Postanowienie NSA z 2 czerwca 2023 r., III OPP 8/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy

Sprawa

w sprawie o sygn. akt. II SA/Bd 1417/21 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 23 września 2021 r. nr A-060-188/21 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk

Uzasadnienie

Pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. J. J. (dalej: skarżący) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy pod sygn. akt. II SA/Bd 1417/21.

Swoją skargę skarżący uzupełnił pismem z dnia 31 stycznia 2022 r.

W skardze skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy prowadzonym pod sygn. akt. II SA/Bd 1417/2, zasądzenie od Skarbu Państwa dla skarżącego kwoty 20 000 zł oraz zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w urzędu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący wskazał, że w jego ocenie w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 27 grudnia 2022 r. (w piśmie uzupełniającym od 1 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2023 r.) doszło do nieuzasadnionej zwłoki w postaci m.in. opieszałego wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Powyższe zdaniem skarżącego skutkowało "narażenie ekonomii Sądu na straty" oraz narażenie prawa skarżącego do rozsądnego w czasie rozpoznania jego sprawy.

Z akt sprawy o sygn. II SA/Bd 1417/21 wynika, że dniu w 11 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, skarżący złożył skargę na decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej.

Skarga wraz z odpowiedzią Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 5 listopada 2021 r.

Pismem z dnia 24 listopada 2021 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL.

Korespondencja przesłana na adres wskazany przez skarżącego została zwrócona do Sądu I instancji w dniu 13 grudnia 2021 r. z adnotacją o przetransportowaniu skarżącego do Zakładu Karnego w Sztumie.

Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2021 r. korespondencja dla skarżącego została nadana na adres Zakładu Karnego w Sztumie.

W dniu 10 stycznia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęło pismo skarżącego z uzupełnionymi brakami formalnymi.

Zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2022 r. Sąd udzielił odpowiedzi skarżącemu na jego pismo z dnia 30 grudnia 2021 r. oraz poinformował go, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym zostało wszczęte zgodnie z jego wnioskiem i toczy się pod sygn. akt. II SPP/Bd 233/21.

Pismem z dnia 30 marca 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Sztumie został wezwany do przesłania do Sądu dwóch zwrotnych potwierdzeń odbioru przez skarżącego korespondencji z dnia 1 marca 2022 r.

Odpowiedź Dyrektora Zakładu Karnego w Sztumie na pismo wpłynęła do Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy 22 kwietnia 2022 r.

W dniu 10 października 2022 r. Sędzia sprawozdawca w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wydał zarządzenie na mocy, którego sporządzono i doręczono skarżącemu odpisy akt sprawy sądowej, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 30 grudnia 2021 r.

Pismem z dnia 23 listopada 2022 r. skarżącemu doręczono odpis odpowiedzi na skargę oraz pouczono o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2022 r. poinformowano stronę skarżącą o wyznaczonym składzie sędziowskim.

W dniu 18 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydał wyrok w sprawie o sygn. akt. II SA/Bd 1417/21 który na chwilę orzekania w przedmiotowej sprawie jest nieprawomocny. Sąd uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Żninie z dnia 23 sierpnia 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt II SA/Bd 1417/21 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, ze zm., dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona.

W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem 12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, określonego w art. 12 ustawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy (zob.: postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r., I OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r., I OPP 12/22).

Podkreślić tu należy, że dopiero z chwilą, gdy strona wnosząca uzupełni braki formalne środka zaskarżenia i zakończone zostaną wszystkie postępowania wpadkowe (w ocenianej sprawie: dotyczące złożonych wniosków o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i wyłączenia sędziego), skarga może być merytorycznie rozpoznana przez wojewódzki sąd administracyjny. Od tego zatem momentu należy oceniać terminowość rozpoznania skargi (zob.: np. postanowienia NSA: z 12 lutego 2010 r., I OPP 4/10, czy z 23 listopada 2012 r., II OPP 19/12).

Jak wskazano już wyżej, wniesiona skarga obarczona była brakiem formalnym (nie wskazano numeru PESEL), do którego uzupełnienia WSA wezwał skarżącego. Skarżący nie poinformował również Sądu o zmianie adresu do doręczeń, co również przełożyło się na wydłużenie postępowania. Ponadto w sprawie składano pisma i wnioski procesowe, wymagające rozpoznania – m.in. o sporządzenie i doręczenie odpisów z akt sprawy oraz przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całkowitym zakresie. Zauważyć w tym miejscu należy, że działania WSA w zakresie rozpoznawania kolejnych pism i wniosków podejmowane były bez nieuzasadnionej zwłoki.

Na uwadze mieć również należy, że przewlekłość postępowania to brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, zachodzący dłużej niż jest to konieczne. Z powyższego wynika, że dochodzi do niej jedynie wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. W niniejszej sprawie stan taki nie występuje.

Od daty wpływu skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy do Sądu I instancji (11 października 2021 r.) do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (27 grudnia 2022 r.) upłynął wprawdzie prawie rok, jednak zauważenia wymaga, że wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Żninie z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr 1/2021.

Mając na uwadze wyżej wymienione normy ustawy i przywołane działania WSA stwierdzić trzeba, że brak było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji przewlekłości postępowania w sprawie, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były bez nieuzasadnionej zwłoki. W tej sytuacji skargę na przewlekłość postępowania sądowego należało ocenić jako pozbawioną podstaw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.