Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 812/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T.J.Ż. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 3 listopada 2020 r., nr DSE2-K0998-KT8755-16/20 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się T.J.Ż. i w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia stosownie do art. 250 p.p.s.a., rozpoznanie skargi na rozprawie oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do skargi kasacyjnej, tj. z 31 stycznia 2017 r. w celu wykazania faktu posiadania przez IPN archiwaliów dotyczących wydarzeń we wsi Z. w okresie II wojny światowej.
Pismem z 2 stycznia 2025 r. pełnomocnik poinformował o śmierci skarżącego kasacyjnie. Jak wynika z przedłożonego odpisu skróconego aktu zgonu wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w U., skarżący kasacyjnie zmarł 24 lipca 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Wskazać należy, iż uprawnienia kombatanckie określone w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2039 ze zm.) przysługują kombatantom oraz osobom uprawnionym, o których mowa w art. 2 i 4 tej ustawy. Ukształtowane zostały one jako uprawnienia o charakterze osobistym w tym sensie, że przysługują wymienionym podmiotom i nie przechodzą na inne osoby. Biorąc zatem pod uwagę, iż przedmiot niniejszego postępowania jest ściśle powiązany z prawami i obowiązkami skarżącego kasacyjnie T.J.Ż., który zmarł w dniu 24 lipca 2022 r., postępowanie kasacyjne należało umorzyć.
W kwestii ewentualnego dochodzenia przez wdowę swych praw w oparciu o art. 20 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy wskazać należy, iż uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich współmałżonek zachowałby je, gdyby żył. Uprawnienia te jakkolwiek pochodne od statusu męża, powinny być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej (vide wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 57/02, OSNP 2004/2/24). Ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, lecz ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.