Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 16 maja 2018 r. III SA/Kr 34/18, oddalił skargę Z. H. na decyzję Dowódcy Komponentu Wojsk Specjalnych w [...] z [...] października 2017 r. nr [...], w przedmiocie wypłaty odprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. H. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego:
- 1. art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie polegające na tym, że Sąd Administracyjny przyjął błędnie, że wysokość kwotowa przyznanej odprawy 600% pomniejszonej o wypłaconą wcześniej odprawę 200% winna zostać naliczona według stawek na dzień 30 września 2013 r., tj. ostatni dzień pełnienia przeze mnie zawodowej służby wojskowej, zamiast na dzień 10 marca 2016 r., tj. od dnia uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK/1907/14, bowiem od tego dnia nabyłem dopiero prawo do świadczenia pieniężnego, tj. odprawy w wysokości 600%, gdyż na mocy tegoż wyroku zmieniła się podstawa prawna mojego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej dająca mi to uprawnienie ww. wysokości;
- 2. art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w przedmiotowej sprawie w sytuacji prawnej i faktycznej, w której winien on być zastosowany;
- 3. art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd Administracyjny przyjął bezkrytycznie stosując błędnie tylko wykładnię literalną art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że odprawa z ww. przepisów winna być mi wypłacona według stawki na ostatni dzień pełnienia przeze mnie zawodowej służby wojskowej;
- 4. art. 81 ust. 3 w zw. z art. 73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w przedmiotowej sprawie;
- 5. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez jego [ich] niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Komponentu Wojsk Specjalnych w [...] wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Ostatecznie obydwie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Dla lepszego zrozumienia zapadłego rozstrzygnięcia przypomnieć jedynie należy istotę sprawy. Otóż, kapitan Z. H. (żołnierz zawodowy) został zwolniony ze służby wojskowej. W wyniku zwolnienia otrzymał m. in. odprawę pieniężną w wysokości 200 % uposażenia (art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.; dalej: uswzz). Na skutek skargi decyzja o zwolnieniu ze służby została uchylona (wyrok prawomocny NSA z 10 marca 2016 r. I OSK 1907/14). Uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby, zgodnie z art. 116 ust. 2 uswzz oznacza, że stosunek służbowy został wypowiedziany, bez zmiany daty zwolnienia ze służby (nastąpiło to z dniem 30 września 2013 r.). W przypadku wypowiedzenia odprawa pieniężna wynosi 600 % uposażenia (art. 94 ust. 4 pkt 1 uswzz). Z. H. wystąpił więc o wyrównanie mu odprawy. Na podstawie zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji z [...] października 2017 r. otrzymał wyrównanie w ten sposób, że od 600 % należnej odprawy liczonej na dzień 30 września 2013 r., odjęto mu 200 % odprawy wypłaconej wcześniej.
Żołnierz zaskarżył tę decyzję bo uważa, że odprawa powinna zostać ustalona na dzień, kiedy wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu stał się prawomocny (czyli według stawek z 2016 r.), bo dopiero wówczas uzyskał uprawnienie do wyższej (bo 600 %) odprawy.
Przedstawione wyżej zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Z art. 94 ust. 1 i 4 uswzz wynika, że prawo do odprawy jest powiązane ze zwolnieniem ze służby, tyle, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ przysługuje odprawa w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym - w przypadku pełnienia służby stałej (art. 94 ust. 4 pkt 1 uswzz). Jest ona zatem wyższa od tej, która jest ustalana na podstawie ust. 1 art. 94 uswzz, ale w dalszym ciągu jest to prawo wynikające ze zwolnienia ze służby. Skoro z mocy art. 116 ust. 2 uswzz w przypadkach, o których mowa w ust. 1 (czyli między innymi w przypadku uchylenia orzeczenia o zwolnieniu ze służby), data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, a jedynie uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, to nie ma żadnych podstaw, aby twierdzić, że uprawnienie do odprawy powinno być ustalane na dzień, kiedy prawomocne stało się orzeczenie, w wyniku którego doszło do zmiany sposobu rozwiązania stosunku służbowego. Data zwolnienia (a z tym zdarzeniem związana jest wysokość uposażenia stanowiąca podstawę ustalenia odprawy – art. 94 ust. 1 uswzz) pozostała bowiem ta sama.
Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że odprawa z tytułu zwolnienia ma charakter jednorazowy, na co już wielokrotnie zwracano uwagę w judykaturze (zob. przywołane przez Sąd I instancji orzecznictwo). Na gruncie art. 116 ust. 1 uswzz – z którego wynika, że w razie uchylenia orzeczenia o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu – oznacza to tylko tyle, że raz jeszcze trzeba ustalić wysokość odprawy, biorąc pod uwagę ostateczny sposób rozwiązania stosunku służbowego, ale "data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie" (art. 116 ust. 2 uswzz).
Skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnych racjonalnych argumentów, z których wynikałoby, że w takim wypadku należy odstąpić od wykładni gramatycznej przepisów powołanych wyżej, na rzecz wykładni systemowej. Taki argument nie wynika w szczególności z art. 81 ust. 3 w zw. z art. 73 uswzz. Z pierwszego z tych przepisów wynika, że "Inne należności, o których mowa w art. 73 [czyli m. in. należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej – art. 73 ust. 1 pkt 9], wypłaca się w terminie czternastu dni od dnia, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności albo właściwy organ podjął decyzję o przyznaniu żołnierzowi tych należności, w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji (...)". Słusznie podnosi się w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że norma wynikająca z powyższych przepisów odnosi się jedynie do terminu wypłacania już przyznanych świadczeń, nie stanowi zaś podstawy do ustalenia daty, w której powinna zostać określona wysokość przyznanych świadczeń.
Ostatni z zarzutów (naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), po pierwsze nie odnosi się do prawa materialnego, a tylko do pierwszej podstawy kasacyjnej odwołuje się skarżący kasacyjnie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a ponadto nie został w żaden sposób uzasadniony, co uniemożliwia odniesienie się do niego.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Nie wystąpiły przy tym podstawy do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną złożona została po terminie z art. 179 p.p.s.a. Przywoływana na okoliczność zachowania terminu norma z art. 83 § 4 p.p.s.a. odnosi się do żołnierza, który jest stroną postępowania, a nie do żołnierza, który działa w imieniu organu.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.