Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 2 lipca 2020 r. III SA/Gd 833/19, po rozpoznaniu skargi I.K. na czynność Wójta Gminy [...] z [...] września 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola: (1) stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności; (2) zasądził koszty postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wójt Gminy [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.), polegającego na błędnej wykładni normy tego przepisu i uznanie, że Przedszkole w [...] nie jest przedszkolem najbliższym dla dziecka skarżącej w rozumieniu art. 32 ust. 6 w/w ustawy i w konsekwencji przyjęcie, że Przedszkolem tym jest Niepubliczne Przedszkole "[...]" w [...].
Ponadto, skarżący kasacyjnie organ powołując się na art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci umowy o pracę zawartej [...] sierpnia 2019 r. na okoliczność zatrudnienia w Przedszkolu Publicznym w [...] nauczyciela wspomagającego.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o "uchylenie wyroku WSA w całości" i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że zarówno przedszkole w [...], jak i Niepubliczne Przedszkole "[...]" w [...] mają taką samą ofertę edukacyjną (taki sam rodzaj i zakres prowadzonych zajęć). Co do istniejącego stanu zatrudnienia, kadra przedszkola zatrudniana jest w oparciu o potrzeby edukacyjne uczęszczających do niego dzieci. Ustalając, które z przedszkoli jest "przedszkolem najbliższym" w rozumieniu art. 31 [powinno być 32] ust. 6 pr.o. nie można pomijać specyfiki przedszkola publicznego, jak również charakteru stanowiska nauczyciela wspomagającego. Potrzeba zatrudnienia nauczyciela wspomagającego może wyniknąć już w trakcie roku szkolnego. W takich sytuacjach przedszkole zatrudnia nauczyciela wspomagającego z odpowiednimi kwalifikacjami. Skarżąca była informowana o wolnym miejscu dla jej dziecka w przedszkolu. Skoro więc skarżąca nie złożyła do przedszkola wniosku o przyjęcie do niego jej dziecka, przedszkole nie zatrudniło dodatkowego nauczyciela dla syna w.w. Jednocześnie przedszkole zatrudniało już nauczyciela wspomagającego dla innych dzieci.
Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd I instancji podkreślił, że mimo, że chodziło o wolne miejsce w przedszkolu dla dziecka 5 -letniego, przedszkole w [...] podało, że posiada miejsce w grupie 4 - latków oraz że z zaświadczenia lekarskiego wynika, że z uwagi na stan zdrowia dziecka zmiana obecnego przedszkola może spowodować pogorszenie funkcjonowania dziecka. Fakty te nie dyskwalifikują w ocenie organu jednak przedszkola publicznego jako przedszkola "najbliższego", gdyż w przedszkolach możliwe jest tworzenie tzw. grup mieszanych dzieci, składających się z dzieci w różnym wieku przedszkolnym. Żaden zaś zapis orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie wyklucza kształcenia w takiej grupie. Ponadto w/w orzeczenie nie zakazuje dokonywania zmian przedszkola z uwagi na stan dziecka.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną I.K., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, wniosła o jej oddalenie i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powiększonych o kwotę podatku VAT, oświadczając jednocześnie, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji.
Naruszenie prawa materialnego to pierwsza podstawa kasacyjna (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym przewiduje się dwie postaci naruszenia, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać powinien, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis.
Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. "Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można [natomiast] zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego nie może zatem polegać na wadliwym, kwestionowanym przez stronę ustaleniu faktu, czy jego oceny" (zob. wyrok NSA z 5 września 2019 r. II GSK 2232/17, LEX nr 2718873).
Tymczasem w niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autorka porównuje ofertę edukacyjną przedszkola w [...] i Niepublicznego Przedszkola "[...]" w [...], próbując udowodnić, że tożsamość ofert edukacyjnych obydwu przedszkoli świadczy o tym, że przedszkole w [...] jest przedszkolem najbliższym, w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, z uwagi na fizyczną odległość od miejsca zamieszkania dziecka i jego opiekuna. Tak też rozumiał powołany przepis Sąd I instancji uznając, że pojęcie "najbliższe" składa się nie tylko z elementów położenia geograficznego, czyli odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również z elementów umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Z argumentacji powołanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kasacyjnie organ w istocie nie kwestionuje wykładni art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, przyjętej przez Sąd I instancji, jak przedstawiono to w zarzucie (w szczególności nie przedstawia innego rozumienia tego przepisu), ale próbuje zwalczać ustalenia, co do tego, że zdaniem Sądu I instancji – najogólniej rzecz ujmując – wybrane przez skarżącą matkę niepełnosprawnego dziecka przedszkole ma ofertę edukacyjną dostosowaną bardziej do potrzeb dziecka. Jak natomiast wyjaśniono to wyżej, nie można skutecznie podważać prawidłowości ustaleń faktycznych oraz oceny tych ustaleń poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym zwłaszcza przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa. Ta bowiem odnosi się do rozumienia przepisu, a nie do jego zastosowania w okolicznościach faktycznych, które na dodatek skarżąca kasacyjnie podważa.
W takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, polegający na jego błędnej wykładni, nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. Błędna wykładnia tego przepisu nie może bowiem polegać na uznaniu, że Przedszkole w [...] nie jest przedszkolem najbliższym dla dziecka skarżącej i przyjęciu, że przedszkolem tym jest Niepubliczne Przedszkole "[...]" w [...]. Takie ustalenia nie odnoszą się bowiem do rozumienia treści przepisu, który stanowi, że "Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim (...) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
Z tego powodu, że co do zasady postawiony w takiej formie zarzut kasacyjny nie mógł odnieść oczekiwanego skutku, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy był również wnioskowany dowód z dokumentu.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Nie mógł natomiast orzekać o wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż jest to kompetencja WSA (zob. art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).