Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P.K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie kary za usunięcie drzew.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] lipca 2019 r. Starosta Kępiński udzielił Gminie Kępno zezwolenia na usunięcie 68 drzew, w tym 30 drzew zlokalizowanych przy ul. [...] (działka nr [...]), 1 drzewa na działce nr [...]/2 (teren rekreacyjny [...] [...]) oraz 37 drzew (w tym 3 skupiska lilaków pospolitych po 10 drzew) przy ul. [...] (działki nr [...] i [...]). Jednocześnie tą samą decyzją Starosta Kępiński odmówił Gminie Kępno udzielenia zezwolenia na usunięcie 25 drzew (14 lip, 6 klonów oraz 5 drzew owocowych) położonych na działkach nr [...] i [...]/2. Szczegółowa lokalizacja przedmiotowych drzew została przedstawiona w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji.
Następnie Starosta Kępiński uzyskał informację o usunięciu dużej ilości drzew w [...] przy ul. [...]. W ramach wstępnych czynności wyjaśniających przeprowadzono bez udziału stron oględziny nieruchomości, podczas których stwierdzono, że ilość usuniętych drzew na działkach nr [...] i nr [...]/2 jest znacznie większa niż zezwolono decyzją z [...] lipca 2019 r. Ustalono również, że prace polegające na usunięciu przedmiotowych drzew na zlecenie Gminy Kępno wykonał skarżący.
Pismem z 12 grudnia 2019 r. organ wezwał skarżącego do przedłożenia umowy z Gminą Kępno. Z umowy z 6 grudnia 2019 r. wynika, że Gmina Kępno zleciła skarżącemu wycinkę 68 drzew rosnących w pasie drogowym dróg gminnych na terenie miasta [...], ulice: [...] i [...]. Zgodnie z umową, wycinkę drzew należało przeprowadzić zgodnie z decyzją Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r. oraz z dołączonym załącznikiem graficznym określającym szczegółową lokalizację drzew do usunięcia. Starosta Kępiński przeprowadził także dowód z przesłuchania świadków - kierownika robót polegających na usunięciu przedmiotowych drzew, będącego jednocześnie pełnomocnikiem skarżącego przy podpisywaniu umowy zlecenia, projektanta inwestycji drogowej oraz pracownika Urzędu Miasta i Gminy Kępno. Z zeznań świadków nie wynika, żeby Gmina Kępno wyraziła zgodę na usunięcie większej ilości drzew, niż wynika to z umowy zlecenia.
Decyzją z [...] lutego 2020 r. Starosta Kępiński wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 108.850,00 zł za usunięcie 18 drzew bez zgody posiadacza nieruchomości Gminy Kępno, z terenu działek nr [...] i [...]/2 w [...] przy ul. [...]. Starosta powołał się na art. 88 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm., dalej: u.o.p.). W ocenie organu, skarżący naruszył zakres udzielonego mu przez Gminę Kępno zlecenia i usunął 27 drzew bez zgody posiadacza nieruchomości. Wśród nich wycięto 18 drzew, na usunięcie których w pkt III decyzji z [...] lipca 2019 r. odmówiono udzielenia zezwolenia oraz 9 drzew owocowych, na wycięcie których zezwolenie nie było wymagane.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję Starosty Kępińskiego z [...] lutego 2020 r.
Skarżący wniósł skargę na decyzję z [...] kwietnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zarzuty skargi sprowadzały się do tego, że pracownik skarżącego w momencie wycinki drzew działał za zgodą posiadacza nieruchomości – pracownika Gminy Kępno. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego wyrażonego w tym zakresie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie "art. 88 punkt 1 ust 2" oraz art. 88 ust 2 u.o.p. Polegało to na błędnym przyjęciu, że przepis ten daje podstawę do nałożenia na skarżącego "kary finansowej" za wycięcie drzew w sytuacji, gdy przepis ten uzależnia nałożenie kary na inny podmiot jedynie w sytuacji, kiedy podmiot ten działa bez zgody posiadacza nieruchomości. W tej sprawie skarżący posiadał zgodę posiadacza nieruchomości na wycięcie drzew, a sama wycinka odbywała się za zgodą i wiedzą posiadacza nieruchomości oraz w oparciu o umowę zawartą między stronami oraz ustne wskazówki posiadacza. W ocenie skarżącego, oznacza to, że jego działanie nie było działaniem bezprawnym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] lutego 2020 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane. Przede wszystkim przepis art. 88 u.o.p. dzieli się na ustępy, a te dzielą się na punkty, co oznacza, że w art. 88 u.o.p. nie ma takiej jednostki redakcyjnej jak "punkt 1 ust 2". Ponadto nie jest możliwe, żeby jednocześnie doszło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania danego przepisu prawa materialnego. Dodatkowo, zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do stwierdzenia, że przepis ten uzależnia nałożenie kary na inny podmiot jedynie w sytuacji, kiedy podmiot ten działa bez zgody posiadacza nieruchomości. Nie było natomiast kwestionowane przez Sąd I instancji, jak i przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, że warunkiem sine qua non nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej był brak zgody adresata decyzji Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r. Oznacza to, że skarżący w ramach podniesionych zarzutów nie kwestionuje w istocie wykładni art. 88 ust. 2 u.o.p., ale ocenę zgromadzonego przez organy i przyjętego przez Sąd I instancji materiału dowodowego tej sprawy. W konsekwencji prawidłowo sformułowane zarzuty w tej sprawie powinni dotyczyć naruszenia przepisów prawa procesowego stanowiących podstawę oceny materiału dowodowego.
Niezależnie od powyższych uchybień, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący nie dysponował zgodą posiadacza nieruchomości na wycięcie drzew, a sama wycinka nie odbywała się za zgodą i wiedzą posiadacza nieruchomości. Wynika to z tego, że zgodnie z umową zlecenia z 6 grudnia 2019 r. zawartą między skarżącym a Gminą Kępno, jej przedmiotem była wycinka 68 drzew, rosnących w pasie drogowym dróg gminnych na terenie miasta [...], ul. [...], [...]. Drzewa przeznaczone do wycinki (gatunek i lokalizację) oznaczono na załączniku graficznym (mapie), co wynika z pkt 1 umowy zlecenia.
Ponadto wycinkę drzew należało prowadzić zgodnie z decyzją Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r., a decyzja i załącznik graficzny do decyzji określający lokalizacje drzew do usunięcia stanowiły złącznik do umowy zlecenia. Z umowy wynika także, że oprócz drzew wskazanych w decyzji z [...] lipca 2019 r. nie wolno usuwać żadnych innych drzew i krzewów (pkt 4 umowy). Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że zakres prac wskazany w umowie był jednoznaczny, a załącznik do umowy (mapa) jest czytelny. Załączona do umowy decyzja opisuje drzewa przeznaczone do wycinki w formie tabeli, która również nie budzi wątpliwości.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że pracownik skarżącego działał za zgodą posiadacza nieruchomości. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że obecny podczas prac projektant inwestycji drogowej był przedstawicielem gminy. Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba ta była umocowana do wydawania dyspozycji w imieniu Gminy Kępno. Zasadnicze znaczenie miał natomiast w tej sprawie jednoznacznie sprecyzowany zakres umowy zlecenia. Nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego okoliczność, że skarżący nie zapoznał się dokładnie z zakresem prac przewidzianych w umowie, a następnie został ewentualnie nieprawidłowo poinformowany przez osobę projektującą inwestycję. W szczególności poleganie przez pracowników skarżącego na niejasnych wskazówkach tej osoby, która co należy jeszcze raz podkreślić nie była upoważniona do działania w imieniu Gminy Kępno, nie oznacza, że skarżący działał za zgodą posiadacza nieruchomości. Oznacza to, że zarzut niewłaściwego zastosowania art. 88 ust. 2 u.o.p. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z tych względów i na podstawie 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.