Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 137/22

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 5 października 2021 r. II SA/Bk 481/21, oddalił skargę A. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku z 20 kwietnia 2021 r. nr [...], w przedmiocie stypendium socjalnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.W.. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, wpływające na wynik sprawy, a mianowicie:

1. 1. art. 149 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż skarżąca nie złożyła skargi na przewlekłość postępowania, w sytuacji, gdy skarżąca w skardze na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej ds. studentów Uniwersytetu w Białymstoku wskazała, iż żąda wyjaśnienia na jakiej podstawie została ustalona w zaskarżonej decyzji kwota odsetek ustawowych za zwłokę, która stanowi faktyczne odszkodowanie za przewlekłe prowadzenie postępowania, co powinno skutkować rozpatrzeniem skargi skarżącej jako skargi na przewlekłość postępowania;
2. 2. art. 53 ust. 2a w zw. z art. 54 ust. 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszym postępowaniu polegające na stwierdzeniu, że skarżąca nie była uprawniona do złożenia skargi na przewlekłość, ponieważ brakuje potwierdzenia wykorzystania przez nią wymaganej przez Kodeks Postępowania Administracyjnego procedury ponagleń, w sytuacji, gdy organ II instancji nie przedstawił Sądowi kompletnych akt i nie jest wiadome, czy skarżąca składała ponaglenia, a także czy organy Uniwersytetu w Białymstoku informowały skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie i przysługujących jej w związku z tym prawach zgodnie z art. 36 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, co powinno skutkować co najmniej zażądaniem od organów Uniwersytetu w Białymstoku kompletnych akt sprawy.

Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, nieopłaconych w całości, ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.

Przechodząc do zarzutów postawionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zauważyć przede wszystkim należy, że pozostają one w zupełnym oderwaniu od okoliczności tej sprawy. A. W. złożyła skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Spraw Studentów Uniwersytetu w Białymstoku z 20 kwietnia 2021 r., a zatem skargę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej usiłuje wykazywać, że w istocie była to skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Należy stanowczo zaznaczyć, że przedmiotem kontroli sądowej w tej sprawie była decyzja administracyjna, a nie przewlekłe prowadzenie postępowania. Wynika to wprost z treści skargi, cyt. "W sprawie: Decyzji z dn. 20.04.2021 r.", "Nie zgadzam się z Decyzją z dn. 20.04.21 r. (...)". Wprawdzie na końcu skargi jest zdanie, że przewlekłość, z jaką sprawy są prowadzone, skarżąca uważa za krzywdzące studentów, co nie zmienia faktu, że skarga na przewlekłość mogłaby stanowić osobną sprawę sądowoadministracyjną, gdyby taka skarga została wniesiona.

Przed wydaniem decyzji z 20 kwietnia 2021 r. A. W. nie wystąpiła jednak ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania, a "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a." (por. uchwałę NSA z 7.03.2022 r. II OPS 1/21, ONSAiWSA 2022, nr 3, poz. 34). Tak więc zarówno treść skargi, jak i stan sprawy w chwili jej wniesienia (sprawa zakończona ostateczną decyzją) nie pozwalały na przyjęcie, że mieliśmy do czynienia ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji nie miał w ogóle zastosowania art. 149 p.p.s.a., pomijając fakt, że składa się on z wielu jednostek redakcyjnych o różnych treściach normatywnych, a skarga kasacyjna nie wskazuje, o którą z nich chodzi. Organ wywiązał się też z obowiązku, o jakim mowa w art. 54 ust. 2 p.p.s.a., czyli przekazał skargę wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy do Sądu I instancji. Za pomocą zarzutu naruszenia tego ostatniego przepisu nie można też kwestionować faktu wniesienia lub nie ponaglenia, co i tak nie miało żadnego znaczenia w tej sprawie. Nie ma więc podstaw do uznania powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów za usprawiedliwione.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. Natomiast wniosek pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia, może być rozpoznany tylko przez Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).