Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 221/20, oddalił skargę Prezydenta Miasta [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 28 listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 7 ust. 1, art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie w sprawie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych przez Prezydenta Miasta [...], dotyczących udostępnienia danych osobowych pokrzywdzonego dziecka, zawartych w odpisie wyroku, poprzez przesłanie treści tego dokumentu do kilkuset szkół.
W uzasadnieniu Prezes Urzędu podkreślił, że przedmiotem tego postępowania było udostępnienie przez Prezydenta Miasta [...] danych osobowych pokrzywdzonego dziecka zawartych w odpisie wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Karny z dnia [...] maja 2017 r., sygn. [...] na rzecz [...] szkół i placówek samorządowych.
Jak ustalono w przedmiotowej sprawie, Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] Karny Sekcja Wykonania Orzeczeń, pismem z dnia 30 stycznia 2018 r. przesłał Prezydentowi Miasta [...] odpis ww. prawomocnego wyroku z dnia [...] maja 2017 r., wskazując na orzeczenie wobec skazanego środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów i prowadzenia wszelkich działalności, związanych z wychowaniem, edukacją i opieką nad małoletnim na okres pięciu lat wskazanego w punkcie V ww. wyroku. Przy tym podkreślono, że kierując do Prezydenta Miasta [...] orzeczenie do wykonania, Sąd nie wskazał na drugi z orzeczonych środków karnych w postaci zakazu wszelkiego kontaktowania się z pokrzywdzonym i zakazu zbliżania się na odległość mniejszą niż 100 metrów na okres 5 lat.
Prezes Urzędu zwrócił uwagę, że kwestionowane udostępnienie nastąpiło w dniu 15 lutego 2018 r., a zatem w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 z późn. zm.). Z przepisów ww. ustawy wynikało, że przetwarzanie danych osobowych było dopuszczalne przy zaistnieniu co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 23 ust. 1 ustawy, które co do zasady były równoprawne, tj. m.in. gdy było to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2).
Organ stwierdził, że udostępnienie w dniu 15 lutego 2018 r. danych osobowych pokrzywdzonego dziecka, zawartych w treści ww. wyroku, na rzecz [...] szkół i placówek samorządowych przez Prezydenta Miasta [...] nie znajdowało uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Tym samym doszło do naruszenia prawa do ochrony danych osobowych pokrzywdzonego dziecka wymienionych w treści ww. wyroku.
Zdaniem organu, w przedmiotowym postępowaniu wszczętym i prowadzonym w trybie rozporządzenia o RODO, nie było możliwe zastosowanie środków naprawczych, o których mowa w art. 52 ust. 2 rozporządzenia, do zdarzeń przeszłych i zakończonych przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia. Organ przyjął, że kwestionowane udostępnienie danych osobowych było zdarzeniem jednorazowym, zakończonym, nie ma charakteru ciągłego, a zatem z uwagi na zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości należało umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku przyznał rację organowi administracyjnemu, że doszło do naruszenia prawa do ochrony danych osobowych pokrzywdzonego dziecka wymienionych w treści ww. wyroku.
Niezależnie jednak od tego, Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu wszczętym i prowadzonym na podstawie rozporządzenia 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., zastosowanie środków naprawczych, o których mowa w art. 58 ust. 2 ww. rozporządzenia nie odnosi się do zdarzeń przeszłych i zakończonych przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia. Zdaniem WSA, organ nadzoru nie miał podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, z uwagi na brak możliwości wydania decyzji administracyjnej przywracającej stan zgodny z prawem na podstawie art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, a dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Prezydent Miasta [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), polegające na:
- 1) naruszeniu przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27.08.1997 r o ochronie danych osobowych, poprzez przyjęcie, że przekazanie przez Prezydenta Miasta [...] danych osobowych dziecka otrzymanych z sądu do podległych mu jednostek samorządowych (szkół i placówek) nie miało umocowania w przepisach prawa, jako niezbędne do zrealizowania przez Prezydenta obowiązku wynikającego z art. 180, a w szczególności art. 181 k.k.w.,
- 2) błędną interpretację przepisów art. 180 oraz 181 k.k.w., poprzez przyjęcie, iż skoro sąd nie zanimizował danych ofiary pedofila w swoim orzeczeniu, to Prezydent Miasta [...] miał obowiązek to zrobić przed przekazaniem tych danych podległym jednostkom oraz nieuznanie, że aby zrealizować obowiązek art. 181 k.k.w. (zakaz zbliżania się skazanego do ofiary) Prezydent Miasta [...]musiał przesłać do samorządowych jednostek organizacyjnych dane osobowe ucznia (ofiary).
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez Naczelny sąd Administracyjny w Warszawie; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zrzekając się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie oraz strona przeciwna wyraziły zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.), nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie rozważań podnieść należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 listopada 2019 r. nr [...] o umorzeniu postępowania dotyczącego nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych przez Prezydenta Miasta [...]. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił art.105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1, art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Zastosowanie tych przepisów, a w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. w żaden sposób nie zostało zakwestionowane w zarzutach skargi kasacyjnej.
Tym samym należy przyjąć, że strona skarżąca kasacyjnie zgadza się z zapadłym w tym zakresie rozstrzygnięciem. Skoro zatem nie została podważona istota zapadłego rozstrzygnięcia - umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość - to brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania innych elementów zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji zaskarżonego orzeczenia.
Podkreślić także należy, że skoro art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz art. 180 i art. 181 k.k.w. nie stanowiły podstawy prawnej wydania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 listopada 2019 r. nr [...], to ani organ w tej decyzji, ani sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie powinni czynić żadnych ustaleń i rozważań w tym zakresie.
Wreszcie w odniesieniu do powyższych zarzutów należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.
Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12).
Jak wynika z treści podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów skierowane są one na niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, a nie na ich błędną wykładnię (jak to wskazano w drugim z zarzutów).
W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11).
Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.