Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 759/21, po rozpoznaniu skargi K. I. (dalej: skarżący) na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 11 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, w pkt I. uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Białej Podlaskiej z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr [...]; w pkt II. zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie, zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji poprzez bezzasadne zarzucenie organom Policji przy ocenie legalności wydanych przez te organy decyzji administracyjnych niewłaściwego zastosowania art. 41 ust. 2 pkŁ 8 ustawy o Policji z uwagi na brak oczywistości czynu i uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w sytuacji, gdy w związku z wystąpieniem przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji zastosowanie przez organy tego przepisu było prawidłowe.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w oparciu o art. 188 P.p.s.a. i jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. organ wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do skargi kasacyjnej, tj. pisma prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej w Lublinie z dnia 22 marca 2022 r. RP 1 Ds.32.2018.S, albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości dla niniejszej sprawy, tj. zaistnienia przesłanki oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy miały pełne podstawy do przyjęcia, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu o znamionach przestępstwa przewidzianego w art. 286 § 1 Kk w zbiegu z art. 273 Kk w zw. z art. 272Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk i art. 12 § 1 Kk i art. 65 § 1 Kk oraz że popełnienie przez niego tego czynu było oczywiste. Co więcej, organ podniósł, że fakt popełnienia przez policjanta przestępstwa umyślnego w formie kilkukrotnych określonych zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i uczynienie z przestępstwa stałego źródła dochodu stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom wynikającym z roty złożonego ślubowania oraz godzi w prestiż i dobre imię instytucji, która z racji realizowanych zadań publicznych winna cieszyć się szacunkiem i zaufaniem społecznym. Okoliczności te uniemożliwiały - w ocenie organu - pozostanie skarżącego w służbie.
Organy Policji szczegółowo przeanalizowały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumenty otrzymane z Prokuratury Regionalnej w Lublinie, pod kątem zaistnienia przesłanki "oczywistości" popełnienia przestępstwa. Faktem jest, że organy Policji nie wyjaśniły szczegółowo jaki dokument i w jakim konkretnie zakresie świadczy o popełnieniu przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, jednakże wskazały, które dokumenty co do zasady poddały ocenie i na podstawie tej oceny nie miały jakichkolwiek wątpliwości, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, brak wątpliwości co do oczywistości popełnienia przez skarżącego w/w czynu o znamionach przestępstwa potwierdza bezwzględnie także fakt wniesienia przeciwko skarżącemu w dniu 21 marca 2022 r. przez Prokuraturę Regionalną w Lublinie aktu oskarżenia do Sądu Okręgowego w Lublinie o występek z art. 286 § 1 Kk i inne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika organu opiera się na jednym zarzucie, a mianowicie zarzucie nieprawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnic ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
W bogatym już orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, według którego oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Ocena taka jest możliwa między innymi wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia przestępstwa, a także gdy inne okoliczności nie nasuwają wątpliwości, że dany czyn został popełniony przez konkretną osobę. Ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego. W art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 1990 r. o Policji chodzi o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, sytuację niewątpliwą, wynikającą z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczną od razu.
Na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o oczywistości popełnienia czynu można mówić wówczas, gdy istnieją dowody jednoznacznie potwierdzające jego popełnienie. Do zastosowania normy z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 1990 r. o Policji nie jest wystarczające jedynie uprawdopodobnienie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, gdyż za oczywiste można uznać tylko takie twierdzenie, które nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości. Każdorazowo "oczywistość" ta musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, zatem można mówić o niej jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności faktycznych w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów.
Brak jest ustawowej definicji "oczywistości", o której stanowi art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, bowiem powinno się ją oceniać w okolicznościach indywidualnej sprawy. Ocena czy popełnienie określonego czynu jest oczywiste nie może wynikać tylko z przekonania organu prowadzącego postępowanie administracyjne (por. wyroki NSA z dnia 16 stycznia 2020 I OSK 3076/18 LEX 2785431, z dnia 23 lutego 2022 III OSK 2951/21 LEX 3328074, z dnia 21 października 2022 III OSK 3685/21 LEX 3427794).
Uwzględniając prezentowane poglądy, należy stwierdzić że dla oceny prawidłowości zastosowania przez organ art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy jako podstawy zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, konieczne jest powołanie się na dowody, które w sposób niewątpliwy, bezdyskusyjny wskazują na fakt popełnienia określonego czynu, przy czym nie mogą to być dowody jedynie uprawdopodabniające zaistnienie określonego zdarzenia, w oparciu o które organ pozostaje w przekonaniu co do oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie w chwili wydania zaskarżonego wyroku, brak było dowodów świadczących w sposób oczywisty o tym, iż skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa.
Dokładna analiza skargi kasacyjnej wskazuje, że nawet jej autor nie potrafi podać konkretnych dowodów i odwołuje się tej mierze ogólnikowo do materiału dowodowego, nie podając konkretnie co ma na myśli. Jedynym konkretem jest powołanie się na wniesienie wobec skarżącego aktu oskarżenia, co zdaniem skarżącego kasacyjnie wyklucza wszelkie wątpliwości co do oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że wniesienie aktu oskarżenia dowodzi o wysokim prawdopodobieństwie popełnienia przestępstwa, ale nie stanowi dowodu na to, że takie przestępstwo z całą pewnością zostało popełnione.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyklucza wątpliwości co do oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, choć równocześnie nie jest też wykluczone że skarżący czynu takiego się dopuścił, o czym jednak zdecyduje sąd karny. Tak jak słusznie podkreśla to skarga kasacyjna postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego. W tym pierwszym organ ma za zadanie dowieść oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, w postępowaniu karnym sąd ma ocenić, czy i jaki czyn zabroniony został popełniony oraz wymierzyć karę. Postępowanie zmierzające do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji ma wykazać istnienie konkretnych dowodów świadczących o oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa i nie może opierać się na subiektywnym przekonaniu organu prowadzącego postępowanie.
W niniejszej sprawie skarżący nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, nie został złapany na gorącym uczynku, co oznacza że dowodów wskazujących na oczywistość należało poszukiwać w materiale zgromadzonym w aktach sprawy, do którego odwołuje się skarga kasacyjna.
Dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt postępowania administracyjnego doprowadziła do następujących wniosków.
Niewątpliwie K. I. w dniu 30 czerwca 2015r. podczas zawodów judo doznał urazu kręgosłupa.
Poza sporem pozostaje też fakt udziału funkcjonariusza w 24 godzinnym biegu po piętrach w dniach 6 – 7 lutego 2016r., którego następstwa mogły mieć wpływ na pogorszenie zdrowia w/wym.
Biegli, którzy wypowiadali się na temat przedmiotowego urazu nie potrafili jednoznacznie wypowiedzieć się, czy stan zdrowia funkcjonariusza tj. dyskopatie i zespoły bólowe spowodowane były tylko doznanym urazem, czy też proces chorobowy kręgosłupa rozpoczął się wcześniej.
W aktach brak jest innych dowodów na okoliczność doprowadzenia przez policjanta do wyłudzenia świadczeń ubezpieczeniowych i odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem z dnia 30 czerwca 2015r. Dowodem takim nie są wymienione na k. 3 do 4 rozkazu z dnia 17 sierpnia 2021r. Komendanta Miejskiego Policji w Białej Podlaskiej opinie sądowo- lekarskie, postanowienie o przedstawieniu zarzutów, postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, postanowienie o poręczeniu majątkowym i zawieszeniu w czynnościach służbowych, czy informacja o przedstawieniu zarzutów. Wymienione dowody mogą jedynie uprawdopodabniać popełnienie zarzucanych czynów, lecz nie pozwalają z całą pewnością stwierdzić, że czyny te zostały popełnione przez funkcjonariusza. Poza opiniami lekarskimi, które niewiele wniosły do sprawy, z faktu podejmowania w trakcie postępowania administracyjnego określonych postanowień, nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić oczywistości popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza Policji.
W rozpoznawanej sprawie można odnieść wrażenie, że brak wątpliwości organu co do oczywistości przestępstwa popełnionego przez funkcjonariusza wynika nie ze zgromadzonych dowodów, lecz wyłącznie z treści zarzutu sformułowanego przez prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Przyznaje to zresztą organ I instancji na str. 163 odwrót akt administracyjnych.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza zgromadzonego materiału dowodowego, potwierdza prawidłowość stanowiska Sądu I instancji zajętego w zaskarżonym wyroku, co do tego iż organy nie wykazały spełnienia przesłanki określonej w art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji, w postaci oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.