Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 242/21

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2018 r. II SA/Wa 1396/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.W. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2017 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku – uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 133 ust. 1, art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.; dalej: u.o.Pol.), uznał sierż. Z.W. – policjanta Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] winnym tego, że:

1. 1) będąc zobowiązanym, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 4 u.o.Pol. do ochrony życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra oraz do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców nie dopełnił obowiązków w ten sposób, że [...] lipca 2016 r. w budynku KPP w [...] nie podjął działań uniemożliwiających st. sierż. M.W. stosowania wobec K.Ś. siły fizycznej w postaci technik obezwładniania wbrew warunkom jej użycia określonym w art. 11 ustawy z 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.Pol.;
2. 2) będąc zobowiązanym, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 4 u.o.Pol. do ochrony życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra oraz do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców nie dopełnił obowiązków w ten sposób, że 18 lipca 2016 r. w budynku KPP w K. nie podjął działań uniemożliwiających st. sierż. M.W. stosowania wobec K.Ś. przedmiotu przeznaczonego do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej w postaci Tasera X2 o numerze [...], pomimo niewystąpienia okoliczności uzasadniających jego użycie określonych w art. 25 ust. 1 ustawy z 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz wbrew zakazowi wynikającemu z art. 25 ust. 3 tej ustawy, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.Pol. i za powyższe wymierzył mu karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] lipca 2016 r. w związku ze zgłoszeniem pobicia, na miejsce zdarzenia skierowano patrol zmotoryzowany Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego KPP w [...] w składzie sierż. Z.W. i sierż. K.K., do których dołączył st. sierż. M.W. W trakcie zatrzymania domniemany sprawca pobicia – K.Ś. – w związku ze stawianiem oporu, został obezwładniony za pomocą środków przymusu bezpośredniego w postaci chwytów obezwładniających oraz przy użyciu paralizatora, po czym doprowadzony do Komendy Powiatowej Policji w [...]. Domniemanego sprawcę poddano badaniu na zawartość alkoholu (wynik - [...] mg/l), a następnie, po ustaleniu braku przeciwwskazań medycznych, przewieziono do pomieszczenia dla osób zatrzymanych.

W dniu [...] lipca 2016 r. do Prokuratury Rejonowej w [...] wpłynęło pismo K.Ś. z [...] lipca 2016 r. zatytułowane "zażalenie na sposób prowadzenia czynności przez funkcjonariuszy Policji wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego i dyscyplinarnego", w którym zarzucił policjantom przekroczenie uprawnień, naruszanie obowiązujących przepisów prawa, naruszenie jego godności osobistej oraz uszkodzenie ciała. Do pisma załączył protokół sądowo-lekarski z oględzin ciała z [...] lipca 2016 r. wykonany na prywatne zlecenie pokrzywdzonego przez biegłego sądowego z medycyny pracy i orzecznictwa sądowo-lekarskiego w sprawach karnych, z którego wynika, że stwierdzono u niego poparzenia termiczne II stopnia w okolicy podłopatkowej (9) i lędźwiowej (7).

Ponadto biegły stwierdził, że powyższe obrażenia powstały w wyniku, "...urazu zadanego narzędziem twardym, tępym lub tępokrawędzistym jakim może być np. pięść, paralizator itp.". W siedzibie Komendy Powiatowej Policji w [...] [...] maja 2017 r. K.Ś. został poddany eksperymentowi procesowemu polegającemu na odtworzeniu przebiegu zdarzeń z nocy z [...] lipca 2016 r. będącego przedmiotem rozpoznania poprzez przesłuchanie K.Ś. w miejscu zdarzenia, podczas którego podtrzymał swoje dotychczasowe zeznania w tym zakresie.

Podczas przesłuchania [...] czerwca 2017 r. w zakresie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego K.Ś. podtrzymał swoje dotychczasowe zeznania w złożone w prokuraturze oraz podczas eksperymentu procesowego. Z kolei przesłuchany w tym samym dniu w KPP w [...] w charakterze obwinionego sierż. Z.W. wyjaśnił, że z zatrzymania K.Ś. niewiele pamięta i nie wie w jakich okolicznościach znalazł się w budynku komendy i jakie czynności wykonywał z zatrzymanym, a także nic nie wie o stosowaniu tasera wobec zatrzymanego. Natomiast z przesłuchania przez prokuratora st. sierż. M.W. w charakterze świadka, przeprowadzonego [...] kwietnia 2017 r., wynikało, że zatrzymany był spokojny i odpowiadał na pytania.

Dalej podano, że st. sierż. M.W. użył paralizatora elektrycznego w stosunku do K.Ś. w obecności innych policjantów na terenie jednostki, pomimo braku podstaw do jego użycia (zapis na wygenerowanym wydruku z paralizatora).

Organ, oceniając zebrany materiał dowodowy stwierdził, że skarżący działał z własnej woli, wiedział i godził się z niewłaściwym zachowaniem (przekroczeniem uprawnień) przez st. sierż. M.W., co uzasadnia brak okoliczności wpływających na złagodzenie kary. Dalej wskazano, że Policja jest uzbrojoną formacją, służącą społeczeństwu, przeznaczoną do jego ochrony oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 u.o.Pol.). Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 i 4 u.o.Pol. do zadań Policji, a tym samym każdego funkcjonariusza tej formacji, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra oraz wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców.

Z kolei art. 11 ustawy z 25 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej jednoznacznie określa sytuacje, w których uprawniona osoba, w tym policjant, może zastosować środek przymusu bezpośredniego w stosunku do innej osoby. Zdaniem organu, powyższe jednoznacznie wskazuje na nieuzasadnione użycie tasera i technik obezwładniania przez st. sierż. M.W. wobec K.Ś. Obwiniony Z.W., widząc powyższe zachowanie st. sierż. M.W. winien zareagować i nie dopuścić do łamania przepisów prawa. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że obwiniony dopuścił się zarzucanego mu czynu, o czym świadczy czas, w którym policjanci i zatrzymany przebywali w nieobjętej monitoringiem części korytarza oraz fakt, że obwiniony był cały czas w bliskiej odległości od K.Ś.

Ponadto wyniki oględzin ciała zatrzymanego wskazujące na występowanie 16 drobnych oparzeń na plecach świadczą o użyciu paralizatora. Całokształt ustaleń w przedmiotowej sprawie uzasadnia konkluzję o braku okoliczności wpływających na złagodzenie kary, ponieważ jedyna okoliczność łagodząca to niewielki staż służby, który w obliczu niedopełnienia obowiązku ochrony życia i zdrowia innej osoby, a w konsekwencji naruszenia dobrego imienia Policji, nie może być okolicznością decydującą. Zważywszy na całokształt niniejszej sprawy, obejmujący charakter popełnionego przewinienia, umyślność działania sierż. Z.W., naruszenie podstawowych obowiązków zawodowych uznano, że należy wymierzyć mu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] lipca 2017 r. nr [...] Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania Z.W., mając za podstawę art. 135n ust. 4 pkt 2 u.o.Pol., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. W uzasadnieniu podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza udział sierż. Z.W. w zatrzymaniu K.Ś. [...] lipca 2016 r. i jego obecność przy czynnościach realizowanych z wymienionym na terenie Komendy Powiatowej Policji w [...]. Organ uznał za niezasadne zarzuty podniesione w odwołaniu odnoszące się m.in. do zaistniałych nieprawidłowości w dokonanej opinii lekarza biegłego sądowego, czy naruszenia art. 135g ust. 1 u.o.Pol. Organ, odnosząc się do zarzutu obwinionego dotyczącego dowolności organu podczas orzekania wskazał, że wziął pod uwagę także dotychczasowy przebieg służby obwinionego, jednak w obliczu wagi popełnionych przewinień dyscyplinarnych nie miało to wpływu na złagodzenie wymierzonej kary.

Organ, odnosząc się do poniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia ścigania wskazał, że za datę powzięcia informacji przez przełożonego dyscyplinarnego przyjęto, zgodnie z ujawnieniem nowych okoliczności mających bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, dzień [...] kwietnia 2017 r., tj. dzień w którym na Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] dokonano oględzin paralizatora elektrycznego użytego podczas interwencji z udziałem K.Ś. Ponadto organ uznał, że w niniejszym przypadku nie wystąpiły okoliczności mające wpływ na zaostrzenie wymiaru kary bądź jej złagodzenie, nie zaistniały także przesłanki odstąpienia od ukarania, o których mowa w art. 135j ust. 5 u.o.Pol.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z.W. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia dyscyplinarnego, ewentualnie stwierdzenie nieważności obu orzeczeń i umorzenie postępowania zarzucając:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1. art. 135 ust. 3 u.o.Pol., poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania dyscyplinarnego na podstawie postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] czerwca 2017 r., gdy tymczasem z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który był sporny pomiędzy stronami wynika, że ostatecznym dniem możliwym do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego był dzień [...] października 2016 r.;
3. 2. art. 134 pkt 3 w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 i nast. ustawy, poprzez wadliwe uznanie go za winnego dopuszczenia się naruszenia dyscypliny służbowej i w konsekwencji nieuzasadnione jego zastosowanie, gdy tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne uznanie, że do naruszenia dyscypliny faktycznie doszło, a tym samym wydanie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia go poprzedzającego z naruszeniem prawa;
4. II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. 3. art. 134i ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 133 ust. 1 u.o.Pol., poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], który nie był jego przełożonym dyscyplinarnym, a tym samym naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania dyscyplinarnego, które to naruszenie powinno prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego jego wydanie orzeczenia organu dyscyplinarnego pierwszej instancji;
6. 4. art. 135g ust. 2 u.o.Pol., poprzez uznanie go za winnego dopuszczenia się naruszenia dyscypliny służbowej, gdy tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do wydania takiego rozstrzygnięcia, a wbrew temu, co twierdziły organy obu instancji, jego wina nie została udowodniona;
7. 5. art. 135g ust. 2 w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 6 u.o.Pol., poprzez uznanie go za winnego dopuszczenia się naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na niepodjęciu działań uniemożliwiających st. sierż. M.W. stosowania wobec K.Ś. siły fizycznej w postaci technik obezwładniających oraz paralizatora na terenie Komendy, gdy tymczasem na dzień wydania ostatecznego orzeczenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2017 r., wina st. sierż. M.W. nie została udowodniona, a postępowanie dyscyplinarne w jego sprawie nie zakończyło się wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, co w konsekwencji spowodowało wydanie orzeczenia o winie skarżącego, w oparciu o "rzekome naruszenie dyscypliny służbowej st. sierż. M.W.", które to nie zostało udowodnione i orzeczone w toku postępowania dyscyplinarnego;
8. 6. art. 134 pkt 3 w zw. z art. 134h ust. 1, 2 i 3 u.o.Pol., poprzez wymierzenie kary zbyt surowej z przewidzianego w ustawie katalogu kar dyscyplinarnych, niewspółmiernej do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, nieuwzględniającej okoliczności dokonania czynu, jego skutków, rodzaju i stopnia naruszenia obowiązków służbowych, pobudek działania obwinionego a także zachowania skarżącego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego oraz przebiegu dotychczasowej jego służby.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując, że Komendant Wojewódzki Policji mógł wszcząć postępowanie dyscyplinarne, bowiem jest przełożonym wszystkich policjantów na terenie województwa.

Powołanym na wstępie wyrokiem z 18 kwietnia 2018 r. II SA/Wa 1396/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że stosownie do art. 135 ust. 3 u.o.Pol., postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Natomiast w myśl art. 133 ust. 1 u.o.Pol., przełożonym dyscyplinarnym jest przełożony, o którym mowa w art. 32 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Taką samą władzę dyscyplinarną posiada policjant, któremu powierzono pełnienie obowiązków na stanowisku służbowym, o którym mowa w art. 32 ust.

1. Z kolei zgodnie z art. 32 ust. 1 u.o.Pol., do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych.

Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przełożonym dyscyplinarnym skarżącego sierż. Z.W., bez wątpienia był Komendant Powiatowy Policji w [...], który o przewinieniu dyscyplinarnym dowiedział się [...] lipca 2016 r. z pisma Zastępcy Prokuratora Rejonowego w K. i załączonego do niego zawiadomienia o przestępstwie. Natomiast wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (postanowienie z [...] czerwca 2017 r.) nastąpiło prawie po roku od powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, tj. po upływie 90 dni.

Sąd I instancji uznał, że nastąpiło to z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie Sąd podniósł, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] mógł wszcząć postępowanie dyscyplinarne, lecz z innego powodu, bowiem zgodnie z art. 134i ust. 2 ustawy o Policji, wyższy przełożony dyscyplinarny może wszcząć lub przejąć do prowadzenia postępowanie dyscyplinarne przed wydaniem orzeczenia, jeżeli w jego ocenie jest to konieczne z uwagi na charakter sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

1. 1) prawa materialnego, a to art. 135 ust. 3 u.o.Pol. poprzez jego błędne zastosowanie wynikające z błędnej wykładni dokonanej bez uwzględnienia treści art. 134i ust. 2 u.o.Pol. i przyjęciu, że Komendant Powiatowy Policji w [...] był w tej sprawie przełożonym dyscyplinarnym policjantów, podczas, gdy był nim Komendant Wojewódzki Policji w [...];
2. 2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 ust. [powinno być pkt] 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na przeprowadzeniu kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego w sposób wadliwy i niepełny i w związku z tym pominięciu rozważań nad treścią art. 134i ust. 2 u.o.Pol. w jego korelacji z art. 135 ust. 3, a w szczególności braku ustaleń, co do pojęcia "przełożony dyscyplinarny" w kontekście faktu, że przełożonym, który wszczął postępowanie dyscyplinarne był Komendant Wojewódzki Policji w [...] działający z własnej inicjatywy, a nie Komendant Powiatowy Policji w [...], którego to wiedza, co do zdarzenia, nabyta [...] lipca 2016 r., stała się przyczyną uznania, że doszło do przedawnienia ścigania, i którego zachowanie było przedmiotem oceny Sądu, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia zaskarżonego orzeczenia nr [...] i orzeczenia go poprzedzającego;
3. 3) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego na skutek uznania, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na treść uchylonego orzeczenia dyscyplinarnego, mimo, że organ postępowania dyscyplinarnego nie naruszył żadnych przepisów postępowania, oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które z przepisów postępowania zostały naruszone w toku postępowania dyscyplinarnego.

W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o:

1. 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi;
2. 2) względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
3. 3) zasądzenie od skarżącego na rzecz Komendanta Głównego Policji kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych;
4. 4) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu wskazano, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie przełożonym dyscyplinarnym skarżącego był Komendant Powiatowy Policji w [...]. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd I instancji nie dostrzegł bowiem, że postępowanie zostało wszczęte przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], a nie przez Komendanta Powiatowego Policji w [...]. Powyższe obligowało do wyjaśnienia znaczenia pojęcia "przełożonego dyscyplinarnego". Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla prawidłowości oceny normy z art. 135 ust. 3 u.o.Pol., której wykładnia stała się przesłanką do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wskazał, że zgodnie z art. 133 ust. 1 (in principio) u.o.Pol., przełożonym dyscyplinarnym jest przełożony, o którym mowa w art. 32 ust.

1. Zgodnie z tym przepisem do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Zatem podmioty te są także przełożonymi dyscyplinarnymi policjantów. Jednakże, poza odmiennościami wynikającymi z regulacji art. 133 ust. 2 i nast., u.o.Pol. przewiduje pewne uprawnienia dla wyższego przełożonego, ale działającego, jako przełożony dyscyplinarny. Zgodnie bowiem z art. 134i ust. 2 u.o.Pol., wyższy przełożony dyscyplinarny może wszcząć lub przejąć do prowadzenia postępowanie dyscyplinarne przed wydaniem orzeczenia, jeżeli w jego ocenie jest to konieczne z uwagi na charakter sprawy. Przepis ten należy interpretować jedynie w powiązaniu z normą z art. 134i ust.

1. Oznacza to, że jedyną i wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jest uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, które pozwala na wszczęcie postępowania z własnej inicjatywy. Dlatego też ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu przełożonego dyscyplinarnego ocenę, czy dany czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne, czy też nie.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że skoro racjonalny ustawodawca wyposażył wyższego przełożonego dyscyplinarnego w prawo wszczęcia postępowania, to nie mógł jednocześnie zawęzić tego prawa poprzez treść art. 135 ust. 3 u.o.Pol. rozumianego w taki sposób, że termin 90 dni zacznie swój bieg od daty powzięcia wiedzy na temat czynu przez przełożonego w sprawach osobowych policjanta. Taka interpretacja pozostawałaby bowiem w sprzeczności z ugruntowaną linią orzeczniczą, że to przełożony w sprawach dyscyplinarnych jest suwerenem w zakresie oceny czy dane zachowanie policjanta pozwala na podjęcie uzasadnionego przypuszczenia, że wyczerpuje znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Wobec faktu, że [...] lipca 2016 r. wiedzę o zdarzeniu powziął jedynie Komendant Powiatowy Policji w [...], a nie Komendant Wojewódzki Policji w [...], brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaistniało przedawnienie ścigania.

Przełożonym dyscyplinarnym, który uznał, że zachowanie Z.W. daje uzasadnione przypuszczenie, że popełnił on czyn dyscyplinarny był Komendant Wojewódzki Policji w [...]. Z akt sprawy nie wynika aby ww. przełożony wszczął postępowanie z uchybieniem terminu przedawnienia ścigania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Z.W. wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie jednak zarzuty powołane w ramach obydwu podstaw kasacyjnych pozostają ze sobą w związku, więc powinny zostać rozpatrzone łącznie.

Sąd I instancji uznał, że przełożonym dyscyplinarnym skarżącego sierż. Z. W. był Komendant Powiatowy Policji w [...], który o przewinieniu dyscyplinarnym dowiedział się [...] lipca 2016 r. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nastąpiło w dniu [...] czerwca 2017 r., a zatem prawie po roku od powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, więc z naruszeniem art. 135 ust. 3 u.o.Pol., zgodnie z którym postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Choć nie zostało to wprost wyartykułowane przez Sąd I instancji, to z powyższych rozważań wynika, że w ocenie tego Sądu datą, od jakiej należy liczyć dziewięćdziesięciodniowy termin, o jakim mowa w art. 135 ust. 3 u.o.Pol., jest dzień, w którym o przewinieniu dyscyplinarnym dowiedział się bezpośredni przełożony dyscyplinarny, w rozumieniu art. 133 ust. 1 u.o.Pol. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest to teza uniwersalna, którą można zastosować w każdym przypadku.

Zgodnie z art. 134i ust. 2 u.o.Pol. (w brzmieniu zarówno z 2016 jak i 2017 r.) wyższy przełożony dyscyplinarny (a obecnie także Komendant Główny Policji) może wszcząć lub przejąć do prowadzenia postępowanie dyscyplinarne przed wydaniem orzeczenia, jeżeli w jego ocenie jest to konieczne z uwagi na charakter sprawy. Z przepisu tego wynika, że wyższy przełożony dyscyplinarny może zarówno wszcząć postępowanie dyscyplinarne, jak i przejąć do prowadzenia już toczące się postępowanie dyscyplinarne przed wydaniem orzeczenia, jeżeli w jego ocenie jest to konieczne z uwagi na charakter sprawy. Konieczność wszczęcia jak i przejęcia toczącego się już postępowania dyscyplinarnego pozostawiona została więc, na gruncie art. 134i ust. 2 u.o.Pol., ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego.

O ile w przypadku przejęcia toczącego się już postępowania dyscyplinarnego przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego, można przyjąć, że termin, o jakim mowa w art. 135 ust. 3 u.o.Pol., liczy się do dnia, w którym o przewinieniu dyscyplinarnym dowiedział się ten przełożony dyscyplinarny, który wszczął postępowanie, o tyle w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego, dziewięćdziesięciodniowy termin z art. 135 ust. 3 u.o.Pol. należy liczyć od dnia, w którym o przewinieniu dyscyplinarnym dowiedział się ten przełożony dyscyplinarny. Ponieważ postępowanie dyscyplinarne może wszcząć zarówno przełożony dyscyplinarny (art. 134i ust. 1 u.o.Pol.) jak i wyższy przełożony dyscyplinarny (art. 134i ust. 2 u.o.Pol.), to przyjąć należy, że do każdego z nich z osobna odnosi się termin z art. 135 ust. 3 u.o.Pol. Ten ostatni przepis nie różnicuje bowiem, o którego przełożonego dyscyplinarnego chodzi, gdy obydwaj są uprawnieni do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Wszczynając postępowanie dyscyplinarne, wyższy przełożony dyscyplinarny staje się przełożonym dyscyplinarnym w rozumieniu innych przepisów odnoszących się do postępowania dyscyplinarnego (zob. np. art. 133 ust. 8 pkt 3, art. 134i ust. 6 pkt 1, art. 135a ust. 3, art. 135c, art. 135h ust. 1 i 3, art. 135j ust. 1 u.o.Pol. i.t.d.).

Takie rozumienie powyższych przepisów lepiej służy funkcji, jaką ma spełniać postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Policji, a jednocześnie ewentualny stan niepewności, co do statusu Policjanta, w przypadku znaczącego rozminięcia się dat dotyczących uzyskania wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego i wyższego przełożonego dyscyplinarnego, uprawnionych do wszczęcia postępowania, może być neutralizowany przez instytucję przedawnienia karalności (art. 135 ust. 4 u.o.Pol.).

W tej sytuacji za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 u.o.Pol. poprzez jego błędne zastosowanie wynikające z błędnej wykładni dokonanej bez uwzględnienia art. 134i ust. 2 u.o.Pol. Konsekwencją tego jest także niepełne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, bo nieuwzględniające normy wynikającej z art. 134i ust. 2 u.o.Pol., w kontekście tego przełożonego dyscyplinarnego, który wszczął, jako uprawniony, postępowanie dyscyplinarne w tej konkretnej sprawie, co uzasadnia zarzut z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji ustali, czy przy powyższym rozumieniu art. 135 ust. 3 w zw. z art. 134i ust. 2 u.o.Pol., Komendant Wojewódzki Policji w [...] wszczynając w dniu [...] czerwca 2017 r. postępowanie dyscyplinarne dochował terminu z art. 135 ust. 3 u.o.Pol., a jeśli tak, to należy ocenić co do istoty sprawy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, co dotychczas nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.