Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 4 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2154/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich uchylił postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z [...] lipca 2019 r. zobowiązujące Kancelarię Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do ograniczenia przetwarzania danych osobowych sędziów zawartych w wykazach sędziów popierających zgłoszenia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł organ a wyznaczony do składu orzekającego w celu jej rozpoznania sędzia NSA Rafała Stasikowski w dniu 25 października 2023 r. wystąpił z żądaniem jego wyłączenia od orzekania w sprawie. Wskazał, że był jedną z osób, która w 2018 r. udzieliła pisemnego poparcia kandydatom na członków Krajowej Rady Sądownictwa. Pomimo, że listy te zostały ostatecznie upublicznione, co oznacza, że nie dysponuje aktualnie interesem prawnym w sprawie, nie jest wskazane, aby orzekał w tej sprawie, ponieważ jego udział w orzekaniu mógłby zostać zinterpretowany jako pozbawiony przymiotu bezstronności. To z kolei w odbiorze opinii publicznej zaszkodziłoby wizerunkowi Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz podważyłoby zaufanie do sędziów i sądów w Rzeczypospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258).
Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Przepis art. 19 p.p.s.a. odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, a wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak żeby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18, wskazując, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22 i powołane tam orzecznictwo).
Mając na uwadze, że wystąpienie takich okoliczności dostrzegł sam sędzia NSA Rafał Stasikowski, należy uznać, że zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji prawnej wyłączenia sędziego na jego wniosek. Niewątpliwie może się to przyczynić do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości, co do jego bezstronności we wskazanej sprawie.
Z tych względów i na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia