Postanowienie NSA z 21 lutego 2023 r., III OPP 85/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K. N. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt III OSK 6837/21 ze skargi kasacyjnej K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 maja 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 35/21 w sprawie ze skargi K. N. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie NSA Teresa Zyglewska Jerzy Stelmasiak

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 35/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. N. (dalej: skarżący) na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną zrzekając się przeprowadzenia rozprawy.

Akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 4 października 2021 r. (data stempla biura podawczego). Zarządzeniem z tego samego dnia sprawę zarejestrowano pod sygnaturą akt III OSK 6837/21 oraz skierowano na posiedzenie niejawne.

Pismem z dnia 20 października 2022 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed tymże Sądem, wnosząc o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie;
2. wydanie zaleceń co do dalszego efektywnego rozpoznania skargi kasacyjnej oraz do dalszego sprawnego rozpoznania sprawy;
3. zasądzenie od organów na rzecz skarżącego 4000 złotych tj. po 2000 złotych za każdy rozpoczęty rok postępowania.

Ponadto, skarżący wniósł o zwolnienie go od opłaty 200 złotych od skargi, albowiem jego sytuacja życiowa uniemożliwia mu poniesienie tych kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na przebieg postępowania oraz stwierdził, że przez ponad 12 miesięcy nie został wyznaczony skład orzekający, termin posiedzenia, nie mówiąc już o wydaniu wyroku w sprawie. Ten fakt, zdaniem skarżącego, jest samoistną przesłanką zaistnienia przewlekłości postępowania.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III IO z dnia 20 października 2022 r., pismem z dnia 8 listopada 2022 r. akta sprawy zostały przekazane do WSA w Szczecinie celem rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie go od opłaty od skargi na przewlekłość postępowania.

Pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. skarżący zarzucił przewlekłość w rozpoznaniu jego skargi zarejestrowanej pod sygn. akt III OPP 85/22.

Przy piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r. skarżący poinformował o uiszczeniu opłaty od skargi na przewlekłość postępowania.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III IO z dnia 3 stycznia 2023 r., pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. sekretariat Wydziału III IO ponaglił WSA w Szczecinie o zwrot akt sprawy przesłanej w dniu 8 listopada 2022 r. celem rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie od opłaty od skargi.

Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie poinformował, że akta sprawy zostaną niezwłocznie przesłane do NSA po uprawomocnieniu się postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2023 r., którym oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W wykonaniu zarządzenia z dnia 6 lutego 2023 r., sekretariat WSA w Szczecinie Wydział II przekazał akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 8 lutego 2023 r. (data stempla biura podawczego).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia. Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością (§ 26 ust. 5 Regulaminu).

Należy również zauważyć, że ww. ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. NSA w postanowieniu z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia.

W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 4 października 2021 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA upłynęło niewiele ponad 12 miesięcy. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Z akt sprawy nie wynika również, aby którakolwiek ze stron, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu.

Odnosząc się natomiast do pisma skarżącego z dnia 28 grudnia 2022 r. i zarzucanej w nim przewlekłości Sądu w rozpoznaniu jego skargi na przewlekłość w terminie określonym w art. 11 ustawy, należy wyjaśnić, iż wskazany w art. 11 przedmiotowej ustawy dwumiesięczny termin do jej załatwienia, od daty jej wpływu, jest terminem instrukcyjnym, a jego przekroczenie przez Sąd nie powoduje żadnych negatywnych konsekwencji. Ponadto przekroczenie tego terminu wynikało z przekazania akt sprawy do WSA w Szczecinie celem rozpoznania wniosku skarżącego o przyznania mu prawa pomocy, które zostały zwrócone do NSA w dniu 8 lutego 2023 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.