Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 219/22, odrzucił skargę Z. W. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego [...] w przedmiocie niewydania decyzji administracyjnej.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że Z.W., pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojskowego Biura Emerytalnego [...], zarzucając organowi niewykonanie postanowień Sądu Okręgowego [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 2 marca 2016 r.,sygn. akt [...] o przekazaniu odwołania od decyzji z dnia 16 stycznia 2009 r. Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego oraz z dnia 2 marca 2017 r. w tej samej sprawie, stanowiące uzupełnienie innego postanowienia tego sądu oraz jego wniosku "o wydanie na podstawie art. 217 k.p.a. potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji obowiązującej od 1 marca 1994 r.", dotyczącej przeliczenia świadczenia od 15 grudnia 1992 r. oraz przesłania tych decyzji wydanych od marca 1994 r. do marca 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zadania jakie wykonują wojskowe biura emerytalne w części dotyczącej zabezpieczenia emerytalnego nie mają charakteru zadań administracji publicznej, dotyczą bowiem spraw emerytalnych i rentowych ograniczonego kręgu osób uprawnionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 3 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 411/21 odrzucił skargę, stwierdzając, że rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 166/22 uchylił zaskarżone postanowienie, podnosząc, że przed oceną dopuszczalności skargi, należy dokładnie określić jej przedmiot, porównując twierdzenia i żądania skarżącego z aktami organu rentowego. Zdaniem NSA, w razie wątpliwości, Sąd może wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania skargi, a ze względu na sposób formułowania pism wskazane byłoby posiadanie akt rentowych. W sprawie Sąd pierwszej instancji powyższych czynności nie dokonał i odrzucił skargę z ogólnikowym i lakonicznym uzasadnieniem.
W konsekwencji, zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia. Pismem z dnia 21 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że sprawa dotyczy skargi na bezczynność Dyrektora WBE w zakresie niewydania decyzji administracyjnej.
Następnie Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) i wyjaśnił, że skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powołanego przepisu zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność organu w przedmiocie niewydania decyzji o waloryzacji świadczenia rentowego. Zgodnie zaś z treścią art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.) prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji tej przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach K.p.a. (powinno być k.p.c.). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w art. 31 ust. 3 (art. 31 ust. 5 ustawy).
Zatem żądanie skarżącego, którego rozpatrzenia domaga się w niniejszej sprawie, dotyczy sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i ma na celu dokonanie waloryzacji pobieranego przez skarżącego świadczenia. Z uwagi na powyższe regulacje nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie wydania decyzji o waloryzację świadczenia emerytalnego (rentowego), stąd też skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Dodatkowo Sąd pierwszej instancji odniósł się do treści pisma Wojskowego Biura Emerytalnego [...] z dnia 10 marca 2022 r. i podkreślił, że w piśmie tym organ emerytalny sprawdził świadczenie pod kątem wysokości i nie znalazł podstaw do dokonania zmiany decyzji wskazanych przez skarżącego.
Z postanowieniem Sądu nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- 1. art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej odrzucenie poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja wojskowego organu rentowego nie podlega zaskarżeniu do sądów administracyjnych, co w konsekwencji musiało prowadzić do odrzucenia skargi na bezczynność;
- 2. art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i w konsekwencji jej odrzucenie;
- 3. art. 58 § 4 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy;
- 4. art. 135 oraz art. 111 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a więc brak rozważenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest związany granicami skargi i stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, niniejsza sprawa dotyczy właściwości sądów administracyjnych. Skarżący, jak sam podaje, nie wnosi o wydanie decyzji, a dostarczenie dokumentów, niezbędnych mu do podjęcia starań o uzyskanie praw emerytalno-rentowych (polepszenie tych praw). Organ w postaci Wojskowego Biura Emerytalnego nie podjął jednak żadnych działań w tym zakresie. Sprawa nie dotyczy w istocie zaopatrzenia emerytalnego lecz kontroli działania (a właściwie jego braku) Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał prawo rozpatrzyć skargę również jako skargę na niewykonanie postanowień Sądu Okręgowego [...].
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Jako zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę uznając, że sprawa nie należy do jego właściwości, gdyż: "przedmiotem skargi skarżący uczynił bezczynność organu w przedmiocie niewydania decyzji o waloryzacji świadczenia rentowego", "(...) żądanie skarżącego, którego rozpatrzenia domaga się w niniejszej sprawie, dotyczy sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i ma na celu dokonanie waloryzacji pobieranego przez skarżącego świadczenia". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej natomiast skarżący podnosi, że: "nie wnosi o wydanie decyzji, a dostarczenie dokumentów, niezbędnych mu do podjęcia starań o uzyskanie praw emerytalno-rentowych (polepszenie tych praw). Organ w postaci Wojskowego Biura Emerytalnego nie podjął jednak żadnych działań w tym zakresie.
Sprawa nie dotyczy w istocie zaopatrzenia emerytalnego". Wskazać również należy, że w piśmie z dnia 6 maja 2022 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu o doprecyzowanie skargi, skarżący wprost wskazał (k-237 akt sądowych), że wnosi skargę na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w zakresie niewydania uwierzytelnionych odpisów decyzji [...] dotyczących jedynie zmiany świadczeń pieniężnych i wszystkich następnych w terminach wskazanych tabelarycznie w skardze z dnia 26 kwietnia 2021 r., tj. z dnia 16.04.1993 r., 29.11.1993 r., 1.03.1994 r. (itd., k-5 akt sądowych).
Podkreślić należy, że obowiązkiem sądu jest przede wszystkim dokładne ustalenie treści żądania strony. W niniejszej sprawie tego nie uczyniono, mimo, że Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania skargi. Skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. w sposób jednoznaczny określił swoje żądanie "jako niewydanie uwierzytelnionych odpisów decyzji [...]", a zatem skarżący wnosił o wydanie mu odpisów decyzji, w myśl art. 73 § 2 k.p.a., które wskazał w swojej skardze z dnia 26 kwietnia 2021 r. (k-5 akt sądowych), natomiast Sąd uznał, że skarżący wnosi o niewydanie decyzji administracyjnej o waloryzacji świadczenia rentowego. Podkreślić należy, że już w skardze z dnia 26 kwietnia 2021 r. skarżący podniósł, że wnioskiem z dnia 1 czerwca 2020 r. wystąpił do Dyrektora WBE, w trybie art. 73 § 2 k.p.a., o wydanie mu uwierzytelnionych kopii decyzji [...], które dotyczą renty. Potwierdzeniem jasnego i konsekwentnego stanowiska skarżącego, że wnosi o wydanie uwierzytelnionych odpisów decyzji rentowych jest jego wniosek o wymierzenie Dyrektorowi WBE grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 26 kwietnia 2021 r. Postanowieniem z dnia 28 marca 2022 r., sygn. akt II SO/Wa 44/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wymierzenie grzywny, wskazując, że sprawa dotyczy niewydania uwierzytelnionych decyzji.
W związku z powyższym uznać należy, że Sąd pierwszej instancji niezgodnie z żądaniem skarżącego rozpoznał sprawę, a tym samym przedwcześnie odrzucił skargę. Oznacza to, że WSA w Warszawie naruszył art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wobec uwzględnienia naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. bezcelowe było odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 orzekł jak w sentencji.