Postanowienie NSA z 5 października 2022 r., III OPP 68/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. R, na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt III OSK 1537/21 ze skargi kasacyjnej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Bk 7/19 w sprawie ze skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Tamara Dziełakowska Piotr Korzeniowski

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 7/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi J. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie informacji publicznej, w pkt 1. zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosku skarżącego z dnia 14 stycznia 2019 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; w pkt 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności; w pkt 3. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4. wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywnę w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych.

Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną.

Akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 12 lipca 2019 r. (data stempla biura podawczego). Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą akt I OSK 1889/19.

Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2021 r. przekazano sprawę według właściwości do Wydziału III, na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2020 r. w sprawie utworzenia wydziałów orzeczniczych w Izbach Naczelnego Sądu Administracyjnego i zakresu ich działania. Zarządzeniem z tego samego dnia, sprawę przejętą do właściwości Wydziału III zarejestrowano pod sygnaturą akt III OSK 1537/21.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 11 kwietnia 2022 r. poinformowano strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strony wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz poinformowano o możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

W odpowiedzi na powyższe, wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W tym stanie rzeczy sprawa, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 25 maja 2022 r., została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a. Następnie zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2022 r., wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 24 sierpnia 2022 r.

Z powodu choroby sędziego NSA Małgorzaty Pocztarek, zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2022 r. dokonano zmiany terminu posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 24 sierpnia 2022 r. na dzień 12 października 2022 r. - na podstawie § 24 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego - Dz. U. z 2020 r. poz. 1202).

Pismem z dnia 25 sierpnia 2022 r. (które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 29 sierpnia 2022 r.) J. R. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed tymże Sądem, wnosząc o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania;
2. zobowiązanie Sądu do niezwłocznego rozpoznania skargi kasacyjnej;
3. zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 10000 zł.;
4. zwrócenie skarżącemu uiszczonej opłaty w kwocie 200 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością (§ 26 ust. 5 Regulaminu).

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 12 lipca 2019 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Podkreślić należy, iż sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Termin rozpatrzenia sprawy ze skargi kasacyjnej złożonej do Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyznaczony jest liczbą złożonych skarg kasacyjnych oscyluje od 24 miesięcy. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej organu do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA minęło niewiele ponad 3 lata. Powyższe nie może wszakże uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki. Z akt sprawy nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 26 ust. 5 Regulaminu. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w tej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu.

Należy także podkreślić, że czas oczekiwania na termin posiedzenia uległ wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzeń Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 7 z dnia 12 marca 2020 r. i nr 39 z dnia 16 października 2020 r. (obowiązujących do 20 maja 2021 r.) w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Natomiast nowe rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiają przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Obecnie ww. ustawa zezwala na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytuacji gdy wszystkie strony wyrażą na to zgodę, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, iż wszystkie strony postępowania w odpowiedzi na pismo Sądu wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a., a termin posiedzenia wyznaczono na dzień 24 sierpnia 2022 r., który został następnie zmieniony na 12 października 2022 r.

W związku z powyższym, w ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w tej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę Sądu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.