Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 184/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. w przedmiocie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, zobowiązał organ do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego W.S. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Analizując przepisy ustawy z 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.) dalej "p.w.KAS" oraz ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 768) dalej "ustawa o KAS" Sąd I instancji wywiódł, że w następstwie przyjęcia przez funkcjonariusza pisemnej propozycji określającej warunki zatrudnienia, organ winien wydać akt stanowiący jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego. Akt ten bowiem w sposób władczy kształtuje w określonym zakresie pozycję prawną funkcjonariusza celnego i modyfikuje jego dotychczasowy stosunek służbowy, stosownie do wymogów nowej regulacji.
Od powyższego wyroku, skargę kasacyjną wywiódł organ, zaskarżając go w całości i w oparciu o przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nw. przepisów, tj.:
1/ naruszenie:
- - art. 165 ust. 7 i art. 169 ust. 4 p.w.KAS w zakresie w jakim WSA uznał, że przepis ten stanowi podstawę do wydania decyzji w przedmiocie stosunku służbowego skarżącego w stanie niniejszej sprawy w jej granicach; przez "dopełnienie procedury zmiany treści dotychczasowego stosunku służbowego (...)" oraz
- - art. 165 ust. 7 w zw. z art. 170 ust. 2 lub art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.KAS przez uznanie ich przez WSA za "(....) dopełnienie (....) procedury zakończenia dotychczasowego stosunku służbowego funkcjonariusza" 2/ naruszenie:
- - art. 165 ust. 3 i art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.KAS przez pominięcie, że stosunek skarżącego nie wygasł, lecz przekształcił się w stosunek pracy, tj. błędną wykładnię i w następstwie niewłaściwe zastosowanie, ponieważ zgodnie z tym przepisem jedynie nieotrzymanie propozycji w ogóle lub odmowa przyjęcia oznacza wygaśnięcie stosunku pracy (służby);
- - art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej przez wskazanie do stosowania przez organ w zw. z art. 165 ust. 3 p.w.KAS jako normatywnej podstawy rozstrzygnięcia oraz art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy KAS jako mogącego znaleźć zastosowanie;
- - art. 165 ust. 3 p.w.KAS w zakresie w jakim Sąd uznał, że funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych albo (...) stają się funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej, ale – z pominięciem zwrotu "z zastrzeżeniem art. 170" (verba legis).
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zrzekł się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie odpowiedziała na wezwanie NSA w tym przedmiocie.
Stosownie do treści art. 189 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a. jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.
W świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dopuszczalne jest zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 p.p.s.a. niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego (por. uchwała 7 sędziów NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
Z tego też powodu, w niniejszej sprawie, niezależnie od granic skargi kasacyjnej, obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego była ocena, czy skarga nie podlegała odrzuceniu przez Sąd I instancji.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko WSA w Poznaniu co do dopuszczalności złożonej skargi na bezczynność organu w związku z niewydaniem przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jest błędne.
W uzasadnieniu uchwały z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19 podjętej w składzie siedmiu sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepisy p.w.KAS wprowadziły trzy rodzaje rozwiązań prawnych dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej powołanej w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej.
Jednym z takich rozwiązań jest przekształcenie dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracowniczy regulowany przepisami prawa pracy. Przekształcenie to następuje w wyniku złożenia funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia i jej akceptacji przez funkcjonariusza. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie bowiem skarżący otrzymał od organu propozycję zatrudnienia zgodnie z art. 165 ust. 7 w związku z art. 170 ust. 2 p.w.KAS, którą zaakceptował. Powyższa propozycja nie stanowi ani decyzji administracyjnej, ani postanowienia, ani też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., lecz jest ofertą zawarcia nowego stosunku pracy na podstawie umowy o pracę.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale wskazał, że przyjęcie przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej propozycji zatrudnienia i przekształcenie, z dniem określonym w tej propozycji, na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 p.w.KAS dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej lub stałej w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas nieokreślony albo określony, nie wiąże się z obowiązkiem właściwego organu do wydania decyzji orzekającej o zakończeniu stosunku służbowego.
W świetle powyższego, skoro dotychczasowy stosunek służbowy skarżącego uległ przekształceniu w stosunek pracy poprzez przyjęcie przez niego propozycji pracy, co skutkowało nawiązaniem stosunku pracy w miejsce stosunku służby, to złożona skarga była niedopuszczalna. W takiej bowiem sytuacji wszelkie żądania byłego funkcjonariusza, którego stosunek służbowy został przekształcony w stosunek pracy, nie są załatwiane ani w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy k.p.a., ani w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. W konsekwencji powyższego, właściwość sądów administracyjnych do takich żądań jest wyłączona z braku przesłanek określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OSK 1040/18).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.