Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 920/20 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na niewykonanie przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w G. wyroku WSA w Krakowie z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Kr 99/18.
Rzeczonym wyrokiem z 27 lipca 2018 r., utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 165/19, Sąd I instancji m.in. zobowiązał Stowarzyszenie [...] w G. do dokonania czynności lub wydania aktu w przedmiocie wniosku z [...] 2018 r.
Pismem z [...] 2020 r. Stowarzyszenie [...] złożyło skargę na niewykonanie przez Stowarzyszenie [...] w G. wyroku NSA utrzymującego w mocy wyrok WSA w Krakowie z 27 lipca 2018 r. wywodząc, że pismem z [...] r. wezwało organ do wykonania wyroku NSA, co nie przyniosło rezultatu. Następnie organ przesłał decyzję z [...] 2020 r. bezpośrednio skarżącemu, z pominięciem pełnomocnika.
Sąd I instancji wyjaśnił, że uwzględniając treść uzasadnienia skargi i okoliczności faktyczne sprawy, została ona rozpoznana jako skarga na niewykonanie wyroku WSA, ponieważ wyrokiem, który w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. uwzględniał skargę na bezczynność był wyrok WSA w Krakowie z 27 lipca 2018 r. Zarówno decyzja z dnia [...] 2020 r. jak i z [...] 2020 r. zawierały realizację wytycznych Sądu, realizując obowiązek jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu.
Odnosząc się do zarzutu doręczenia decyzji bezpośrednio stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi, WSA w Krakowie podał, że decyzja została przesłana na adres zgodnie z wnioskiem z [...] 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w którym wskazano adres elektroniczny lub korespondencyjny adres do doręczeń.
Stowarzyszenie [...] wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 36 pkt 1 p.p.s.a. i art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 k.p.a. i art. 33 § 1, 2 i 3 k.p.a. przez niezasadne przyjęcie, że organ administracji może pominąć w toku rozpoznawania sprawy pełnomocnictwo strony złożone wcześniej przed sądem administracyjnym, które obejmuje reprezentację zarówno przed sądami administracyjnymi jak i przed organami administracji;
2/ art. 40 § 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a. – przez niezasadne przyjęcie, że doręczenie decyzji stronie, a nie jej pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, pozwala na przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do orzeczenia o niewykonaniu wyroku.
W oparciu o powyższe skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty przez stwierdzenie, że ten nie wykonał wyroku WSA w Krakowie, wymierzenie organowi grzywny wedle uznania Sądu i orzeczenie o kosztach postępowania. Nadto skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz zrzekło się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Ponadto zakres badania sprawy wyznacza przepis art. 189 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.
Podkreślając, że przywołany przepis prawa ma charakter imperatywny oraz w pełni samodzielny, a w jego świetle Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu ma obowiązek badania dopuszczalności skargi na każdym etapie rozpoznawanej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej, jej wniosków oraz branych z urzędu pod uwagę podstaw nieważności postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09), trzeba stwierdzić, że również w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego była ocena, czy skarga nie ulegała odrzuceniu przez Sąd I instancji.
Rezultat tej oceny prowadzi do wniosku, że w sprawie zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 189 p.p.s.a.
Zgodnie z dyspozycją art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W świetle powyższego przepisu warunkiem sine qua non skutecznego wniesienia skargi do sądu na niewykonanie przez organ wyroku jest między innymi uprzednie wezwanie organu do wykonania tego wyroku. W doktrynie dominuje pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, że takie wezwanie musi być skierowane do organu w odpowiednim przedziale czasowym, tj. po zwrocie akt organowi wraz z prawomocnym wyrokiem, ale przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego nie jest zatem spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ przed doręczeniem mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ, co wynika wprost z treści art. 286 p.p.s.a., zgodnie z którym po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (§ 1), zaś termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2).
Organ musi bowiem dysponować aktami sprawy w sposób możliwy do podjęcia rozstrzygnięcia, a zatem aktami kompletnymi. Powyższe znajduje uzasadnienie również w okoliczności, że ocena prawna, którą organ obowiązany jest uwzględnić wynika z uzasadnienia orzeczenia i samo ogłoszenie wyroku nie pozwala jeszcze organowi na zastosowanie się do niej.
Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie, Stowarzyszenie [...] w G. otrzymało orzeczenie sądowe wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności i aktami sprawy w dniu [...] 2020 r. W tej sytuacji wezwanie Stowarzyszenia [...] z dnia [...] 2020 r. do wykonania wyroku uznać należało za przedwczesne.
Tym samym nie została spełniona przesłanka warunkująca wniesienie skargi na niewykonanie wyroku, która w takim przypadku na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała, już na etapie badania przez Sąd I instancji, odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Skoro Sąd I instancji nie orzekł o powyższym, to mając na uwadze treść przywołanego art. 189 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę jako niedopuszczalną.
O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie 232 § 1 p.p.s.a.