Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Go 219/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G.K. (dalej: "skarżący") na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] (dalej: "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 3 września 2021 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej działalności zakładu, tj:
- 1) skarg kobiet osadzonych w Zakładzie, które dotyczyły jego działalności,
- 2) informacji, ile zastosowano wobec kobiet środków przymusu bezpośredniego i czego one dotyczyły w roku 2021,
- 3) ile wymierzono kar dyscyplinujących wobec kobiet i czego one dotyczyły w roku 2021,
- 4) ile udzielono warunkowych zwolnień, przerw w karze, kobietom pozbawionym wolności w roku 2021,
- 5) ile udzielono świadczeń zdrowotnych w tym ginekologicznych kobietom w tutejszym ZK w roku 2021,
- 6) jakie środki finansowe i na jaką sumę zostały przeznaczone na służbę zdrowia w tutejszym Zakładzie Karnym w roku 2021,
- 7) jakie remonty zostały zrealizowane w tutejszym Zakładzie Karnym i czego one dotyczyły oraz na jaką sumę pieniężną, jak również jakie remonty są planowane w tutejszym Zakładzie i czego będą one dotyczyć oraz na jaką sumę pieniężną w roku 2021,
- 8) jakie kontrole przeprowadzono w tutejszym Zakładzie Karnym i czego one dotyczyły, dokładne raporty z tych kontroli w roku 2021.
W związku z brakiem odpowiedzi na powyższy wniosek, w dniu 8 listopada 2021 r. skarżący złożył skargę na bezczynność organu, gdyż do dnia jej wniesienia nie otrzymał żadnej informacji, o której udostępnienie wnosił w powyższym piśmie. Do skargi dołączono potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej wskazujące, zdaniem skarżącego, iż w dniu 3 września 2021 r. złożył on w Zakładzie Karnym w B. pismo adresowane do organu.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze, organ stwierdził, że jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych, lecz z ostrożności procesowej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wbrew zarzutom skargi, nie istnieją podstawy do przyjęcia, iż dopuścił się on bezczynności, ponieważ z poczynionych ustaleń wynika, że wniosek skarżącego nadany w dniu 3 września 2021 r. z ZK w B. nie wpłynął do ZK w K. Odnosząc się do załączonego do skargi potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej organ wskazał, iż oznacza ono tylko tyle, że skarżący przekazał list funkcjonariuszowi SW z ZK w B., nie dowodzi jednak tego, że list został wysłany z powyższego zakładu, ani tego, że list ten został doręczony przez operatora pocztowego do siedziby organu.
Dodatkowo wskazano, że z analizy dziennika korespondencyjnego biura podawczego wynika, iż w okresie wskazanym przez skarżącego nie wpłynął do ZK w K. jakikolwiek list urzędowy z ZK w B., którego nadawcą byłby skarżący, dołączając na potwierdzenie tej okoliczności notatkę urzędową z dnia 2 listopada 2021 r.
Skarżący z pismem z dnia 23 listopada 2021 r. nadesłał pismo ZK w B., z którego wynika, że powyższa jednostka w dniu 3 września 2021 r. wysłał jego list do ZK w K..
Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w B. (Oddział Zewnętrzny w B.) pismem z dnia 16 marca 2022 r. będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu, poinformował, że korespondencja kierowana do ZK w K. w dniu 3 września 2021 r., której nadawcą był G. K., została wysłana listem zwykłym.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
W ocenie Sądu, zasadnicza oś sporu w kontrolowanej sprawie koncentrowała się wokół otrzymania przez organ wniosku skarżącego, co ma niewątpliwie istotne znaczenie, dlatego, że ocena czy po stronie organu istniał prawny obowiązek rozpatrzenia konkretnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej mogła zostać dokonana tylko wówczas, gdyby do organu administracji publicznej wpłynął tenże wniosek z określonym żądaniem. Dopiero wtedy skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może stanowić podstawę merytorycznego badania i ewentualnego stwierdzenia pozostawania przez organ w bezczynności. Nieskuteczne złożenie wniosku nie może powodować, że organ pozostaje w bezczynności.
Zdaniem WSA zabrakło dowodu doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej organowi, który stanowczo zaprzeczył, aby otrzymał opisany na wstępie wniosek, zwłaszcza, że na tę okoliczność została sporządzona notatka służbowa z dnia 2 listopada 2021 r. (k. 8 akt sądowych).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż wysłana przez skarżącego korespondencja nie dotarła do organu, który o skierowanym do niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej dowiedział się dopiero ze skargi, natomiast o jego konkretnej treści dopiero w toku postępowaniu sądowoadministracyjnego, po przedłożeniu tego wniosku na wezwanie Sądu i następnie doręczeniu go przez Sąd. W opisanej sytuacji nie miała zatem miejsca bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący, zaskarżając go w całości, i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 10 ust.2 w zw. z art. 13 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r. poz. 2176 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w tej sprawie nie miała miejsca bezczynność organu w rozpoznawaniu wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej, bowiem wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został skutecznie złożony, a w konsekwencji naruszanie art.149 par. 1 pkt.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) -podstawa kasacyjna art. 174pkt.1 p.p.s.a.
Na podstawie powyższego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zwolnienie strony skarżącej w całości od kosztów sądowych, oraz oświadczono, o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesiony w niej zarzut zmierza do wykazania wadliwości ustalenia Sądu pierwszej instancji, że nadany przez skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotarł do adresata. W sprawie jest bezsporne, że skarżący w dniu 3 września 2021 r., skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Dyrektora Zakładu Karnego w K. Ponieważ skarżący na dzień sporządzenia wniosku przebywał w Zakładzie Karnym w B., wniosek ów został przekazany funkcjonariuszowi Służby Więziennej, a następnie tego samego dnia – tj. 3 września 2021 roku – wysłany listem zwykłym na adres Zakładu Karnego w K. Z akt sprawy wynika, że wniosek dostępowy skarżącego nie dotarł do Zakładu Karnego w K. W notatce urzędowej sporządzonej przez administrację Zakładu Karnego w K. z 2 listopada 2021 roku stwierdzono, że analiza dziennika korespondencji biura podawczego nie wykazała, aby w okresie wskazanym przez skarżącego wpłynęła jakakolwiek korespondencja, której był adresatem.
W tym stanie rzeczy nie można skutecznie zarzucać, że organ pozostawał w bezczynności. Jak słusznie podał WSA, bezczynność organu administracji publicznej to stan, w którym zainicjowana przez stronę sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym przepisami terminie. Jeżeli nie wykazano, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej dotarł do Dyrektora ZK w K., to nie można zasadnie twierdzić, że przewidziany treścią art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin na jego załatwienie rozpoczął bieg. Z oczywistych względów zarzucana organowi bezczynność nie wystąpiła. Twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że organ dowiedział się o wniosku dostępowym z wniesionej do Sądu skargi i powinien go rozpoznać niezwłocznie, jeszcze w toku postępowania sądowoadministracyjnego, nie mają żadnego znaczenia dla oceny jej zasadności. Ze swej istoty skarga na bezczynność jest wyrazem dezaprobaty, w związku z brakiem działania organu w prawem zakreślonych terminach. Nie jest natomiast środkiem, który ma dopiero inicjować to działanie.
Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 u.d.i.p. jest całkowicie chybiony. Sąd pierwszej instancji nie kwestionował, że informację publiczną można udzielić niezwłocznie w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Eksponował natomiast, że udostępnienie informacji publicznej musi nastąpić na wniosek – art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a więc w reakcji na otrzymane od wnioskodawcy żądanie, które w niniejszej sprawie do organu nie dotarło.
W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że WSA naruszył art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.