Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1009/20 oddalił skargę K.N. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia 25 marca 2020 r. nr 11 w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Komendant – [...] postanowieniem z dnia 27 listopada 2019 r. nr 27 wszczął postępowanie dyscyplinarne o sygn. akt RPD-20/19 przeciwko [...] K.N. Podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego były nieprawidłowości stwierdzone przez [...] D.M., dyrektora [...], podczas przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2019 r. kontroli zajęć dydaktycznych prowadzonych przez wyżej wymienionego – egzaminu z przedmiotu [...] oraz [...].
W dniu 20 grudnia 2019 r. rzecznik dyscyplinarny sporządził sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego, wnosząc o jego umorzenie z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia czynności dowodowych, gdyż obwiniony przestał być funkcjonariuszem Policji. W dniu 20 grudnia 2019 r. Komendant – [...] wydał orzeczenie nr 11 o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, które po rozpoznaniu odwołania, zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Komendanta Głównego Policji z dnia 25 marca 2020 r. nr 11. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że K.N. z dniem 29 listopada 2019 r. przestał być policjantem i w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.) nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienia dyscyplinarne, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania dyscyplinarnego, albowiem prowadzenie postępowania dyscyplinarnego stało się bezprzedmiotowe.
Powyższe orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia 25 marca 2020 r. stało się przedmiotem skargi K.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając przy jego wydaniu rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że materialnoprawną podstawę umorzenia postępowania dyscyplinarnego stanowi art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Stosownie zaś do treści art. 135 ust. 1 ustawy o Policji, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza: 1) jeżeli czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego;
- 2) po upływie terminów określonych w ust. 4 i 5;
- 3) w razie śmierci policjanta;
- 4) jeżeli w tej samej sprawie zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne lub toczy się postępowanie dyscyplinarne. Komendant – [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, w dniu 27 listopada 2019 r. wydał rozkaz personalny nr 732/2019 o zwolnieniu K.N. ze służby w Policji z dniem 29 listopada 2019 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."). Tym samym skarżący przestał podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej uregulowanej w ustawie o Policji, która to regulacja odnosi się wyłącznie do policjantów pozostających w ramach tego stosunku służbowego. Postępowania dyscyplinarne są prowadzone przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Na skutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje zatem władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Rozkaz personalny z dnia 27 listopada 2019 r. w chwili orzekania przez organy Policji w postępowaniu dyscyplinarnym nie uzyskał waloru decyzji ostatecznej, natomiast rozstrzygnięciu temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności z dniem 29 listopada 2019 r., ze względu na ważny interes strony. Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna, mimo że nie jest ostateczna. Rygor natychmiastowej wykonalności wygasa z dniem wydania decyzji organu odwoławczego zmieniającej lub uchylającej decyzję opatrzoną tym rygorem albo uchylającej rygor oraz z dniem wydania postanowienia organu wyższego stopnia o uchyleniu postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że skutek zwolnienia skarżącego ze służby w Policji nastąpił z dniem 29 listopada 2019 r., wskazanym w rozkazie zwolnieniowym, opatrzonym rygorem natychmiastowej wykonalności, jako data zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje zatem, że dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania – policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.N. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 1 w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 1 i art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, poprzez ich błędną wykładnię. Ponadto zarzucił naruszenia norm prawa procesowego, mające wpływ wynik sprawy, tj. art.134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art. 133 p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez jego uchylenie oraz uchylenie zaskarżonych w sprawie decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem autonomicznym i niezależnym od postępowania karnego czy postępowania w sprawie o wykroczenia. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest odpowiedzialnością wewnętrzną członka korporacji lub formacji zawodowej w ramach stosunku prawnego łączącego daną osobę z tą korporacją lub formacją. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest więc odpowiedzialnością, która dotyczy członka danej korporacji lub formacji zawodowej. Owa odpowiedzialność stanowi jeden z elementów składowych stosunku służbowego w Policji. Rozdział 10 ustawy o Policji, regulujący odpowiedzialność dyscyplinarną, odnosi tę odpowiedzialność do policjantów, którzy pozostają w służbie. Tytuł tego rozdziału brzmi: "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Określając podmiot podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej ustawa używa określenia "policjant".
Jednocześnie ustawa o Policji nie zwiera regulacji, która uzasadniałaby prowadzenie postępowania dyscyplinarnego względem funkcjonariusza Policji, którego stosunek zatrudnienia ustał. W systemie prawa publicznego można odnaleźć przykłady regulacji, które upoważniają organy dyscyplinarne do prowadzenia lub kontynuowania postępowania dyscyplinarnego pomimo ustania stosunku prawnego, który łączył członka lub funkcjonariusza z tą korporacją lub formacją zawodową. Na przykład przepis art. 275 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.) stanowi, że ustanie zatrudnienia w uczelni nie wyłącza odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie dyscyplinarne popełnione w trakcie tego zatrudnienia.
Skarżący kasacyjnie został zwolniony ze służby rozkazem personalnym z dnia 27 listopada 2019 r., któremu nadano rygor natychmiastowej wykonalności z dniem 29 listopada 2019 r. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oznacza, że stosunek zatrudnienia skarżącego kasacyjnie w Policji ustał. Konsekwencją ustania stosunku służbowego jest odpadnięcie podstaw do przypisania odpowiedzialności dyscyplinarnej, która dotyczy wyłącznie policjantów. Stosownie do art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. W kontrolowanej sprawie powodem, dla którego doszło do umorzenia postępowania, było zwolnienie skarżącego kasacyjnie ze służby.
Zatem zaszła "inna przyczyna", z powodu której postępowanie stało się bezprzedmiotowe, o której mowa w art. 135j ust. 4 ustawy o Policji. Przedstawiony sposób wykładni potwierdzają przepisy ustawy o Policji dotyczące postępowania dyscyplinarnego, stanowiące że postępowanie dyscyplinarne może toczyć się wyłącznie wobec osoby, która jest policjantem. Przykładowo ustawa ta w art. 132 ust. 1 stanowi, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
Z kolei w świetle art. 134i ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Zwolnienie policjanta ze służby ma zatem taki skutek, że wobec takiej osoby postępowanie dyscyplinarne nie może się toczyć i staje się ono bezprzedmiotowe.
Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania, oba zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne. Nie wykazano bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12.