Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 705/22 oddalił skargę P. S. na niewykonanie przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 28/22.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu wniosku P. S. z [...] grudnia 2021 r. do Komendanta Powiatowego Policji w [...] (dalej: "Komendant", "organ") o udostępnienie zanonimizowanej dokumentacji przebiegu kontroli w sprawie [...], prowadzonej przez Komendę Powiatową Policji w [...] oraz stanowisk, wniosków i opinii, jakie w tej sprawie zostały wyrażone w formie pisemnej, w szczególności treści wyniku (rozstrzygnięcia, zawiadomienia, pisma czy opinii (bez względu na formę) oraz o udostępnienie treści pisma kierowanego w tej sprawie do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] – zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i nie wymierzył grzywny (oraz zasądził 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego).
P. S. wniósł skargę o wymierzenie grzywny na bezczynność Komendanta w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt: II SA/OI 28/22, domagając się wymierzenia organowi grzywny w wysokości 50 zł oraz przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł (którą organ lub skarżący przeleje na rzecz fundacji "[...]" [...]- z dopiskiem: "Z. L.").
Skarga poprzedzona została wezwaniem do załatwienia sprawy (data wpływu: 16 wrzesień 2022 r.).
W odpowiedzi na skargę Komendant, wnosząc o jego oddalenie, podał, że prawomocny wyrok i zwrot akt nastąpił pismem z 15 czerwca 2022 r. i w wykonaniu tegoż wyroku 30 czerwca 2022 r. została skarżącemu udzielona odpowiedź.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r. wyznaczył Komendantowi 14 dni do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącego z [...] grudnia 2021 r.
Sąd I instancji stwierdził, że akta administracyjne sprawy, sygn. akt: II SAB/OI 28/22 z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone Komendantowi 27 czerwca 2022 r. Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 14 dni do załatwienia sprawy, a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej 11 lipca 2022 r. Powyższe uczynił zalegającym w aktach sprawy pismem z 30 czerwca 2022 r., [...].
Zatem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy sformułowany zarzut niewykonania wyroku był niezasadny, bowiem Komendant wykonał wyrok Sądu z 12 kwietnia 2022 r. ustosunkowując się do niego pismem z 30 czerwca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł P. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; wobec jego niezastosowania, w sytuacji gdy uprzednio Sąd odrzucił skargę (sygn. akt II SAB/Ol 180/22) na bezczynność organu po wyroku zobowiązującym, wyrażając przy tym ocenę prawną, że ścieżką dochodzenia praw jest wyłącznie art. 154 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, a także skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne - zrzekł się potencjalnej rozprawy. Jednocześnie wniósł o udostępnienie akt w portalu passa.
Nadto wniósł o zadanie pytania prawnego składowi siedmiu sędziów NSA: "Czy zobowiązując organ do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na skutek skargi na bezczynność organu, Sąd, badając ponownie sprawę legalności załatwienia tego wniosku, czyni to wyłącznie w ramach skargi z art. 154 § 1 p.p.s.a. (w toku sprawy ustalając, czy organ należycie rozpoznał wniosek, tj. czy nadal nie pozostaje w bezczynności); czy też może to uczynić wyłącznie w ramach kolejnej skargi na bezczynność (obejmującej stan po zwrocie organowi akt sprawy z odpisem prawomocnego wyroku); czy też obie podstawy kontroli legalności działalności organu są dopuszczalne".
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Powiatowy Policji w [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 177a p.p.s.a. w zakresie dotknięcia jej nieusuwalnym brakiem wykazania obowiązkowego elementu skargi kasacyjnej na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. przytoczenia podstaw kasacyjnych z ich uzasadnieniem w miejsce poprzestania jedynie na wskazaniu lakonicznych naruszeń prawa procesowego oraz prawa materialnego bez wykazania ich wpływu na treść orzeczenia, bez określenia czy doszło do niego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisu a jeśli tak to na czym zdaniem skarżącego to niewłaściwe zastosowanie polegało, ewentualnie o jej oddalenie.
Jednocześnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Nadto wniósł o oddalenie wniosku o zadanie pytania prawnego składowi siedmiu sędziów NSA jako całkowicie niezasadnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jako oczywiście niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji wobec jego niezastosowania.
W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że skarżący kasacyjnie nie wskazał żadnej ze wskazanych wyżej postaci naruszenia prawa materialnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Dopuszczając nawet w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwość kwestionowania niezastosowania określonego przepisu prawa, to strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252).
Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w konstruowaniu danego zarzutu kasacyjnego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145).
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Po pierwsze stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku stosował art. 154 § 1 p.p.s.a. i orzekał na jego podstawie. Fakt, iż skarżący nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem WSA w Olsztynie nie oznacza, że Sąd ten nie stosował art. 154 § 1 p.p.s.a.
Po drugie zgodnie z brzmieniem art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd I instancji dokonał analizy spełnienia przesłanek wynikających z tego przepisu w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Jednocześnie nie zostały zakwestionowane ustalenia faktyczne przyjęte w sprawie przez Sąd I instancji.
Niezasadny jest także powiązany z powyższym przepisem zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji wobec jego niezastosowania. W obliczu powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez uzasadnionej zwłoki przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Skarga wniesiona do Sądu I instancji została przez ten sąd rozpoznana. Sąd I instancji w świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych rozpoznał wniesioną w trybie art. 154 p.p.s.a. skargę uznając ją za nieuzasadnioną. Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie stanowi - co oczywiste - polemikę z zaskarżonym wyrokiem i zmierza do podważenia zawartych tam ocen. Zarówno jednak zaskarżony wyrok, jak i niniejsze orzeczenie właśnie realizują prawo strony do postępowania sądowego. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie uzyskała korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia sądowego w żaden sposób nie oznacza naruszenia przywołanego przepisu.
Wreszcie odnosząc się do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o "zadanie pytania prawnego składowi siedmiu sędziów NSA", to Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten nie znajduje uzasadnienia. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść art. 187 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, to Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Sąd nie jest więc zobligowany do wystąpienia z zagadnieniem prawnym do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA.
Jednocześnie w świetle treści podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które uzasadniałoby skorzystanie z art. 187 § 1 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. tj. 2023, poz. 1935).