symbol i skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.
Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2021 r. przekazano sprawę według właściwości do Wydziału III, na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2020 r. w sprawie utworzenia wydziałów orzeczniczych w Izbach Naczelnego Sądu Administracyjnego i zakresu ich działania. Zarządzeniem z tego samego dnia, sprawę przejętą do właściwości Wydziału III zarejestrowano pod sygnaturą akt III OSK 264/21.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 stycznia 2021 r., Sąd na podstawie art. 15 zzs 4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) skierował sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Jednocześnie poinformował strony, że sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej oraz że każda ze stron ma prawo w terminie 7 dni do pisemnego dodatkowego przedstawienia swego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej. Zarządzeniem tym wyznaczono również skład orzekający, sędziego sprawozdawcę oraz ustalono termin posiedzenia na 16 marca 2021 r.
W tych okolicznościach Stowarzyszenie [...]w dniu 20 stycznia 2021 r. (data prezentaty Sądu) złożyło skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o:
- 1. stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 3104/18 (nowa sygn. akt III OSK 264/21);
- 2. zlecenie Sądowi prowadzącemu postępowanie wyznaczenie terminu rozprawy;
- 3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości 8000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej.
W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością (§ 26 ust. 5 Regulaminu).
W sprawie niniejszej skargi kasacyjne zostały przekazane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 14 sierpnia 2018 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Podkreślić należy, iż sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Termin rozpatrzenia sprawy ze skargi kasacyjnej złożonej do Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyznaczony jest liczbą złożonych skarg kasacyjnych oscyluje od 24 miesięcy. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej Stowarzyszenia do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA minęły 2 lata i niewiele ponad 5 miesięcy. Powyższe nie może wszakże uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki.
Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 26 ust. 5 Regulaminu. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w tej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu.
Wyjaśnić także należy, że Zarządzeniem nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu kontynuowana jest na posiedzeniach niejawnych. Nie było zatem i nie jest możliwe wyznaczenie terminu rozprawy, natomiast zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne wyznaczając termin posiedzenia na 16 marca 2021 r.
W związku z powyższym, w ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w tej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę Sądu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.