Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 2435/21

Uzasadnienie

Wyrokiem z 2 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 54/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. M. na bezczynność Klubu Sportowego [...] w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 29 marca 2019 r., złożonym w formie elektronicznej, P. M. zwrócił się do Klubu Sportowego [...] w S. o udostępnienie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji dotyczącej rozliczenia dotacji uzyskanych przez Klub w 2018 r. poprzez nadesłanie w formie elektronicznej rozliczenia dotacji z kopiami umów, rachunków, faktur, rozliczeń zaliczek oraz innych dokumentów wytworzonych w związku z dotacją.

Wiadomością mailową z 12 kwietnia 2019 r. Klub poinformował wnioskodawcę, że nie ma możliwości udostępnienia informacji publicznej w żądanej formie i trybie, ponieważ nie dysponuje jakąkolwiek obsługą biurową. Zaproponował skarżącemu osobisty wgląd do dokumentów w kancelarii księgowej, po uprzednim kontakcie telefonicznym z zarządem Klubu celem ustalenia terminu.

Informacją z 26 kwietnia 2019 r. Klub Sportowy [...] poinformował skarżącego, że przesyła odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Odpowiedź ta zawierała informacje, że koszt przygotowania dokumentów związanych z rozliczonymi dotacjami za 2018 r., zgodnie z kalkulacją księgowej, jest następujący:

1. - odbiór dokumentów z archiwum biura Klubu – 50 zł,
2. - anonimizacja dokumentów 3 zł za dokument,
3. - skanowanie dokumentów 3 zł za dokument,
4. - kserowanie dokumentów 2 zł za dokument,
5. - przygotowanie odpowiedzi na wniosek 50 zł,
6. - udostępnienie dokumentów do wglądu 50 zł za godzinę,
7. - odwiezienie dokumentów do archiwum biura Klubu 50 zł.

Klub poinformował, że dotacje dotyczące roku 2018 r. obejmują ok. 250-300 sztuk, a szacowany koszt udostępnienia informacji to ok. 1 200 zł. Przewidywany termin udostępnienia dokumentów to 10 maja 2019 r. Dokumenty zostaną udostępnione po zaksięgowaniu zapłaty zgodnie z wystawioną fakturą, w której podany zostanie koszt usługi.

Pismem z 27 kwietnia 2019 r. skarżący wezwał Klub do usunięcia naruszenia prawa przez udostępnienie informacji publicznej objętej wnioskiem.

Pismem z 29 kwietnia 2019 r. Prezes Klubu Sportowego [...] poinformowała skarżącego, że wydała dyspozycję udzielenia odpowiedzi na wniosek w trybie pilnym.

W załączeniu do pisma z 2 maja 2019 r. Zarząd Klubu przesłał skarżącemu kserokopie sprawozdań dotyczących rozliczenia środków publicznych za 2018 r.

W piśmie wskazano, że są to sprawozdania z następujących programów:

1. - "Program przygotowań olimpijskich i paraolimpijskich",
2. - "Sport dzieci i młodzieży-sport w systemie szkolnym",
3. - "Program wsparcia sportów wodnych w dyscyplinach olimpijskich".

Klub poinformował, że nie posiada sprawozdania z "Programu Społecznik". Wyjaśnił, że przesłane dokumenty zawierają odpowiedzi na pytania wystosowane do Zarządu Klubu w wersji mailowej.

W wiadomości mailowej z 17 maja 2019 r. skarżący poinformował Klub, że nie otrzymał żadnego dokumentu z 300, zgodnie z szacunkami księgowej.

Pismem z 31 maja 2019 r. skarżący ponownie wezwał Klub do zaprzestania naruszeń i udzielenia żądanej informacji.

W dniu 7 czerwca 2019 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Klubu Sportowego [...] w S., zarzucając Klubowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2, art. 14, art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm.; "u.d.i.p.") przez nieudzielenie informacji zgodnie z wnioskiem z 29 marca 2019 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie Klubu do udzielenia informacji objętej wnioskiem, stwierdzenie, że Klub dopuścił się bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania od organu.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że Klub korzysta ze środków publicznych przyznawanych przez Miasto S. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688). Budżet Klubu pochodzi w 90% ze środków publicznych. Dodatkowo Klub został zobowiązany do udzielania informacji publicznej w formach przewidzianych ustawą, w tym w formie Biuletynu Informacji Publicznej. Klub nie posiada jednak żadnej formy udostępnienia informacji publicznej, co czyni wniosek indywidualny jedyną formą udostępnienia takiej informacji.

W ocenie skarżącego odpowiedź Klubu z 12 kwietnia 2019 r. o braku możliwości udostępnienia informacji w trybie określonym we wniosku z 29 marca 2019 r. naruszała art. 13 ustawy. Z kolei w piśmie z 26 kwietnia 2019 r. Klub poinformował, że z udostępnieniem informacji wiąże się obowiązek poniesienia kosztów, które szacunkowo zostały określone na kwotę 1 200 zł, zgodnie z wystawioną fakturą, która nigdy nie została wystawiona. Zastrzeżenie takie także rażąco narusza ustawę o dostępie do informacji publicznej, naruszając prawo obywatela do jej uzyskania. Dodatkowo sama struktura kosztów przedstawiona w tym piśmie nie odpowiada art. 15 ust. 1 ustawy. Pobierana od wnioskodawcy opłata powinna odpowiadać kosztom przygotowania udostępnianej informacji, a żadna z pozycji zawartych w piśmie Klubu z 26 kwietnia 2019 r. nie wskazuje na realne koszty konieczne do wykonania obowiązku.

Jego zdaniem rażąco nieuzasadnione jest obciążanie wnioskodawcy kosztami przygotowania odpowiedzi na wniosek, przewiezienia dokumentów do biura księgowej, gdzie miał być zrealizowany wgląd osobisty, następnie ich odwiezienia, jak również opłata w kwocie 50 zł za godzinę wglądu. Dostęp do informacji publicznej co do zasady jest nieodpłatny, odpłatność ustawa przewiduje wyjątkowo. Takie działanie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej stanowi jawne ograniczenie dostępu do informacji i jest próbą zarobkowania na wykonaniu obowiązku ustawowego. Klub nie ustalił nawet ilości dokumentów objętych wnioskiem, co uniemożliwiło wnioskodawcy pobieżne zweryfikowanie zasadności wskazanej kwoty.

Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wystosowanym do Klubu 27 kwietnia 2019 r. skarżący otrzymał 9 maja 2019 r. przesyłkę pocztową poleconą nadaną 2 maja 2019 r. zawierającą trzy sprawozdania, bez adnotacji o ich złożeniu we właściwym organie i bez jakichkolwiek załączników. W przesyłce tej znajdowało się pismo podpisane przez sekretarza Klubu zawierające prośbę o "zajęcie stanowiska na piśmie co do zakresu i terminu oczekiwanych informacji". Z pisma tego wynika, jakoby wnioskodawca miał dostęp do żądanej informacji. Nie wskazano jednak, w oparciu o jakie przesłanki uznano, że Klub jest zwolniony z obowiązku udostępnienia informacji. Żądanie zajęcia stanowiska w przedmiocie jasno sformułowanego wniosku świadczy o ignorowaniu przepisów ustawy. Ustawa nie wymaga od wnioskodawcy podawania motywów złożenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę Klub Sportowy [...] wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu Klub wyraził wątpliwość co do obowiązku udzielania przez niego odpowiedzi na wniosek o udostepnienie informacji publicznej uznając, że nie należy do podmiotów, o jakich mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto wskazał, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został wysłany z adresu niepozwalającego na zidentyfikowanie nadawcy wniosku, a treść wniosku była enigmatycznie sformułowana. Niejednoznaczna treść wniosku i brak technicznej możliwości zrealizowania wniosku w żądanej formie uzasadniał poinformowanie wnioskodawcy 12 kwietnia 2019 r. (w ustawowym terminie) o możliwości zapoznania się z dokumentami w biurze księgowej obsługującej Klub, pod wskazanym w piśmie adresem, po uprzednim ustaleniu terminu telefonicznie. Zaproponowanie takiej formy uzyskania informacji wynikało z braku możliwości zrealizowania wniosku (brak środków technicznych).

Klub nie posiada żadnego komputera, kserokopiarki, ani żadnego innego wyposażenia biurowego. Nie dysponuje też środkami pozwalającymi na zatrudnienie choćby jednego pracownika do obsługi biurowej ani na sfinansowanie kosztów zakupu wyposażenia biurowego. Budżet Klubu pochodzi ze składek członkowskich oraz z dotacji i darowizn. Działalność zarządu Klubu ma wyłącznie charakter pro bono. Brak jakiegokolwiek zaplecza technicznego Klubu był wnioskodawcy doskonale znany, ponieważ od 2016 r. do grudnia 2018 r. był on członkiem zarządu Klubu i pełnił funkcję sekretarza. Sam zatem tworzył informacje, których zażądał i które posiada. Zaproponowany przez Klub sposób zapoznania się z dokumentacją był w tej sytuacji całkowicie zasadny.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przywołał na wstępie art. 61 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 i art. 10 u.d.i.p. Powołując się na art. 4 ust. 1 tej ustawy, wskazał, że Klub Sportowy mieści się w zakresie podmiotowym tego przepisu bowiem utrzymuje się wyłącznie ze środków gminnych. Zatem Klub jako podmiot dysponujący majątkiem publicznym był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej i do jej udostępnienia lub do odmowy jej udostępnienia. W kontekście art. 1 i 6 ust. 1 u.d.i.p. i zgodnie z orzecznictwem zapadłym na gruncie tych przepisów Sąd ten wskazał, że informacja, jakiej domaga się skarżący od Klubu Sportowego [...], dotyczyła rozliczenia dotacji uzyskanych przez Klub w 2018 r., a więc była związana z dysponowaniem majątkiem publicznym i miała charakter informacji publicznej.

W związku z powyższymi ustaleniami Sąd pierwszej instancji przeszedł do rozważań czy Klub pozostaje w bezczynności. Wskazał, że w odpowiedzi na wniosek z 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez nadesłanie żądanych dokumentów w formie elektronicznej, w piśmie z 12 kwietnia 2019 r. Klub poinformował wnioskodawcę, że nie posiada obsługi biurowej i nie jest w stanie udostępnić żądanej informacji w proponowanym przez wnioskodawcę trybie. Zaproponował natomiast osobisty wgląd do dokumentów w kancelarii księgowej obsługującej Klub, po uprzednim kontakcie telefonicznym z zarządem Klubu. Biorąc pod uwagę art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p., Sąd ten stwierdził, że Klub miał obowiązek udostępnić informację publiczną, o którą zwrócił się skarżący, ale tylko w ramach posiadanych możliwości, w tym technicznych i osobowych.

W terminie określonym w ustawie (14 dni) Klub poinformował skarżącego, że nie ma technicznych możliwości udostępnienia informacji w trybie zaproponowanym we wniosku (w formie elektronicznej) i zaproponował osobisty wgląd do dokumentacji.

W ocenie tego Sądu umożliwienie skarżącemu osobistego wglądu do dokumentacji objętej jego wnioskiem wyczerpało obowiązki podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji. Okoliczność, że skarżący z możliwości tej nie skorzystał, nie uzasadnia uznania, że Klub pozostaje w bezczynności. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej poinformował bowiem wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, określając jednocześnie sposób i formę, w jakiej informacja może być udostępniona niezwłocznie. Skarżący nie skorzystał z zaproponowanej mu formy uzyskania informacji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji działanie Klubu Sportowego [...] w reakcji na żądanie udostępnienia informacji publicznej zmaterializowane w jego piśmie z 12 kwietnia 2019 r. stanowi prawidłową realizację jego obowiązku jako podmiotu zobowiązanego. Nie można tym samym pod adresem Klubu skutecznie wyartykułować zarzutu bezczynności, bowiem przyjęty przez niego tryb procedowania w odniesieniu do złożonego wniosku ocenić należy jako prawidłowy.

Na marginesie Sąd ten zwrócił uwagę, że 9 maja 2019 r. skarżący otrzymał od Klubu kopie posiadanych sprawozdań dotyczących rozliczenia środków publicznych za 2018 r., mimo nieuiszczenia kosztów, o jakich mowa w art. 15 ustawy.

Mając powyższe na względzie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz rozpoznania skargi przez stwierdzenie, że Klub dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności oraz zobowiązania Klubu do rozpoznania wniosku skarżącego z 29 marca 2019 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku. Zgłosił też wniosek ewentualny o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. naruszenie prawa materialnego, a to:
2. 1) art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w przypadku braku możliwości udostępnienia informacji w sposób lub w formie określonych we wniosku niezłożenie przez wnioskodawcę wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu (czyli bezskuteczny upływ 14 dniowego terminu od dnia powiadomienia) pozwala na przyjęcie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo zrealizowany przez podmiot zobowiązany, podczas gdy okoliczność ta stanowi przesłankę umorzenia postępowania, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, a więc wniosek nie został rozpoznany; a nadto - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wnioskodawca odmówił skorzystania z możliwości osobistego wglądu do dokumentacji, podczas gdy nie wynika to z materiału dowodowego, a ponadto w trakcie 14 dniowego terminu, o którym mowa w przywołanym przepisie, podmiot zobowiązany uzależnił dostęp do informacji publicznej od uiszczenia opłaty;
3. 2) art. 15 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wskazany w piśmie podmiotu zobowiązanego z 26 kwietnia 2019 r. szacunkowy koszt udostępnienia informacji publicznej w wysokości około 1 200 zł stanowi dodatkowy koszt związany ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia w rozumieniu przywołanego przepisu, podczas gdy wartość ta jest nieskonkretyzowana i nieadekwatna do żądań wniosku;
4. 3) art. 15 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty określonej w powiadomieniu, a także - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pismo podmiotu zobowiązanego z 26 kwietnia 2019 r. stanowi powiadomienie o wysokości opłaty w rozumieniu przywołanego przepisu, podczas gdy opłata nie została w piśmie skonkretyzowana ("szacunkowy koszt udostępnienia informacji publicznej około 1 200 zł") oraz nie określono formy zapłaty ("zgodnie z wystawioną fakturą");
5. 4) art. 13 ust. 1 oraz 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że wiadomością e-mail z 12 kwietnia 2019 r. Klub Sportowy [...] w Szczecinie wypełnił swój obowiązek udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, podczas gdy treść przedmiotowej wiadomości e-mail w oczywisty sposób nie stanowi realizacji wniosku, jak również nie stanowi realnej propozycji wskazującej, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, co w konsekwencji należy zakwalifikować jako bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego wniosek skierowano, co skutkowało naruszeniem art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo braku ku temu uzasadnionych podstaw;
6. II. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na niepełnym uzasadnieniu wydanego wyroku w zakresie zwięzłego przedstawienia stanu sprawy oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zarzutu niezałatwienia wniosku P. M. z 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w tym jednoznacznej oceny wiadomości e-mail podmiotu zobowiązanego z 12 kwietnia 2019 r., jak również zarzutu dotyczącego ustalenia odpłatności za udostępnienie tejże informacji pismem Klubu Sportowego [...] z 26 kwietnia 2019 r, a w konsekwencji błędnego przyjęcia, że podmiot zobowiązany nie pozostaje w bezczynności w przedmiocie realizacji ww. wniosku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W szczególności wskazał, że deklarowany przez Klub brak możliwości technicznych nie przeszkadza mu w bieżącym funkcjonowaniu i działalności biurowej. Jego zdaniem twierdzeń o ww. brakach w żaden sposób nie zweryfikowano. Nadto, w ocenie skarżącego, a wbrew stanowisku Sądu, nie miał on możliwości uzyskania wglądu do dokumentacji bez ponoszenia kosztów, a więc nie można twierdzić, że sam nie skorzystał z danej mu możliwości pozyskania wnioskowanych informacji. Nie ma też żadnego dowodu na okoliczność, że propozycja udostępnienia dokumentów spotkała się z jego odmową. W kwestii kosztów uzyskania dostępu do informacji skarżący wskazał, że wskazane przez Klub wartości pozostawały nieskonkretyzowane oraz nieadekwatne do rzeczywistych kosztów realizacji obowiązku ustawowego. Nie znajdują one żadnej podstawy prawnej ani też faktycznej wynikającej z konkretnych, realnych i indywidualnie określonych kosztów.

Skarżący podniósł także, że błędna jest wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 u.d.i.p. zakładająca, że dopuszczalne jest uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego uiszczenia opłaty określonej w powiadomieniu. Zdaniem skarżącego ogólnikowe odniesienie się do podnoszonych w skardze kwestii i zarzutów dowodzi, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji kontrola działań podmiotu zobowiązanego nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Klub Sportowy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W szczególności podniósł, że Klub nie posiada swojego sprzętu biurowego, a zarząd pracuje na prywatnym sprzęcie. Propozycja osobistego wglądu do dokumentów, po uprzednim kontakcie w celu umówienia spotkania, nie była niedopuszczalnie uwarunkowana. Inną kwestią jest przygotowanie na zlecenie kopii dokumentów w celu ich przekazania, a inną osobisty wgląd do dokumentacji. Nie oznaczało to, że wnioskodawca zostanie automatycznie obciążony opłatą za wykonanie kopii, gdyż sam byłby w stanie stwierdzić po zapoznaniu się z dokumentacją czy chce zlecić skopiowanie tych dokumentów.

W dniu 7 lutego 2020 r. skarżący kasacyjnie złożył pismo z tego samego dnia, w którym powołując się na art. 179a p.p.s.a., domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku wobec nieważności postępowania. Podniósł, że w niniejszej sprawie Klub Sportowy [...] nie jest prawidłowo reprezentowany, co potwierdzają dokumenty złożone do rejestru klubów sportowych prowadzonego przez Powiat - Miasto Szczecin. Z uzyskanej z rejestru pełnej dokumentacji źródłowej wynika brak wyboru do władz Klubu zarówno prezesa K. K., jak i M. B., która złożyła rezygnację z funkcji Prezesa Klubu z dniem 31 marca 2018 r., a także z dniem 26 stycznia 2018 r. z członkostwa w Klubie. Ponadto należy jego zdaniem poddać w wątpliwość upoważnienie całego Zarządu do reprezentacji Klubu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej - Klub Sportowy [...] był prawidłowo reprezentowany zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu drugoinstancyjnym.

Nie budzi wątpliwości, że ww. Klub Sportowy działający w formie stowarzyszenia kultury fizycznej nieprowadzącego działalności gospodarczej, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1263 ze zm.) jest osobą prawną. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu sądowym przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Natomiast z treści art. 29 p.p.s.a. wynika, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

Stosownie do § 23 pkt 1 Statutu tego Klubu, zarząd Klubu reprezentuje go na zewnątrz. Natomiast zgodnie z § 30 tego Statutu dla ważności oświadczeń dotyczących praw i obowiązków majątkowych Klubu wymagane jest współdziałanie dwóch osób: prezesa lub wiceprezesa oraz sekretarza lub głównego księgowego, względnie osób przez nich upoważnionych spośród członków Zarządu.

Klub pismem z 21 czerwca 2019 r. odpowiedział na skargę P. M. i przesłał do Sądu pierwszej instancji akta postępowania. Pismo to podpisał ustanowiony w sprawie pełnomocnik Klubu w osobie radcy prawnego M. A. Udzielone temu radcy w dniu 21 czerwca 2019 r. pełnomocnictwo do reprezentacji Klubu podpisali wiceprezes Klubu – P. S. oraz M. B. Do odpowiedzi Klubu Sportowego na skargę kasacyjną skarżącego zostało dołączone pełnomocnictwo dla ww. radcy prawnego z dnia 29 stycznia 2020 r., które zostało podpisane przez wiceprezesa Klubu – P. S. oraz sekretarza Klubu – M. B. Tenże radca prawny sporządził w imieniu Klubu odpowiedź na skargę kasacyjną sakrżącego.

W wykonaniu zarządzenia sędziego z 29 stycznia 2021 r. wzywającego pełnomocnika Klubu do przedstawienia wyciągu z ewidencji klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia (...) lub innego dokumentu wskazującego osoby uprawnione do reprezentacji Klubu Sportowego [...] w S. na dzień 21 czerwca 2019 r. (data sporządzenia odpowiedzi na skargę wraz z udzielonym pełnomocnictwem) oraz na dzień 30 stycznia 2020 r. (data sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną wraz z udzielonym pełnomocnictwem) w zakreślonym terminie, pod rygorem uznania twierdzeń skarżącego kasacyjnie zawartych w piśmie z 7 lutego 2020 r. dotyczących nieprawidłowej reprezentacji tego Klubu w dotychczasowym postępowaniu za prawdziwe, pełnomocnika Klubu przedłożył wyciąg z prowadzonej przez Prezydenta Miasta S. ewidencji klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej według stanu na dzień 21 czerwca 2019 r. Z wyciągu tego wynika, że podpisany pod pełnomocnictwem udzielonym radcy prawnemu w dniu 21 czerwca 2019 r. do reprezentacji Klubu w niniejszym postępowaniu P. S. pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Klubu, a podpisana pod ww. pełnomocnictwem M. B. pełniła funkcję sekretarza Zarządu Klubu. Pełnomocnictwo zostało zatem udzielone prawidłowo, co oznacza, że Klub był prawidłowo reprezentowany.

Z przedłożonego przez pełnomocnika Klubu wyciągu z ww. ewidencji według stanu na dzień 30 stycznia 2020 r. wynika, że podpisany pod pełnomocnictwem udzielonym radcy prawnemu do reprezentacji Klubu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym P. S. pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Klubu, a podpisana pod ww. pełnomocnictwem M. B. pełniła funkcję sekretarza Zarządu Klubu. Pełnomocnictwo zostało zatem udzielone prawidłowo, co oznacza, że Klub był prawidłowo reprezentowany.

Z powyższego wynika, że P. S., pełniący funkcję wiceprezesa Zarządu Klubu oraz M. B., jako sekretarz zarządu Klubu, byli uprawnieni do reprezentowania Klubu zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu ze skargi kasacyjnej.

W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Z zasady w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, albowiem tylko w takich okolicznościach gdy ustalenie stanu faktycznego jest bezsporne, można skutecznie podnosić zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Jednak w przedmiotowej sprawie należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem prawidłowe ustalenie treści norm materialnoprawnych jest niezbędne dla oceny naruszenia przepisów postępowania dotyczących zebrania materiału dowodowego, jego oceny i poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Za nietrafny uznać należy podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm.; "u.d.i.p.") przez ich niewłaściwe zastosowanie.

Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. określa termin udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z jego treścią, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.

2. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że: "Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku."

Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że skarżący kasacyjnie wystąpił do Klubu Sportowego [...] w S. z wnioskiem z dnia 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji, która – co jest okolicznością niesporną w sprawie – jest informacją publiczną albowiem dotyczyła rozliczenia dotacji uzyskanych przez Klub w 2018 r., a więc była związana z dysponowaniem majątkiem publicznym. Wnioskodawca domagał się udzielenia informacji dotyczącej rozliczenia dotacji uzyskanych przez Klub w 2018 r. poprzez nadesłanie w formie elektronicznej rozliczenia dotacji z kopiami umów, rachunków, faktur, rozliczeń zaliczek oraz innych dokumentów wytworzonych w związku z dotacją.

W odpowiedzi na ww. wniosek Klub w piśmie z 12 kwietnia 2019 r., a więc w terminie, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poinformował wnioskodawcę, że nie posiada obsługi biurowej i nie jest w stanie udostępnić żądanej informacji w proponowanym przez wnioskodawcę trybie, i zaproponował osobisty wgląd do dokumentów w kancelarii księgowej obsługującej Klub, po uprzednim kontakcie telefonicznym z zarządem Klubu. Powyższe ustalenie Sądu pierwszej instancji znajduje potwierdzenie w dołączonej do skargi korespondencji prowadzonej przez skarżącego kasacyjnie z Klubem Sportowym w formie elektronicznej. Ustalenie to jest zatem prawidłowe. Z treści ww. korespondencji nie wynika, by na tym etapie postępowania Klub uzależniał udostępnienie żądanej informacji od uiszczenia przez skarżącego kasacyjnie jakiejkolwiek opłaty.

Zgodnie z art. 14 u.d.i.p. określającym formę udostępnienia informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. (ust. 2).

Prawidłowo, mając na względzie z jednej strony wyżej poczynione ustalenia faktyczne, z drugiej zaś treść art. 14 u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji przyjął, że brak jest podstaw do uznania, że Klub Sportowy [...] w S. pozostaje bezczynny wobec wniosku skarżącego kasacyjnie z 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem tego Sądu, że umożliwienie skarżącemu osobistego wglądu do dokumentacji objętej jego wnioskiem wyczerpało obowiązki podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji. Okoliczność, że skarżący z możliwości tej nie skorzystał, nie uzasadnia uznania, że Klub pozostaje w bezczynności, skoro poinformował wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, określając jednocześnie sposób i formę, w jakiej informacja może być udostępniona niezwłocznie.

Skarżący nie skorzystał z zaproponowanej mu formy uzyskania informacji. Trafnie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że działanie Klubu Sportowego [...] w odpowiedzi na żądanie udostępnienia informacji publicznej zmaterializowane w jego piśmie z 12 kwietnia 2019 r. stanowi prawidłową realizację jego obowiązku jako podmiotu zobowiązanego.

Brak jest też podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia art. 14 ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo rozpatrzony, skoro organ nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania. Okoliczność powyższa pozostaje w sprawie bez znaczenia, skoro przedmiotem skargi jest bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego kasacyjnie z 29 marca 2019 r., wobec którego – w świetle tego co powiedziano wyżej - organ nie pozostaje bezczynny.

Zauważyć należy, że mimo powyższych okoliczności, to jest poinformowania skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku i przyczynach tego braku, Klub wprawdzie nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania, ale udostępnił skarżącemu w dniu 9 maja 2019 r. kopie posiadanych przez ten Klub sprawozdań dotyczących rozliczenia środków publicznych za 2018 r.

Brak jest także podstaw do uznania za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zrzuty dotyczące naruszenia art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z owym przepisem prawa, jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. (ust. 1). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. (ust. 2).

Regulacja zawarta w ww. przepisie prawa w ogóle nie miała w sprawie zastosowania mimo, że na pewnym etapie postępowania organ w informacji z 26 kwietnia 2019 r. przekazanej drogą elektroniczną określił koszt przygotowania żądanych dokumentów na ok. 1200 zł. Informację tą wystosowano bowiem do skarżącego po dniu 12 kwietnia 2019 r., w którym poinformowano go o braku możliwości udostępnienia żądanej informacji ze względu na brak możliwości technicznych, która to czynność i upływ terminu, o jakim mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. stanowiła prawidłowe rozpoznanie wniosku skarżącego z 29 marca 2019 r. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie stosował w sprawie przepisu art. 15 u.d.i.p. Nie mógł go zatem naruszyć.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że co do zasady udzielenie informacji publicznej następuje nieodpłatnie. W wyroku z 7 listopada 2019 r. sygn. akt

I OSK 547/18 (lex nr 2866010) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: " W myśl art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Możliwość żądania opłaty za informację publiczną dotyczy tylko udzielenia takiej informacji na wniosek zainteresowanej osoby. Wysokość przedmiotowej opłaty odpowiadać ma kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku.

Należy ogólnie zauważyć, że przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób powinno łączyć się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się z pozbawieniem danych chronionych odrębną ustawą, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany." W świetle powyższego za nietrafny uznać należy zarzut skarżącego kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty określonej w powiadomieniu.

Przechodząc do oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegającego na niepełnym uzasadnieniu wydanego wyroku w zakresie zwięzłego przedstawienia stanu sprawy oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zarzutu niezałatwienia wniosku skarżącego kasacyjnie z 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w tym jednoznacznej oceny wiadomości e-mail podmiotu zobowiązanego z 12 kwietnia 2019 r., jak również zarzutu dotyczącego ustalenia odpłatności za udostępnienie tejże informacji pismem Klubu Sportowego [...] z 26 kwietnia 2019 r., uznać należy, że zarzut ten także jest niezasadny.

W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego, stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, lex nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, lex nr 513044). Ponadto naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w ww. przepisie prawa. Zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę wyroku, a także podał, z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, iż prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, bądź bezczynności organu w zakresie jego podjęcia. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1329/15, lex nr 2399286).

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób wystarczający, umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn oddalił skargę i nie podzielił stanowiska skarżącego kasacyjnie co do istnienia podstaw do przyjęcia w sprawie bezczynności orangu w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 29 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. To zaś, że Sąd ten oddalił skargę, nie świadczy o istnieniu podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia przez ten Sąd art. 151 p.p.s.a.

Skoro zatem skarga kasacyjna pozbawiona był uzasadnionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.